Αφιέρωμα στον λαϊκό τραγουδιστή  Χρήστο Σύρπο γνωστό ως Χρηστάκη

Τον αποκάλεσαν «Τζόνι Χάλιντεϊ» της Ελλάδας και άφησε το δικό του αποτύπωμα στο λαϊκό ρεπερτόριο. Ο λόγος για τον τραγουδιστή και συνθέτη Χρήστο Σύρπο (Χρηστάκη), ο οποίος «έφυγε» από τη ζωή το 1981, ξεχασμένος απ’ όλους, ενώ το ταλέντο του αναγνωρίστηκε 10 χρόνια μετά τον θάνατό του.

Μεγάλες του επιτυχίες τα τραγούδια «Έμαθα πως είσαι Μάγκας», «Παίζουν τα μπαγλαμαδάκια», «Είναι το κρύο τσουχτερό» και «Θα ζήσω ελεύθερο πουλί», οι οποίες ακούγονται έως σήμερα.

Ποιος ήταν ο Χρηστάκης που τραγούδησε το «έμαθα πώς είσαι μάγκας»

• To όνομά του ήταν Χρήστος Σύρπος, όμως έμεινε γνωστός με το μικρό του όνομα στον καλλιτεχνικό χώρο, ως «Χρηστάκης»
• Γεννήθηκε το 1924 στην Κωνσταντινούπολη, αλλά σύντομα μετακόμισε με την οικογένειά του στη Δράμα
• Τα πρώτα χρόνια δούλευε ως βοηθός υδραυλικού, αλλά η αγάπη του για τη μουσική δεν κρυβόταν

• Έμαθε μόνος του μπαγλαμά και κιθάρα, ενώ ο ρεμπέτης Κώστας Καπλάνης ήταν εκείνος που τον προέτρεψε να ασχοληθεί με το τραγούδι
• Έτσι ξεκίνησε να κάνει δεύτερη φωνή και να παίζει κιθάρα και μπαγλαμαδάκι δίπλα στα μεγαλύτερα ονόματα του λαϊκού πάλκου (Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια κ.ά.)
• Από το 1967 ξεκίνησε σόλο καριέρα και έκανε τεράστια επιτυχία. Ήταν το πρώτο όνομα στα μαγαζιά της Αθήνας, ενώ ήταν γνωστός για το «σαματά» που προκαλούσε σε κάθε του εμφάνιση, αφού τραγουδούσε ξαπλωμένος ανάσκελα στην πίστα και οτον σκέπαζαν οι σωροί από τα σπασμένα πιάτα. Οι θαμώνες τον λάτρευαν και διασκέδαζαν μέχρι πρωίας
• Μετά τη Μεταπολίτευση όπου το συγκεκριμένο είδος μουσικής δεν ακουγόταν ιδιαίτερα, ο Χρηστάκης ξεχάστηκε, έφυγε από την Αθήνα και τραγουδούσε για να ζήσει σε λαϊκά κέντρα της Καβάλας
• Παντρεύτηκε την Άννα Χρυσάφη, η οποία ήταν αδελφή του Γιώργου Μητσάκη και «μούσα» του, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, αλλά χώρισαν σε σύντομο χρονικό διάστημα
• Πέθανε μόνος του και στην αφάνεια, έπειτα από εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ τα έξοδα της κηδείας του τα κάλυψαν κάποιοι θαυμαστές του.

Χρηστάκης: Ο γάμος, τα παιδιά και η απότομη «πτώση»

Ο Χρηστάκης, κατάφερε και έκανε τον… σαματά, διασκέδαση. Οι εφημερίδες έγραφαν για εκείνον ότι ήταν ο Έλληνας «Τζόνι Χάλιντεϊ», ενώ έπαιξε και σε αρκετές ελληνικές ταινίες.

Παντρεύτηκε την αδερφή του αξέχαστου Γιώργου Μητσάκη, Άννα Χρυσάφη, με την οποία απέκτησε δυο παιδιά. Παρόλα αυτά χώρισαν σχετικά σύντομα, αλλά αυτό δεν τον επηρέασε, συνεχίζοντας να είναι πάντα χαμογελαστός και να απολαμβάνει το να τραγουδά όσο και πριν.

Δείτε το βίντεο:

Μετά την πτώση της Χούντας και τις πρώτες εργατικές διεκδικήσεις, ο κόσμος είχε κάνει στροφή και στη μουσική και προτιμούσε το στρατευμένο, πολιτικό, τραγούδι. Ο Χρηστάκης δεν ταίριαζε μέσα σε αυτή τη νέα «μόδα, ενώ βρέθηκε ανάμεσα και στον «πόλεμο» των δισκογραφικών εταιριών που ήθελαν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κομμάτι από την «πίτα». Ο τραγουδιστής εκείνη την εποχή είχε υπογράψει εξαετές συμβόλαιο συνεργασίας με τη δισκογραφική του Γαβαλά, του ανθρώπου που τον ανέδειξε. Όμως μία αντίπαλη εταιρία τον προσέγγισε και του ζήτησε να πάει μαζί τους.

Ο Χρηστάκης «τυφλώθηκε» από το μέγεθος της Columbia και ζήτησε από Πάνο Γαβαλά να φύγει. Εκείνος, πικραμένος, εάν και θα μπορούσε να τον κρατήσει λόγω συμβολαίου, έσκισε μπροστά του το συμβόλαιο του Χρηστάκη και του είπε: «Να πας, Χρήστο, σου εύχομαι κάθε επιτυχία»!

Αυτή ήταν και η μεγαλύτερη λάθος κίνηση του Χρηστάκη, καθότι η Columbia ήθελε να αποδυναμώσει την εταιρία του Γαβαλά και όχι να δώσει πολιτικά τραγούδια στον Χρηστάκη… Ο τραγουδιστής προπάθησε να ανακάμψει με διάφορες προσπάθειες, δίχως επιτυχία και αντιμετώπιζε πολλά οικονομικά προβλήματα.

Δείτε το βίντεο:

Έφυγε απογοητευμένος από την Αθήνα και πήγε στην Καβάλα, όπου τραγουδούσε σε διάφορα μαγαζιά για να τα βγάλει πέρα. Εκεί θα τον βρει το πρώτο εγκεφαλικό επεισόδιο. Έπειτα η κατάσταση της υγείας του θα επιδεινωθεί ραγδαία και θα υποστεί και δεύτερο εγκεφαλικό. Τελικά, θα «φύγει» μόνος, ξεχασμένος και στην αφάνεια, την 1η Ιουνίου του 1981, ενώ τα έξοδα της κηδείας του θα καλύψουν μερικοί θαυμαστές του.

Δείτε το βίντεο:

Δισκογραφία

1968 – Πενιές καημοί και όνειρα
1969 – Τα κέφια του Χρηστάκη
1969 – Χρηστάκης 2
1976 – Οι Επιτυχίες μου
1976 – Μάθημα πρώτον
1985 – Τα λαϊκά του Χρηστάκη
1994 – Παίζουν τα μπαγλαμαδάκια
1995 – Για πάντα
1997 – Μεγάλες επιτυχίες
1997 – Ομώνυμο
1998 – Ξενύχτη με φωνάζουνε
2001 – Greatest hits
2002 – Θα ζήσω ελεύθερο πουλί

Συνέχισε να είναι αυτός ο ανοιχτόκαρδος και σχεδόν πάντα χαμογελαστός τραγουδιστής που έδειχνε να το απολαμβάνει περισσότερο και από αυτούς που πήγαιναν να τον ακούσουν για να διασκεδάσουν.

Δυστυχώς για τον Χρηστάκη, ωστόσο, δεν έχουν όλα τα παραμύθια καλό τέλος.

Βρισκόμαστε, πλέον, στη μεταπολίτευση, η μουσική έχει αλλάξει. Ο κόσμος μετά την τραγωδία της Κύπρου, την πτώση της χούντας και τις πρώτες εργατικές διεκδικήσεις που σήμαναν τη γέννηση ενός ισχυρότατου εργατικού κινήματος που είχε τις ρίζες του στην εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973, είχε κάνει στροφή και στη μουσική.

Προτιμούσε, πλέον, το στρατευμένο, πολιτικό, τραγούδι. Ο Χρηστάκης δεν χωρούσε μέσα σε αυτή τη νέα κατάσταση και κυρίως άργησε να το αντιληφθεί αυτό.

Παράλληλα, ωστόσο, υπήρχε και σε εξέλιξη ένας ανελέητος πόλεμος ανάμεσα στις δισκογραφικές εταιρείες που η κάθε μια για λογαριασμό της διεκδικούσε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κομμάτι από την «πίτα». Έστω και αν αυτό σήμαινε πως απλά θα κάνει κακό στον αντίπαλο.

Θύμα μιας τέτοιας ανελέητης μάχης ήταν και ο ίδιος ο Χρηστάκης. Ο τραγουδιστής εκείνη την εποχή είχε υπογράψει ένα εξαετές συμβόλαιο συνεργασίας με τη δισκογραφική του Γαβαλά, του ανθρώπου που τον ανέδειξε. Κάποια στιγμή, ωστόσο, η Columbia πλησίασε τον Χρηστάκη και του ζήτησε να αλλάξει εταιρεία.

Ο Χρηστάκης «τυφλώθηκε» από το μέγεθος της Columbia. Δεν ήταν και λίγο, άλλωστε, να σε ζητάει η μεγαλύτερη δισκογραφική. Όταν είπε στον Πάνο Γαβαλά πως θέλει να φύγει για να πάει στην Columbia, ο συνθέτης, πικραμένος, πήρε το συμβόλαιο του Χρηστάκη, το έσκισε μπροστά του και του είπε: «Να πας, Χρήστο, σου εύχομαι κάθε επιτυχία»!

Ο Γαβαλάς θα μπορούσε να κρατήσει αν ήθελε τον τραγουδιστή. Είχε εξαετές συμβόλαιο μαζί του, άλλωστε.

Η πίκρα του Γαβαλά για τη στάση του Χρηστάκη, ωστόσο, ήταν μεγαλύτερη και από τα συμβόλαια και από τα κέρδη. Δυστυχώς για τον Χρηστάκη αυτή την λάθος του κίνηση την πλήρωσε ακριβά.

Η Columbia που, πλέον, κινούνταν στους ρυθμούς που επέβαλε η νέα εποχή, δεν ήθελε τον Χρηστάκη για να του δώσει… πολιτικά τραγούδια. Τον ήθελε για να αποδυναμώσει την εταιρεία του Γαβαλά.

Ο Χρηστάκης ποτέ δεν τραγούδησε έστω και ένα τραγούδι στην Columbia!

Τις τελευταίες του προσπάθειες για να επανακάμψει ήταν το 1976 με τον σπουδαίο Άκη Πάνου και το 1978 με τον Τάκη Σούκα και τον Χρήστο Νικολόπουλο. Δεν πέτυχε αυτό που ήθελε.

Επιχείρησε μια τελευταία προσπάθεια με μια συναυλία στον Λυκαβηττό αλλά και πάλι τίποτα. Τα εισιτήρια που πουλήθηκαν ήταν ελάχιστα και η αποτυχία τεράστια.

Ο ανοιχτοχέρης τραγουδιστής άρχισε να αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Όπως συμβαίνει συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτοί που είχε ενισχύσει οικονομικά τότε που μπορούσε, τώρα που ήθελε τη βοήθειά τους, του γύρισαν την πλάτη.

Ο Χρηστάκης έφυγε απογοητευμένος από την Αθήνα και πήγε στην Καβάλα. Εκεί τραγουδούσε σε διάφορα ξενυχτάδικα β’ διαλογής. Εκεί, στην παραθαλάσσια πόλη της βόρειας Ελλάδας, θα τον βρει το πρώτο εγκεφαλικό επεισόδιο.

Ουσιαστικά είχε ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση αφού η κατάσταση της υγείας του άρχισε να επιδεινώνεται ραγδαία. Και μετά ήρθε και το δεύτερο εγκεφαλικό. Τελικά, μια ημέρα σαν σήμερα, την 1η Ιουνίου 1981, ο Χρηστάκης άφησε την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης.

Πέθανε μόνος, ξεχασμένος και στην αφάνεια. Τα έξοδα της κηδείας, που έγινε στη Δράμα, στην πόλη απ΄ όπου είχε ξεκινήσει, του τα έκαναν κάποιοι φίλοι και θαυμαστές του.

Η προσφορά του στη λαϊκή μουσική άρχισε να αναγνωρίζεται περίπου μια δεκαετία αργότερα.

Κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη: Ποιος κληρονομεί και με ποια σειρά;

Πολλοί πολίτες απευθύνονται πλέον σε συμβολαιογράφους με ερωτήματα όπως «Πώς μοιράζεται η περιουσία όταν δεν υπάρχει διαθήκη;» ή «Ποιοι έχουν δικαίωμα κληρονομιάς σε περίπτωση ελεύθερης συμβίωσης».

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η λεγόμενη «κληρονομική πυραμίδα» περιλαμβάνει έξι διαδοχικές τάξεις, σύμφωνα με τον νόμο, που ξεκινούν από τα στενά μέλη της οικογένειας. Αν δεν υπάρχει κανένας συγγενής οποιουδήποτε βαθμού, τότε η περιουσία περιέρχεται στο Δημόσιο.

Με τη συνδρομή ειδικών, παρουσιάζονται αναλυτικά τα βήματα για το πώς καθορίζεται η σειρά των κληρονόμων όταν δεν υπάρχει διαθήκη, καθώς και πρακτικά παραδείγματα περιπτώσεων όπου ο κληρονομούμενος δεν είχε αφήσει καμία μορφή διαθήκης – ούτε δημόσια, ούτε μυστική, ούτε ιδιόχειρη.

Με βάση το νόμο λοιπόν, η κληρονομική διαδοχή έχει ως εξής:

1η τάξη: Στην πρώτη τάξη ανήκουν ο σύζυγος και τα παιδιά του θανόντος. Εάν υπάρχουν και τα δύο, η περιουσία κατανέμεται ως εξής: ο επιζών σύζυγος θα κληρονομεί το 1/3 όταν υπάρχει ένα παιδί, το οποίο θα λαμβάνει τα υπόλοιπα 2/3, ενώ αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, ο σύζυγος θα διατηρεί το 1/4 και τα υπόλοιπα 3/4 θα μοιράζονται ισομερώς μεταξύ των παιδιών.

2η τάξη: Στη δεύτερη τάξη ανήκουν οι γονείς, τα αδέλφια και οι απόγονοι των αδελφών του θανόντος.

3η τάξη: Στην τρίτη τάξη περιλαμβάνονται οι παππούδες και οι γιαγιάδες του κληρονομουμένου, καθώς και οι κατιόντες τους. Οταν δεν υπάρχουν συγγενείς προηγούμενων τάξεων, κληρονομούν οι παππούδες και οι γιαγιάδες.

4η τάξη: Στην τέταρτη τάξη ανήκουν οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες του αποβιώσαντος.

5η τάξη: Αν δεν υπάρχουν συγγενείς από τις προηγούμενες τάξεις, η πέμπτη τάξη προβλέπει ότι ολόκληρη η περιουσία περιέρχεται στον επιζώντα σύζυγο, ο οποίος καθίσταται μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος.

Ο επιζών σύζυγος δικαιούται επίσης, ανεξάρτητα από την τάξη, να λάβει ως εξαίρετο τα έπιπλα, σκεύη, ενδύματα και λοιπά αντικείμενα κοινής χρήσης. Οι σύντροφοι σε ελεύθερη ένωση θα μπορούν, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να εντάσσονται στην πέμπτη τάξη των κληρονόμων. Αναγκαία προϋπόθεση να έχει προηγηθεί τριετής συμβίωση και να μπορεί να αποδειχθεί στην πράξη με δικαστική απόφαση.

6η τάξη: Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κανείς συγγενής από τις προηγούμενες τάξεις, το Δημόσιο καλείται ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος. Το Δημόσιο αποδέχεται πάντοτε την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής.

Παραδείγματα για περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει κανενός τύπου διαθήκη

1ο ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Ο Κ απεβίωσε χωρίς να έχει συντάξει διαθήκη. Κατά τον χρόνο του θανάτου του ζει η σύζυγός του Σ και τα πρώτα του ξαδέλφια, Α και Β, παιδιά του προαποβιώσαντος αδελφού του πατέρα του, με τα οποία τα τελευταία 20 χρόνια δεν είχε καμία επαφή. Πώς κληρονομείται ο Κ;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Η Σ θα κληρονομήσει το 1/2 της περιουσίας του και το υπόλοιπο 1/2 θα περιέλθει κατ’ ισομοιρία στους Α (1/4) και Β (1/4), που εμπίπτουν στην τρίτη τάξη. Η Σ θα λάβει επιπλέον και το εξαίρετο (οικοσκευή κ.λπ.).

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Στη Σ θα περιέλθει το σύνολο της περιουσίας του Κ.

2ο ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Ο 85χρονος Κ, χήρος, συζούσε εδώ και 20 έτη με τη σύντροφό του, την Α, 75 ετών, την οποία γνώρισε μετά τον θάνατο της συζύγου του Σ. Τα τελευταία 5 έτη ο Κ αντιμετώπιζε σημαντικά προβλήματα υγείας, νοσηλευόταν συχνά στο νοσοκομείο, και όταν ήταν σπίτι χρειαζόταν σημαντική υποστήριξη για την κάλυψη των βιοτικών του αναγκών. Ο Κ είχε αποκτήσει με την αποβιώσασα σύζυγό του, τη Σ, δύο γιους, τους Γ1 και Γ2, που είναι πλέον ενήλικοι. Οι Γ1 και Γ2 έχουν συχνή επικοινωνία με τον πατέρα τους και ενδιαφέρονται για εκείνον, αλλά ζουν σε διαφορετικές πόλεις και δεν μπορούν να τον συνδράμουν. Επίσης, ποτέ δεν αποδέχθηκαν τη σχέση του πατέρα τους με την Α. Ο Κ απεβίωσε χωρίς να έχει συντάξει διαθήκη. Πώς κληρονομείται;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Μοναδικοί κληρονόμοι του Κ είναι οι γιοι του Γ1 και Γ2. Οι Γ1 και Γ2 μπορούν άμεσα να αξιώσουν από την Α να τους αποδώσει το διαμέρισμα στο οποίο έμενε με τον Κ.

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Οι γιοι του μοιράζονται την κληρονομιά. Η Α έχει δικαίωμα να λάβει το εξαίρετο, δηλαδή την οικοσκευή, καθώς επίσης και να συνεχίσει να κατοικεί στο διαμέρισμα του Κ για χρονικό διάστημα ενός έτους από τον θάνατο του Κ. Επίσης, επειδή η Α είχε συντρέξει ουσιωδώς και χωρίς αντάλλαγμα τον Κ στην κάλυψη των αναγκών του, και εφόσον ο Κ δεν είχε προβλέψει διαφορετικά, έχει συσταθεί υπέρ της Α εκ του νόμου κληροδοσία, με βαρυνόμενους τους Γ1 και Γ2 και αντικείμενο χρηματικό ποσό ανάλογο των υπηρεσιών που παρείχε στον Κ.

3ο ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: Ο Κ, άγαμος και άτεκνος, ο οποίος συζούσε με την Α εδώ και 10 χρόνια, πεθαίνει αιφνίδια σε αυτοκινητικό δυστύχημα, χωρίς να έχει συντάξει διαθήκη. Κατά τον χρόνο θανάτου του δεν ζει κανένας από τους συγγενείς που θα καλούνταν εκ του νόμου στην κληρονομική του διαδοχή (κατιόντες, γονείς, αδέλφια, ανίψια, μικρανίψια, παππούδες, γιαγιάδες, θείοι/ες και πρώτα ξαδέλφια). Πώς κληρονομείται ο Κ;

Κατά το ισχύον δίκαιο: Η κληρονομία του Κ περιέρχεται στο Δημόσιο.

Κατά το προτεινόμενο σχέδιο: Η Α μπορεί, εντός προθεσμίας 4 μηνών αφού πληροφορηθεί τον θάνατο του Κ και το ότι δεν υπάρχουν συγγενείς του που καλούνται στην κληρονομική του διαδοχή, να υποβάλει αίτηση στο δικαστήριο προκειμένου να περιέλθει σε εκείνη η κληρονομία. Εφόσον το δικαστήριο πεισθεί ότι πράγματι η Α συζούσε με τον Κ σε ελεύθερη ένωση για χρονικό διάστημα άνω των 3 ετών πριν από τον θάνατό του, δέχεται την αίτηση και η Α καθίσταται μοναδική κληρονόμος του Κ αναδρομικά (ήδη από τον χρόνο του θανάτου του Κ). Αν η αίτηση της Α απορριφθεί η κληρονομία περιέρχεται στο Δημόσιo.

Το νέο πακέτο χωρίζεται σε δύο υποχρεωτικά σκέλη: την ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση – Διευρυμένα και τα εισοδηματικά κριτήρια

Στις αρχές Ιουνίου, εκτός απροόπτου, αναμένεται να ανοίξει η πλατφόρμα για το νέο «Ανακαινίζω», το οποίο έρχεται αναθεωρημένο και με σαφώς πιο πρακτική στόχευση: να καλύψει πραγματικά το κόστος ανακαίνισης και να βγάλει στην αγορά χιλιάδες κατοικίες που σήμερα παραμένουν κλειστές ή υποβαθμισμένες.

Σε αντίθεση με το προηγούμενο πρόγραμμα, που περιοριζόταν σε πιο στενές παρεμβάσεις και δεν κατάφερε να κινητοποιήσει μαζικά τους ιδιοκτήτες, η νέα εκδοχή σχεδιάστηκε ώστε να λειτουργήσει ως ολοκληρωμένο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.

Το πρώτο που αλλάζει είναι η δομή. Οπως εξηγούν από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών το νέο «Ανακαινίζω» δεν είναι ένα ενιαίο πακέτο χωρίς κατεύθυνση, αλλά χωρίζεται σε δύο υποχρεωτικά σκέλη: την ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση.

Και τα δύο πρέπει να υλοποιηθούν υποχρεωτικά, κάτι που σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης δεν μπορεί να επιλέξει μόνο ένα μέρος των εργασιών. Η λογική είναι σαφής: να μη γίνονται επιφανειακές παρεμβάσεις, αλλά ουσιαστική αναβάθμιση του ακινήτου.

Στο σκέλος της ανακαίνισης περιλαμβάνονται όλες οι βασικές και λειτουργικές εργασίες που χρειάζεται ένα σπίτι για να καταστεί πλήρως κατοικήσιμο. Αυτό σημαίνει υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, ενίσχυση τοιχοποιίας, αποκατάσταση φθορών, αντικατάσταση δαπέδων, πλήρη ανακαίνιση μπάνιου και κουζίνας, καθώς και βαψίματα. Με απλά λόγια, το πρόγραμμα καλύπτει τον πυρήνα των εργασιών που μέχρι σήμερα αποτελούσαν το βασικό εμπόδιο για τους ιδιοκτήτες.

Δείτε το βίντεο:

Eνεργειακή αναβάθμιση

Παράλληλα, το σκέλος της ενεργειακής αναβάθμισης έρχεται να συμπληρώσει την εικόνα, αλλά με πιο ήπιους όρους σε σχέση με τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ». Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αντικατάσταση κουφωμάτων με θερμομονωτικά, εγκατάσταση ή αντικατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή άλλων συστημάτων ΑΠΕ για ζεστό νερό, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης (όπως αντλίες θερμότητας ή λέβητες βιομάζας), καθώς και στοχευμένες εργασίες θερμομόνωσης. Από αυτές τις παρεμβάσεις, θα πρέπει να υλοποιούνται τουλάχιστον τρεις, εκ των οποίων οι δύο να ανήκουν στις βασικές, χαμηλής τεχνικής δυσκολίας, ώστε να διασφαλίζεται η ενεργειακή βελτίωση χωρίς υπερβολικό κόστος.

Η κατανομή του προϋπολογισμού μεταξύ των δύο σκελών είναι επίσης καθορισμένη. Η ανακαίνιση θα καλύπτει το 60%-80% της συνολικής δαπάνης, ενώ οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα αντιστοιχούν στο 20%-40%. Με αυτόν τον τρόπο το πρόγραμμα δίνει σαφή προτεραιότητα στις βασικές εργασίες που καθιστούν ένα ακίνητο λειτουργικό, χωρίς όμως να αγνοεί την ανάγκη ενεργειακής αναβάθμισης.

Ενα ακόμα βασικό στοιχείο είναι η υποχρέωση ενεργειακής βελτίωσης. Το ακίνητο θα πρέπει, μετά τις παρεμβάσεις, να ανέβει τουλάχιστον μία ενεργειακή κλάση, από τις χαμηλότερες κατηγορίες (Γ έως Η). Για τον λόγο αυτόν απαιτείται η έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) πριν και μετά την ανακαίνιση, ώστε να αποδεικνύεται η βελτίωση.

Σε ό,τι αφορά τα οικονομικά, το νέο «Ανακαινίζω» είναι σαφώς πιο γενναίο. Ο συνολικός προϋπολογισμός φτάνει στα 500 εκατ. ευρώ, με στόχο να ανακαινιστούν από 15.000 έως 20.000 κατοικίες, κυρίως παλαιά διαμερίσματα των δεκαετιών του ’80 και του ’90. Η επιχορήγηση υπολογίζεται ανά τετραγωνικό μέτρο, με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ/τ.μ., ενώ η συνολική ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως και στις 36.000 ευρώ ανά κατοικία.

Το βασικό ποσοστό επιδότησης διαμορφώνεται στο 80%, με δυνατότητα προσαυξήσεων. Συγκεκριμένα, προβλέπεται επιπλέον 5% για ακίνητα σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές και επιπλέον 5% για ειδικές κατηγορίες νοικοκυριών, όπως τρίτεκνοι, πολύτεκνοι και άτομα με αναπηρία. Οι προσαυξήσεις είναι σωρευτικές, γεγονός που ανεβάζει την τελική επιδότηση έως και το 90%. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις ο ιδιοκτήτης καλύπτει μόλις το 10% του κόστους.

Σημαντική αλλαγή είναι και το εύρος των δικαιούχων. Το πρόγραμμα αφορά τόσο κλειστά όσο και ανοιχτά ακίνητα σε όλη τη χώρα. Στην περίπτωση των κλειστών ακινήτων, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται μετά την ανακαίνιση είτε να τα κατοικήσει είτε να τα εκμισθώσει με μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Για τα ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, υπάρχει αντίστοιχη υποχρέωση διατήρησης της χρήσης ως κύριας κατοικίας για το ίδιο χρονικό διάστημα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή απαγόρευση για βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb για πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της ανακαίνισης. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στο να κατευθύνει τα ανακαινισμένα ακίνητα προς τη μακροχρόνια αγορά, ενισχύοντας την προσφορά κατοικιών για ενοικίαση.

Εισοδηματικά κριτήρια

Τα εισοδηματικά κριτήρια είναι επίσης πιο διευρυμένα. Το όριο φτάνει έως τις 25.000 ευρώ για άγαμο και έως τις 35.000 ευρώ για έγγαμο χωρίς παιδιά, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για μονογονεϊκά νοικοκυριά, ενώ τα όρια αφορούν το οικογενειακό εισόδημα. Με αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα απευθύνεται σε μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων καλύπτοντας όχι μόνο τα χαμηλά αλλά και σημαντικό μέρος των μεσαίων εισοδημάτων.

Ενα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί το νέο «Ανακαινίζω» είναι ότι δεν υπάρχει περιορισμός στον αριθμό αιτήσεων ανά ιδιοκτήτη, ούτε ηλικιακό όριο για τον αιτούντα. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να αυξηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η προσφορά κατοικιών, χωρίς τεχνητούς περιορισμούς που θα μειώνουν τη συμμετοχή.

Η ανάγκη για μια τέτοια παρέμβαση είναι προφανής. Το κόστος στέγασης παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι διεθνείς εξελίξεις επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Οι ανατιμήσεις στα οικοδομικά υλικά συνεχίζονται, με το ατσάλι, τον σίδηρο, το αλουμίνιο και την ξυλεία να καταγράφουν αυξήσεις, ενώ το υψηλό ενεργειακό κόστος επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη μεταφορά. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση του κόστους κατασκευής και κατ’ επέκταση των τιμών πώλησης και ενοικίασης.

Η πίεση αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα παραμένει στην κορυφή της Ευρώπης ως προς το ποσοστό των νοικοκυριών που δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση. Παρά τη σχετική βελτίωση σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης, το πραγματικό κόστος στέγασης συνεχίζει να αυξάνεται με βάση την αγοραστική δύναμη.