Δερματίτιδα των χεριών, ή έκζεμα χεριών, είναι μια συχνή αλλά συχνά επώδυνη πάθηση του δέρματος που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Η εικόνα παραπάνω απεικονίζει ένα χέρι με ξεφλουδισμένο, φλεγμονώδες και ερεθισμένο δέρμα, μια κλασική περίπτωση οξείας δερματίτιδας χεριών. Ενώ κάποιες περιπτώσεις είναι μέτριες και παροδικές, άλλες μπορεί να γίνουν χρόνιες, προκαλώντας συνεχή ενόχληση, ντροπή και δυσκολία στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων. Η κατανόηση των αιτιών, των συμπτωμάτων και των επιλογών θεραπείας είναι το πρώτο βήμα για την επιτυχή αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης.

Τι προκαλεί τη δερματίτιδα χεριών;

Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία. Συνήθως αναπτύσσεται ως αντίδραση σε έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών, γενετικών και τρόπου ζωής παραγόντων. Οι πιο συχνοί παράγοντες είναι:

• Σαπούνια, απορρυπαντικά, χημικά καθαριστικά και απολυμαντικά που αφαιρούν τα φυσικά προστατευτικά έλαια του δέρματος, κάνοντάς το ευάλωτο σε ξηρότητα και βλάβες.

• Παρατεταμένη επαφή με νερό – Επαγγελματίες υγείας, καθαριστές, κομμωτές και εργαζόμενοι στην εστίαση πλένουν συχνά τα χέρια τους πολλές φορές την ημέρα. Το υπερβολικό πλύσιμο καταστρέφει το φραγμό του δέρματος, κάνοντας τη δερματίτιδα πιο συχνή.

• Αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής μετά από έκθεση σε νικέλιο, λάτεξ ή συγκεκριμένα αρώματα σε καλλυντικά και προϊόντα περιποίησης.

• Ατοπικό έκζεμα και ψωρίαση αυξάνουν τον κίνδυνο χρόνιας δερματίτιδας χεριών.

• Κλίμα και περιβάλλον – Ο ξηρός και κρύος αέρας επιδεινώνει τα συμπτώματα, ενώ υγρές συνθήκες μπορούν να παρατείνουν τις εξάρσεις.

Αναγνώριση των συμπτωμάτων

Τα συμπτώματα ποικίλλουν σε βαρύτητα, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν:

• Ερυθρότητα και φλεγμονή – Το δέρμα φαίνεται πρησμένο, ερεθισμένο και ζεστό στην αφή.

• Ξηρότητα και ξεφλούδισμα – Δημιουργούνται λέπια και φολίδες καθώς καταστρέφεται η εξωτερική στοιβάδα του δέρματος.

• Ραγάδες και πληγές – Μπορεί να εμφανιστούν βαθιές σχισμές, προκαλώντας πόνο και μερικές φορές αιμορραγία.

• Κνησμός και κάψιμο – Ο επίμονος κνησμός μπορεί να διαταράξει τον ύπνο και τις καθημερινές δραστηριότητες.

• Πάχυνση του δέρματος – Η χρόνια δερματίτιδα μπορεί να σκληρύνει το δέρμα και να το κάνει τραχύ με τον καιρό.

Χωρίς θεραπεία, η πάθηση μπορεί να χειροτερέψει, οδηγώντας σε δευτερογενείς λοιμώξεις. Σημάδια μόλυνσης περιλαμβάνουν πύον, πρήξιμο και έντονη ευαισθησία.

Επιλογές θεραπείας

Η διαχείριση της δερματίτιδας χεριών απαιτεί συνδυασμό ιατρικής αγωγής και αλλαγών στον τρόπο ζωής. Οι πιο αποτελεσματικές στρατηγικές είναι:

• Τακτική ενυδάτωση – Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, εφαρμόστε παχύρρευστες, χωρίς άρωμα κρέμες ή αλοιφές για να ενισχύσετε την υγρασία και να αποκαταστήσετε το φραγμό του δέρματος.

• Αποφυγή ερεθιστικών ουσιών – Χρησιμοποιήστε προστατευτικά γάντια κατά τον καθαρισμό, το πλύσιμο πιάτων ή τη χρήση χημικών. Βαμβακερά γάντια κάτω από τα λαστιχένια μειώνουν τη συσσώρευση ιδρώτα.

• Ήπιο πλύσιμο χεριών – Προτιμήστε ήπια καθαριστικά χωρίς σαπούνι αντί για ισχυρά αντιβακτηριακά. Σκουπίζετε πάντα καλά τα χέρια και εφαρμόστε αμέσως ενυδατική κρέμα.

• Τοπικά φάρμακα – Οι γιατροί μπορεί να συστήσουν κορτικοστεροειδείς κρέμες ή αλοιφές για μείωση της φλεγμονής. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να δοθούν αναστολείς καλσινευρίνης ή άλλα φάρμακα.

• Εξειδικευμένες θεραπείες – Για επίμονες και ανθεκτικές περιπτώσεις, οι δερματολόγοι μπορεί να προτείνουν φωτοθεραπεία ή από του στόματος φάρμακα για έλεγχο των συμπτωμάτων.

Πότε να ζητήσετε ιατρική βοήθεια

Αν και οι ήπιες περιπτώσεις βελτιώνονται κάποιες φορές με αυτοφροντίδα, απαιτείται επαγγελματική θεραπεία όταν:

• Η κατάσταση εμποδίζει τις καθημερινές δραστηριότητες.

• Εμφανίζεται πόνος, αιμορραγία ή ανοιχτές πληγές.

• Οι κρέμες του φαρμακείου δεν προσφέρουν ανακούφιση.

• Εμφανίζονται σημάδια μόλυνσης.

Ο δερματολόγος μπορεί να πραγματοποιήσει δοκιμασίες επιδερμικών αλλεργιογόνων (patch test) για τον εντοπισμό πιθανών αλλεργιών και να καταρτίσει εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας.

Τελικές σκέψεις

Η δερματίτιδα χεριών μπορεί να φαίνεται μια μικρή δερματική πάθηση, αλλά μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Μπορεί να κάνει ακόμα και τις πιο απλές δραστηριότητες, όπως το πληκτρολόγιο, το μαγείρεμα και τη χειραψία, πολύ δυσάρεστες. Το καλό νέο είναι ότι με τη σωστή θεραπεία, πολλοί ασθενείς μπορούν να ελέγξουν επιτυχώς τις εξάρσεις και να προστατεύσουν το δέρμα τους από περαιτέρω βλάβες.

Ο καρκίνος του στόματος μπορεί να επηρεάσει τα χείλη, τη γλώσσα, τα μάγουλα, τα ούλα και άλλα μέρη της στοματικής κοιλότητας.

Η έγκαιρη ανίχνευση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας της θεραπείας, ωστόσο τα πρώιμα συμπτώματα συχνά είναι ήπια και διακριτικά.

Ένα βασικό προειδοποιητικό σημάδι είναι μια πληγή που δεν επουλώνεται μέσα σε δύο εβδομάδες. Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου προειδοποιεί ότι «αυτές οι πληγές μπορεί να εμφανιστούν στα χείλη, τα ούλα ή την εσωτερική επένδυση του στόματος» και ίσως στην αρχή να μην προκαλούν πόνο.

Αλλαγές στο χρώμα, όπως λευκές (λευκοπλακία) ή κόκκινες (ερυθροπλακία) κηλίδες, μπορεί επίσης να υποδηλώνουν μη φυσιολογική κυτταρική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, οι κόκκινες κηλίδες είναι πιο πιθανό να είναι καρκινικές. Η επίμονη αιμορραγία χωρίς τραυματισμό είναι επίσης ανησυχητικό σύμπτωμα.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν εξογκώματα, περιοχές που έχουν γίνει σκληρές ή τραχιές, καθώς και επίμονη μουδιάσμα ή πόνο. «Αλλαγές στην αίσθηση στα χείλη, τη γλώσσα ή το πηγούνι… δεν πρέπει να αγνοούνται», σημειώνει η Αμερικανική Οδοντιατρική Ένωση. Δυσκολία στο μάσημα, στην κατάποση ή στην κίνηση της γνάθου μπορεί επίσης να αποτελούν ενδείξεις προβλήματος.

Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν τη χρήση καπνού, το αλκοόλ, τη λοίμωξη από τον ιό HPV, την έκθεση στον ήλιο, ηλικία άνω των 40 ετών και την κακή διατροφή. Οι τακτικοί οδοντιατρικοί έλεγχοι είναι απαραίτητοι — οι οδοντίατροι μπορούν συχνά να εντοπίσουν πρώιμα σημάδια πριν τα συμπτώματα χειροτερέψουν.

Αν εμφανίσετε οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα που διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες, ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή. Η έγκαιρη ενημέρωση και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος μπορούν να σώσουν ζωές.

Τι προκαλεί τον καρκίνο του στόματος;

1. Χρήση καπνού:

Το κάπνισμα (τσιγάρα, πούρα, πίπες) και η μάσηση καπνού (όπως ο καπνός άτμισης ή μάσησης) αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του στόματος. Οι καρκινογόνες ουσίες που περιέχει ο καπνός βλάπτουν τα κύτταρα της στοματικής κοιλότητας.

2. Κατανάλωση αλκοόλ:

Η υπερβολική και τακτική κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο. Ο συνδυασμός αλκοόλ και καπνού είναι ακόμη πιο επικίνδυνος.

3. Λοίμωξη από ιό HPV:

Ορισμένοι τύποι του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ειδικά ο τύπος 16, έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση καρκίνου στη στοματική κοιλότητα και τον φάρυγγα.

4. Υπερβολική έκθεση στον ήλιο:

Η πολύωρη έκθεση στον ήλιο, κυρίως χωρίς προστασία, αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου στα χείλη.

5. Κακή στοματική υγιεινή και ερεθισμοί:

Η κακή υγιεινή του στόματος, τα σπασμένα δόντια που τραυματίζουν σταθερά το βλεννογόνο, τα κακής ποιότητας οδοντοστοιχίες ή οι χρόνιοι ερεθισμοί μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο.

6. Ηλικία:

Άτομα άνω των 40 ετών διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στόματος.

7. Κακή διατροφή:

Η έλλειψη φρούτων και λαχανικών, δηλαδή βιταμινών και αντιοξειδωτικών, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο.

Συνοπτικά:

Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του στόματος είναι το κάπνισμα, το αλκοόλ, ο HPV, ο ήλιος, η ηλικία και η κακή διατροφή/υγιεινή. Αποφεύγοντας αυτούς τους παράγοντες και κάνοντας τακτικούς ελέγχους μπορείς να μειώσεις σημαντικά τον κίνδυνο.

Το χρώμα των ματιών καθορίζεται από το γονίδιο OCA2 που ελέγχει την ποσότητα της μελανίνης που δημιουργεί ένα σώμα, η οποία επηρεάζει στο 74% το χρώμα, ενώ το υπόλοιπο επηρεάζεται από άλλους παράγοντες στο DNA. Τα περισσότερα ανθρώπινα μάτια είναι καφέ ή μπλε, ενώ τα σπάνια χρώματα είναι αυτά που θα δείτε στη συνέχεια.

Πράσινο

Είναι το λιγότερο σπάνιο από τα σπάνια, καθώς βρίσκεται σε όλο τον κόσμο, αλλά μόνο περίπου το 2% του συνολικού παγκόσμιου πληθυσμού το έχει. Αυτό το χρώμα παράγεται από μια μεγάλη ποσότητα μελανίνης στην ίριδα κατά την ανάπτυξη, η οποία είναι αποτέλεσμα γενετικής.

Πορτοκαλί

Συχνά οι άνθρωποι που έχουν πορτοκαλί χρώμα στα μάτια αποκαλούνται “οι άνθρωποι με τα μάτια του λύκου”. Αυτό το χρώμα ματιών αποτελείται από μία χρυσοκίτρινη χρωστική ουσία που ονομάζεται Lipochrome, και πολύ λίγοι άνθρωποι την έχουν.

Κόκκινο

Το κόκκινο χρώμα στα μάτια συναντάται σε ανθρώπους αλμπίνο, που έχουν κατ’ επέκταση πρόβλημα με τη χρωστική και τη μελανίνη στον οργανισμό τους. Ωστόσο, υπάρχουν και μερικές σπάνιες περιπτώσεις στις οποίες οι άνθρωποι χωρίς προβλήματα στη χρωστική τους ουσία έχουν κόκκινα μάτια, ως αποτέλεσμα μιας μικρής διαρροής αίματος εντός της ίριδας που προκαλεί την απόχρωση αυτή.

Βιολετί

Όταν δεν υπάρχει αρκετή χρωστική στην ίριδα για να καλύψει τα αιμοφόρα αγγεία, το φως που ανακλάται κάνει τα μάτια να φαίνονται βιολετί. Σπάνια περίπτωση και εντυπωσιακή!

Μαύρο

Αν και πολλοί πιστεύουν ότι μαύρα μάτια δεν υπάρχουν αλλά είναι απλώς σκούρα καστανά, το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού το έχει. Όσοι το έχουν προκαλούν εντύπωση καθώς είναι σχεδόν αδύνατον να διακρίνει κανείς την ίριδα του ματιού τους. Αυτό το χρώμα είναι σχετικά συχνό σε ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής, Ασιάτες και ιθαγενείς της Αμερικής.