Είναι Μάρτιος του 1968. Το δικτατορικό καθεστώς κοντεύει να κλείσει ένα χρόνο ζωής. Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος διοργανώνει ομιλία στις 30 Μαρτίου στο Αλεξάνδρειο Μέλαθρο (Παλαί ντε Σπορ) και προσκαλεί κυρίως τους αγρότες να ακούσουν την ομιλία του. Εκείνοι θα ανταπεξέλθουν στο κάλεσμά του και θα γεμίσουν το στάδιο από πολύ νωρίς.
Στην ομιλία που ακολουθεί, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος λάνσαρε για πρώτη φορά ένα σύνθημα που ακούγεται μέχρι και σήμερα στη χώρα. Ήταν το περίφημο, «Ελλάς, Ελλήνων, Χριστιανών», ένα σύνθημα που εκείνη την εποχή θεωρήθηκε εύηχο και παρέμεινε το κυρίαρχο σύνθημα του δικτατορικού καθεστώτος. Η επανάληψη του Ελ- (Ελλάς, Ελλήνων) ήταν η υπαίτια για το εύηχο του συνθήματος ενώ το τρίπτυχο πατρίδα, λαός, θρησκεία ήταν ο λόγος της επιτυχίας και της καθιέρωσής του.
Η φράση που συνήθως προηγείτο, έδινε ακόμα μεγαλύτερο στόμφο αλλά και σημασία στο σύνθημα: «Υπάρχει το ιδανικόν και το ιδανικόν είναι ένα. Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών». Από εκείνη τη στιγμή, η χούντα των συνταγματαρχών χρησιμοποίησε κατά κόρον το σύνθημα, είτε σε εκδηλώσεις του καθεστώτος, είτε στα φίλα προσκείμενα ραδιόφωνα και τηλεόραση.
Η προπαγάνδα του συνθήματος υπέρ του καθεστώτος δεν σταματούσε εκεί, αφού το σύνθημα χρησιμοποιήθηκε και στον βηματισμό των ενόπλων δυνάμεων αλλά και στα κέντρα των νεοσύλλεκτων. Χρησιμοποιήθηκε ακόμα σε γυμνάσια, σε εισόδους πόλεων, ακόμα και σε πλαγιές βουνών, για να φαίνεται από τις εθνικές οδούς και τα σιδηροδρομικά δίκτυα.
Εκείνη την ημέρα, για να επιστεγάσει την δυναμική του «Ελλάς, Ελλήνων, Χριστιανών», ο Γεώργιος Παπαδόπουλος είχε καλέσει τους αγρότες για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο. Στην ομιλία του, μεταξύ άλλων, ανακοίνωσε την διαγραφή των αγροτικών χρεών. Οι ζητωκραυγές που ακολούθησαν δεν είχαν προηγούμενο.
Τι χάρισε ο Γεώργιος Παπαδόπουλος στους αγρότες
Θεσσαλονίκη, 30 Μαρτίου 1968. Στο Αλεξάνδρειο Αθλητικό Μέλαθρο. (Το Παλαί ντε Σπορ), ο Γεώργιος Παπαδόπουλος ανακοίνωσε τη διαγραφή των αγροτικών χρεών.
Τα χρέη που διαγράφηκαν ήταν:
Όλα τα οφειλόμενα από του έτους 1945 μέχρι τέλους του 1962 και ρυθμισθέντα το 1963. Όλα τα βραχυπρόθεσμα καλλιεργητικά δάνεια, ζωοτροφών κλπ. Όλα τα μεσοπρόθεσμα δάνεια, χορηγηθέντα δια την ανάπτυξη των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Όλα τα οφειλόμενα δάνεια των συμμοριτοπλήκτων αγροτών, αλλά και των επαναπατρισθέντων εκ του παραπετάσματος. Όλα τα χρέη των γεωργικών συνεταιρισμών, οργανώσεων και κοινοπραξιών μέχρι της 21-4-1967. Όλα τα ρυθμισθέντα το 1965.
Οι οφειλόμενες ληξιπρόθεσμες δόσεις μέχρι την 31-3-1968 των μέσομακροπροθέσμων δανείων. Το Ανώτατο όριο των διαγραφομένων χρεών , ανα αγρότη, ήταν μέχρι των 100.000 δρχ. της εποχής εκείνης, με το δολάριο στις 30. (3.333 δολάρια, ή περίπου 26.800 σημερινά ευρώ).
Συνολικά ωφελήθηκαν 643.844 αγροτικές οικογένειες που γλίτωσαν 7.380.000.000 δραχμές.
Ο Παπαδόπουλος είπε ότι οι Αγρότες είναι : «οἱ Ἕλληνες τῶν Ἑλλήνων» , «τό καθαρό μυαλό καί ἡ Ψυχή τοῦ Ἔθνους», « ἡ πλέον ὑγιής μερίς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ», «ὁ κυματοθραύστης, ἐπί τοῦ ὁποίου ἐθραύσθησαν ὅλοι οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι ἠπείλησαν τήν Πατρίδα».
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ήταν μια ξεχωριστή περίπτωση ανθρώπου. Για την ακρίβεια, τέτοιοι άνθρωποι όχι απλώς σπανίζουν, αλλά μπορείς να βρεις έναν ανάμεσα στο δισεκατομμύριο. Στα πρότυπα της ειρηνικής επανάστασης του Γκάντι, κάτι που έκανε και αργότερα ο Νέλσον Μαντέλα, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αγωνίστηκε σε ολόκληρη την σύντομη ζωή του για τα πολιτικά και τα κοινωνικά δικαιώματα των μαύρων στις ΗΠΑ, αλλά και κατά των φυλετικών διακρίσεων για όλη την ανθρωπότητα. Τέσσερα χρόνια πριν τον θάνατό του, τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
Γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου του 1929 στην Ατλάντα της πολιτείας της Τζόρτζια, μιας πολιτείας όπου οι φυλετικές διακρίσεις ήταν καθημερινό φαινόμενο και δεν έχουν εξαλειφθεί απόλυτα μέχρι και σήμερα. Ο παππούς του αλλά και ο πατέρας του ήταν βαπτιστές ιεροκήρυκες και ο Μάρτιν Τζούνιορ μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον με έντονη θρησκευτική πίστη. Από μικρός ένιωσε τι θα πει ρατσισμός. Οι κουρτίνες που χώριζαν τις θέσεις των μαύρων και των λευκών τον στοίχειωσαν. Αργότερα δήλωσε: «Ήμουν πολύ μικρός όταν βίωσα την πρώτη μου εμπειρία πίσω από την κουρτίνα. Ένιωσα σαν να είχε πέσει μια κουρτίνα πάνω σε όλη μου τη ζωή».
Οι περισσότεροι άνθρωποι, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, έχουν ζήσει την απόρριψη και τον ρατσισμό για κάτι που δεν μπορούν να αλλάξουν. Είναι ό, τι χειρότερο για την ψυχική υγεία ενός παιδιού, να νιώθει άσχημα για το χρώμα του δέρματός του. Και γιατί δεν μπορεί να το αλλάξει, αλλά κυρίως, γιατί δεν καταλαβαίνει τι λάθος έχει κάνει. Πολυ πριν μάθει ότι δεν έχει κάνει κανένα…
Στα 15 του χρόνια ξεκίνησε τις σπουδές του στο κολέγιο Μόρχαουζ, σε ένα πρόγραμμα για ιδιαίτερα ταλαντούχους μαθητές. Όμως λίγο πριν αποφοιτήσει, σταμάτησε να ενδιαφέρεται για την ιατρική και την νομική και αποφάσισε να ακολουθήσει το επάγγελμα του κληρικού. Αν και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ήταν από τους λίγους ανθρώπους που δεν το είδε ποτέ επαγγελματικά, αλλά σαν ένα μέσο για να βοηθήσει τον κόσμο να γίνει καλύτερος.
Πήρε το δίπλωμα Θεολογίας και ξεκίνησε το έργο του. Εμπνεύστηκε πολύ από τον Μαχάτμα Γκάντι και την φιλοσοφία της «μη βίας», της «πολιτικής ανυπακοής». Βρέθηκε στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και όπου γνώρισε την μετέπειτα σύζυγό του, Κορέττα Σκοτ. Αντιλαμβανόταν τον Θεό σαν μια ενεργή και εμπρόσωπη οντότητα. Η σωτηρία του ανθρώπου λοιπόν για τον Δόκτορα πλέον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, βρισκόταν στην πίστη πως ο άνθρωπος καθοδηγείται από τον Θεό, και όχι από την λογική.
Ήταν για έναν χρόνο εφημέριος στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα, άλλη μια πολιτεία του νότου όπου οι φυλετικές διακρίσεις ήταν (και είναι) απάνθρωπες, όταν το κίνημα του οποίου έγινε αργότερα ηγέτης εγκαινιάστηκε από ένα περιστατικό που συνέβη σε ένα λεωφορείο. Η μοδίστρα Ρόζα Παρκς, ήταν πολύ κουρασμένη για να παραχωρήσει την θέση της στην πλευρά των λευκών, ύστερα από μια πολύ δύσκολη μέρα. Οι μαχητικοί εκπρόσωποι του ντόπιου μαύρου πληθυσμού ίδρυσαν αμέσως την «Ένωση για την πρόοδο» και αποφάσισαν για ηγέτη της, τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Οι ΗΠΑ μόλις είχαν αποκτήσει μια νέα φωνή. Δυνατή, βροντερή και ανατριχιαστική, που με τους λόγους της άλλαξε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας.
Ο αγώνας των φυλετικών διακρίσεων εγκαινιάστηκε με την ίδρυση της οργάνωσης «Συνδιάσκεψη της Χριστιανικής Ηγεσίας των Πολιτειών του Νότου». Κατάφερε γρήγορα να κερδίσει ολόκληρο τον μαύρο πληθυσμό στον Νότο (και αρκετούς από τους λευκούς) και έφυγε για μια περιοδεία στις ΗΠΑ. Συνήθιζε να συζητά για τα δικαιώματα των μαύρων αλλά και όλων των μειονοτήτων, πάντα μέσα από την φιλοσοφία της «μη βίας». Οι λόγοι του προκαλούσαν ανατριχίλα. Αποκορύφωμα ο λόγος του στην Ουάσιγκτον, στις 28 Αυγούστου του 1963, όταν με την φράση «I Have A Dream» καθήλωσε την Αμερική αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη.
Η ιστορική ομιλία του Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ:
«Είμαι χαρούμενος που βρίσκομαι μαζί σας σήμερα, σε κάτι που τι θα μείνει στην ιστορία, ως η μεγαλύτερη διαδήλωση για την ελευθερία στην ιστορία του έθνους μας.
Πέντε εικοσάχρονα πριν, ένας μεγάλος Αμερικανός, στου οποίου τη συμβολική σκιά στεκόμαστε σήμερα, υπέγραψε τη Διακήρυξη Χειραφέτησης. Αυτή η βαρυσήμαντη απόφαση ήρθε ως μεγάλο φως φάρου ελπίδας σε εκατομμύρια Νέγρους σκλάβους, που είχαν καεί στις φλόγες του άδικου μαρασμού. Ήρθε ως ένα χαρμόσυνο ξημέρωμα για να τερματίσει τη μακρά νύχτα της αιχμαλωσίας τους.
Όμως, εκατό χρόνια μετά, ο Νέγρος δεν είναι ελεύθερος. Εκατό χρόνια μετά, η ζωή του Νέγρου είναι ακόμη θλιβερά τσακισμένη από τις χειροπέδες του διαχωρισμού και τις αλυσίδες των διακρίσεων. Εκατό χρόνια μετά, ο Νέγρος ζει σ’ ένα μοναχικό νησί φτώχειας, στο μέσο ενός απέραντου ωκεανού υλικής ευημερίας. Εκατό χρόνια μετά, ο Νέγρος μαραζώνει ακόμη στις γωνίες της αμερικανικής κοινωνίας και βρίσκει τον εαυτό του εξόριστο στην ίδια του τη γη. Και έτσι, έχουμε έρθει εδώ σήμερα για να δραματοποιήσουμε μια επαίσχυντη κατάσταση.
Υπό μια έννοια έχουμε έρθει στην πρωτεύουσα του έθνους μας για να εξαργυρώσουμε μια επιταγή. Όταν οι αρχιτέκτονες της Δημοκρατίας μας έγραψαν τις θαυμάσιες λέξεις του Συντάγματος και της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, υπέγραφαν μία επιταγή, της οποίας κάθε Αμερικανός επρόκειτο να είναι νόμιμος κληρονόμος. Αυτή η επιταγή ήταν μια υπόσχεση ότι όλοι οι άνθρωποι, ναι, μαύροι, όπως και οι λευκοί, θα είναι εξασφαλισμένοι με “αναφαίρετα δικαιώματα”, της “Ζωής, της Ελευθερίας και της επιδίωξη της Ευτυχίας.” Είναι φανερό σήμερα ότι η Αμερική έχει αθετήσει αυτή την επιταγή, σε τέτοιο βαθμό που οι έγχρωμοι πολίτες της ανησυχούν. Αντί να τιμήσει αυτήν την ιερή υποχρέωση, η Αμερική έχει δώσει στους Νέγρους μια ακάλυπτη επιταγή, μια επιταγή που έχει έρθει πίσω με την ένδειξη “ανεπαρκή κεφάλαια”.
Αλλά αρνούμαστε να πιστέψουμε ότι η τράπεζα της δικαιοσύνης έχει χρεοκοπήσει. Αρνούμαστε να πιστέψουμε ότι υπάρχουν ανεπαρκείς πόροι στα μεγάλα θησαυροφυλάκια ευκαιριών αυτού του έθνους. Και έτσι, έχουμε έρθει να εξαργυρώσουμε αυτή την επιταγή, μια επιταγή που θα μας δώσει κατόπιν αιτήματος τα πλούτη της ελευθερίας και της ασφάλειας της δικαιοσύνης.
Έχουμε έρθει επίσης σε αυτό το καθαγιασμένο τόπο για να υπενθυμίσουμε στην Αμερική την κατεπείγουσα πίεση του Τώρα. Δεν είναι καιρός τώρα να συμμετέχουμε στην πολυτέλεια της δροσιάς ή να πάρουμε το καθησυχαστικό ναρκωτικό του γκραντουαλισμού. Τώρα είναι η ώρα να κάνουν πραγματικές τις υποσχέσεις της δημοκρατίας. Τώρα είναι η ώρα για να ανατείλει η δημοκρατία από τη σκοτεινή και έρημη κοιλάδα του διαχωρισμού προς το ηλιόλουστο μονοπάτι της φυλετικής δικαιοσύνης. Τώρα είναι η ώρα να σηκωθεί το έθνος μας από την κινούμενη άμμο της φυλετικής αδικίας προς το σταθερό βράχο της αδελφοσύνης. Τώρα είναι η ώρα να κάνει η δικαιοσύνη πραγματικότητα για όλα τα παιδιά του Θεού.
Θα ήταν μοιραίο για το έθνος να αγνοήσει το επείγον της στιγμής. Αυτό το καυτό καλοκαίρι της δικαιολογημένης δυσαρέσκειας του Νέγρου δεν θα περάσει, μέχρις ότου υπάρξει ένα αναζωογονητικό φθινόπωρο ελευθερίας και ισότητας. Το 1963 δεν είναι ένα τέλος, αλλά η αρχή. Και εκείνοι που ελπίζουν ότι ο Νέγρος που είχε την ανάγκη να εκτονώσει το θυμό του τώρα είναι ικανοποιημένος, θα ξυπνήσουν απότομα, αν το έθνος επιστρέψει στο κάνει τα πάντα με τον συνήθη τρόπο. Και δεν θα υπάρξει ούτε ηρεμία ούτε γαλήνη στην Αμερική, μέχρι ο Νέγρος να αποκτήσει τα δικαιώματα του πολίτη. Οι ανεμοστρόβιλοι της ανταρσίας θα συνεχίσουν να ταρακουνούν τα θεμέλια του έθνους μας, μέχρις ότου η φωτεινή μέρα της δικαιοσύνης αναδύθεί.
Αλλά υπάρχει κάτι που πρέπει να πω στο λαό μου, που στέκεται στο ζεστό κατώφλι που οδηγεί στο παλάτι της δικαιοσύνης: Κατά τη διαδικασία της απόκτησης τη νόμιμης θέση μας, δεν πρέπει να βρεθούμε ένοχοι για αξιόποινες πράξεις. Ας μην επιδιώκουμε να ικανοποιήσουμε τη δίψα μας για ελευθερία πίνοντας από το ποτήρι της πίκρας και του μίσους. Εμείς πάντα πρέπει να διεξάγουμε τον αγώνα μας στο υψηλό επίπεδο της αξιοπρέπειας και της πειθαρχίας. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε η δημιουργική μας διαμαρτυρία να εκφυλιστεί σε σωματική βία. Ξανά και ξανά, πρέπει να υψωθούμε στα μεγαλοπρεπή ύψη της συνάντησης της φυσικής δύναμης με την ψυχική δύναμη. Η θαυμάσια νέα μαχητικότητα η οποία έχει περιβάλει την κοινότητα Νέγρων δεν πρέπει να μας οδηγήσει σε δυσπιστία για όλο τον λευκό λαό, για πολλούς από τους λευκούς αδελφούς μας, οι οποίοι, όπως αποδεικνύεται από την παρουσία τους εδώ σήμερα, έχουν έρθει γιατί έχουν συνειδητοποιήσει ότι η μοίρα τους είναι δεμένη με τη δική μας μοίρα. Και έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν ότι η ελευθερία τους είναι άρρηκτα δεμένη με την ελευθερία μας.
Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε μόνοι μας.
Και καθώς προχωράμε, πρέπει να δόσουμε υπόσχεση ότι θα προχωρούμε πάντα μπροστά.
Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω.
Υπάρχουν εκείνοι που ρωτούν τους θιασώτες των δικαιωμάτων των πολιτών, “Πότε θα είστε ικανοποιημένοι;”
Δεν μπορούμε να είμαστε ποτέ ικανοποιημένοι, όσο ο Νέγρος είναι το θύμα μιας ανείπωτης φρίκης της αστυνομικής βαρβαρότητας. Δεν μπορούμε ποτέ να είμαστε ικανοποιημένοι, όσο τα σώματά μας, βαριά από την κούραση του ταξιδιού, δεν μπορούν να βρουν κατάλυμα στα μοτέλ των αυτοκινητοδρόμων και στα ξενοδοχεία των πόλεων.
Δεν μπορούμε να είμαστε ποτέ ικανοποιημένοι, όσο η βασική κινητικότητα του Νέγρου είναι από ένα μικρότερο γκέτο σε ένα μεγαλύτερο. Δεν μπορούμε να είμαστε ποτέ ικανοποιημένοι, όσο τα παιδιά μας απογυμνώνονται από αυτο-κουκούλα τους και ληστεύεται η αξιοπρέπειά τους από πινακίδες που γράφουν: ” Για Λευκούς Μόνο”
Δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι όσο ένας νέγρος στο Μισισιπή δεν μπορεί να ψηφίσει και ένας Νέγρος στην Νέα Υόρκη πιστεύει πως δεν έχει τίποτα για το οποίο να ψηφίσει. Όχι, όχι, δεν είμαστε ικανοποιημένοι, και δεν θα είμαστε ικανοποιημένοι μέχρι να η δικαιοσύνη να κυλήσει σαν το νερό και η νομιμότητα σαν ένα ισχυρό ρεύμα.”
Δεν έχω ξεχάσει ότι μερικοί από εσάς έχουν έρθει εδώ από μεγάλες δίκες και βάσανα. Μερικοί από εσάς έχουν έρθει φρέσκοι από στενά κελιά φυλακής. Και κάποιοι από εσάς έχουν έρθει από περιοχές, όπου το αίτημά σας – αίτημα για ελευθερία- σας άφησε συντετριμμένους από τις θύελλες των διώξεων και δαρμένους από τους ανέμους της αστυνομικής κτηνωδίας. Έχετε γίνει οι παλαίμαχοι των δημιουργικών βασάνων. Συνεχίστε να δουλεύετε με την πίστη ότι αυτά τα άδικα βάσανα είναι λυτρωτικά. Πηγαίνετε πίσω στο Μισισιπή, γυρίστε πίσω στην Αλαμπάμα, γυρίστε πίσω στη Νότια Καρολίνα, γυρίστε πίσω στη Τζόρτζια, γυρίστε πίσω στη Λουιζιάνα, γυρίστε πίσω στις φτωχογειτονιές και τα γκέτο των βόρειων πόλεων μας, γνωρίζοντας ότι με κάποιο τρόπο αυτή η κατάσταση μπορεί και θα αλλάξει.
Ας μην βυθιζόμαστε στην κοιλάδα της απελπισίας, σας λέω σήμερα, φίλοι μου.
Και έτσι, ακόμα κι αν αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες του σήμερα και του αύριο, έχω ακόμη ένα όνειρο. Είναι ένα όνειρο βαθιά ριζωμένο στο αμερικανικό όνειρο.
Έχω ένα όνειρο ότι μια μέρα αυτό το έθνος θα ανατείλει και θα ζήσει την αληθινή σημασία του πιστεύω του: “. Θεωρούμε ότι αυτές οι αλήθειες είναι αυτονόητες, ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι”
Έχω ένα όνειρο ότι μια μέρα στους κόκκινους λόφους της Τζόρτζια, οι γιοι των πρώην σκλάβων και οι γιοι των πρώην ιδιοκτητών σκλάβων θα είναι σε θέση να καθίσουν μαζί στο τραπέζι της αδελφότητας.
Έχω ένα όνειρο ότι μια ημέρα ακόμη και η πολιτεία του Μισισιπή, μια πολιτεία πνιγηρή από την φλογερή θερμότητα της αδικίας, πνιγηρή από τη θερμότητα της καταπίεσης, θα μεταμορφωθεί σε μια όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης.
Έχω ένα όνειρο ότι τα τέσσερα μικρά παιδιά μου θα ζήσουν μια μέρα σε ένα έθνος όπου δεν θα κρίνονται από το χρώμα του δέρματός τους αλλά από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους.
Έχω ένα όνειρο σήμερα!
Έχω ένα όνειρο ότι μια μέρα, κάτω στην Αλαμπάμα με τους φαύλους ρατσιστές της, με κυβερνήτη που τα χείλη του στάζουν λόγια όπως «παρεμβολή» και «ακύρωση» – Μία ημέρα ακριβώς εκεί, στην Αλαμπάμα, μικρά μαύρα αγόρια και μαύρα κορίτσια θα να είναι σε θέση να ενώσουν τα χέρια με λίγα λευκά αγόρια και λευκά κορίτσια σαν αδελφές και αδέλφια.
Έχω ένα όνειρο σήμερα!
Έχω ένα όνειρο ότι μια μέρα θα εξυψωθεί κάθε κοιλάδα, και κάθε λόφος και βουνό θα χαμηλώσουν, τα ανώμαλα μέρη θα γίνουν επίπεδα και ότι τα κυρτά μέρη θα γίνουν ίσια. “Και η δόξα του Κυρίου θα αποκαλυφθεί και κάθε σάρκα θα το δούμε μαζί.”
Αυτή είναι η ελπίδα μας, και αυτή είναι η πίστη που πάω πίσω στο Νότο μαζί τους. Με αυτήν την πίστη, θα είμαστε σε θέση να βγάλουμε με κόπο από τα βουνά της απογοήτευσης μια πέτρα ελπίδας. Με αυτήν την πίστη, θα είμαστε σε θέση να μετατρέψουμε τις κακόηχες διαφωνίες του έθνους μας σε μια όμορφη συμφωνία αδελφοσύνης. Με αυτήν την πίστη, θα είμαστε σε θέση να εργαστούμε από κοινού, να προσευχηθούμε μαζί, να αγωνιστούμε μαζί, να πάμε στη φυλακή μαζί, να αγωνιστούμε για την ελευθερία μαζί, γνωρίζοντας ότι θα είμαστε ελεύθεροι μία ημέρα.
Και αυτή θα είναι η ημέρα – αυτή θα είναι η ημέρα που όλα τα παιδιά του Θεού θα είναι σε θέση να τραγουδήσει με νέο νόημα: Η χώρα μου, γλυκιά γη της ελευθερίας, από σένα τραγουδώ. Γη όπου πέθαναν οι πατέρες μου, η γη της υπερηφάνειας του προσκυνητή, Από κάθε βουνοπλαγιά, ας ηχήσει η ελευθερία!
Και αν η Αμερική μπορεί να είναι ένα μεγάλο έθνος, αυτό πρέπει να γίνει πραγματικότητα. Και γι ‘αυτό ας ηχήσει η ελευθερία από τους τεράστιους λόφους του Νιου Χάμσαϊρ.
Ας ηχήσει η ελευθερία από τα δυνατά βουνά της Νέας Υόρκης. Ας ηχήσει η ελευθερία από τα υψώματα Alleghenies της Πενσυλβάνια. Ας ηχήσει η ελευθερία από τα χιονισμένα Βραχώδη Όρη του Κολοράντο. Ας ηχήσει η ελευθερία από τις καμπύλες πλαγιές της Καλιφόρνιας.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό:
Ας ηχήσει η ελευθερία από το Πέτρινο Βουνό της Τζόρτζια. Ας ηχήσει η ελευθερία από Lookout Mountain του Τενεσί. Ας ηχήσει η ελευθερία από κάθε λόφο και γήλοφο του Μισισιπή. Από κάθε βουνοπλαγιά, ας ηχήσει η ελευθερία.
Και όταν συμβαίνει αυτό, και όταν επιτρέψουμε να ηχήσει η ελευθερία , όταν την αφήσουμε να αντηχήσει από κάθε χωριό και κάθε κωμόπολη, από κάθε πολιτεία και κάθε πόλη, τότε θα είμαστε σε θέση να επιταχύνουμε εκείνη την ημέρα, που όλα τα παιδιά του Θεού, μαύροι άνδρες και άσπροι άνδρες, Εβραίοι και Εθνικοί, προτεστάντες και καθολικοί, θα είναι σε θέση να ενώσουν τα χέρια και να τραγουδήσουν τα λόγια του παλιού Νέγρικου σπιρίτουαλ:
Η ομιλία επικαλείται τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, τη Διακήρυξη Χειραφέτησης και το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, και χαρακτηρίζεται ως ένα αριστούργημα της ρητορικής. «Οι τεχνικές προετοιμασίες για την πορεία ήταν τόσο έντονες και πολλές, ώστε η ομιλία του δεν ήταν προτεραιότητα για μας. Μέχρι το απόγευμα της Τρίτης 27 Αυγούστου, μόλις 12 ώρες πριν από την ώρα της ομιλίας, ο Μάρτιν ακόμα δεν γνώριζε τι επρόκειτο να πει»!
Η δημοτικότητα του βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Το 1964 θα παραλάβει το Νόμπελ Ειρήνης. Από την προηγούμενη χρονιά, ο Τζον Κένεντι, λίγο πριν την δολοφονία του, είχε συνταχθεί ανοιχτά με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και είχε κάνει διάφορες προτάσεις που την επόμενη χρονιά έγιναν μέρος της «Πράξης Πολιτικών Δικαιωμάτων του 1964». Ο κόσμος άλλαζε, αλλά δυστυχώς όχι όλοι…
Ακόμα και μέσα στο κίνημα, υπήρξε αντιπολίτευση, η οποία είχε βαρεθεί την πολιτική της «μη βίας» του Κινγκ και πρότεινε το «οφθαλμόν αντί οφθαλμού». Το 1966 ιδρύεται το «κόμμα» των «Black Panthers» που, σε αντίθεση με την φιλοσοφία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, έφτιαξαν κάτι σαν στρατιωτικές μονάδες μέσα στις τοπικές κοινωνίες, στα πρότυπα των σοσιαλιστικών κρατών. Οι «Black Panthers» μάχονταν με όπλα ενάντια σε όποιον έβαζε την μαύρη κοινότητα στο στόχαστρο. Οι οπαδοί της κόλλησαν και το ειρωνικό παρατσούκλι, «ο προσευχόμενος», στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Η αντίδραση του Κινγκ; Μια ακόμα πιο ζεστή αγκαλιά, καθώς δεν κάνει καμία διάκριση και βάζει όλες τις φυλές στο κίνημα του, για μια «ριζική αναδιάρθρωση ολόκληρης της κοινωνίας, μια επανάσταση αξιών».
Όμως είχε μπει «στο μάτι» πολλών. Ακόμα και των μαύρων που νόμιζαν ότι βάζει τους υπόλοιπους πάνω από την ίδια την φυλή του. Αλλά περισσότερο στους λευκούς. Ένας ελεύθερος σκοπευτής στο Μέμφις του Τενεσί, τον πυροβολεί και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ πέφτει νεκρός στο μπαλκόνι του Μοτέλ που διέμενε, στα 39 του χρόνια, στις 4 Απριλίου του 1968. Ο δολοφόνος Τζειμς Ερλ Ρει, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 99 ετών. Πέθανε 30 χρόνια αργότερα στην φυλακή.
Κάθε χρόνο, την ημέρα των γενεθλίων του, οι ΗΠΑ έχουν καθιερώσει την «Martin Luther King Day», δείχνοντας του την απέραντη ευγνωμοσύνη της για όσα κατάφερε ο μεγάλος αυτός ανθρωπιστής κληρικός. Και κατάφερε πάρα, μα πάρα πολλά…
Και ποιος δεν το θυμάται; Και ποιος δεν συγκινήθηκε; Και ποιος δεν έμεινε άφωνος. Ολόκληρη η Ελλάδα και ο παγκόσμιος αθλητισμός έμεινε εκστατικός μπροστά στον άθλο του Κώστα Κεντέρη, στις 28 Σεπτεμβρίου του 2000.
Η ελληνική αποστολή είχε ταξιδέψει με φιλοδοξίες στο Σίδνεϋ. Άλλωστε βρισκόμασταν τέσσερα μόλις χρόνια πριν τους δικούς μας Ολυμπιακούς Αγώνες και έπρεπε να φανούμε αντάξιοι των περιστάσεων. Τελικά οι Έλληνες αθλητές επέστρεψαν με 13 συνολικά μετάλλια στις αποσκευές τους έχοντας πετύχει την καλύτερη συγκομιδή από αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων στην σύγχρονη ιστορία, το 1896, όταν και είχαμε κατακτήσει 50!
Ένα όμως μπορούμε όλοι να πούμε πως ήταν το πιο γλυκό. Αυτό του Κώστα Κεντέρη στα 200 μέτρα. Ο «Αίολος» από την Μυτιλήνη είχε κάθε λόγο να πιστεύει στον εαυτό του. Αυτός και ο προπονητής του ζούσαν καθημερινά τις πολύ καλές επιδόσεις του στις προπονήσεις, το χρυσό όμως ήταν μία τελείως διαφορετική υπόθεση. Άλλωστε η Ελλάδα δεν είχε και την παράδοση με το μέρος της καθώς είχε να κατακτήσει χρυσό σε ανδρικό αγώνισμα στο στίβο από το μακρυνό 1912, όταν και ο Κώστας Τσικλητήρας βγήκε πρώτος στο αγώνισμα του μήκους άνευ φόρας.
Οι παραδόσεις όμως είναι για να σπάνε, και μάλιστα με εκκωφαντικό τρόπο. Αυτό έκανε και ο Κώστας Κεντέρης. Όταν και ο μοναδικός λευκός αθλητής στην κούρσα, κανείς δεν θα τον κατηγορούσε εάν έκανε απλώς μία αξιοπρεπή εμφάνιση, άλλωστε μόνο το φαβορί δεν ήταν. Τελικά με τα χέρια ανοικτά και το βλέμμα έκπληκτο ακόμα και ο ίδιος δεν είχε πιστέψει αυτό που κατάφερε μόλις διέσχισε την γραμμή του τερματισμού, κάνοντας όλους τους Έλληνες που είχαν μείνει ξύπνιοι και παρακολουθούσαν την κούρσα να ανατριχιάσουν από υπερηφάνεια.
Με χρόνο 20.09 ο Κώστας ο οποίος τα επόμενα χρόνια έγινε θρύλος του ελληνικού αθλητισμού σήκωσε την ελληνική σημαία στο ψηλότερο σκαλί του βάθρου. Η συνέχεια όμως δεν ήταν η ανάλογη. Μπορεί τα επόμενα χρόνια ο Κώστας Κεντέρης να συνέχισε τις καλές εμφανίσεις όμως την ύστατη στιγμή που η φίλαθλη Ελλάδα περίμενε να τον δει να αγωνίζεται και να κερδίζει μετάλλιο στους Ολυμπιακούς της Αθήνας, αυτός και η Κατερίνα Θανου δεν φάνηκαν αντάξιοι των περιστάσεων.
Η πορεία προς την κορυφή του πλανήτη
Ο Κώστας Κεντέρης γεννήθηκε στις 11 Ιουλίου του 1973 στην Μυτιλήνη. Τα πρώτα του βήματα στον αθλητισμό τα έκανε στην ηλικία των 10 ετών, όταν και ασχολήθηκε με το άλμα εις μήκος, στο οποίο και πέτυχε τις πρώτες του διακρίσεις κατά τη διάρκεια σχολικών αγώνων. Κάπου εκεί, ο πρώτος του προπονητής, Γρηγόρης Κοντός τον προέτρεψε να εγκαταλείψει το μήκος και να στραφεί στα 200 και 400 μέτρα, όπου και υπήρχε περίπτωση να κάνει μεγάλη καριέρα λόγω του ταλέντου του.
Στα 19 του χρόνια, ο Κώστας Κεντέρης μετακόμισε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές και… γνωρίστηκε με τον Πλούταρχο Σαρασλανίδη, τον προπονητή που βοήθησε τη Βούλα Πατουλίδου να φτάσει στην επιτυχία της Βαρκελώνης το 1992. Έναν χρόνο αργότερα, ο Κεντέρης κατάφερνε να σπάσει το πανελλήνιο ρεκόρ, με χρόνο 45,70 στους Μεσογειακούς Αγώνες, όταν κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο.
Ο Κώστας Κεντέρης από εκείνο το σημείο και μετά έγινε ένα από τα δυνατά ονόματα του ελληνικού στίβου, ωστόσο κάποιοι τραυματισμοί ήρθαν να… εμποδίσουν την εξέλιξή του. Μετά από συνεχείς τραυματισμούς τους οποίους και ξεπέρασε ο Κώστας Κεντέρης είδε με λύπη πως είχε αποκτήσει ανατομικό πρόβλημα. Ο Κεντέρης το 1998 διαπίστωσε πως λόγω του προβλήματος που μόλις είχε ξεπεράσει έκανε το δεξί του πόδι πιο κοντό κατά 1,5 χιλιοστό από το αριστερό. Αυτό, επιβάρυνε τη δεξιά πλευρά του σώματός του, κάτι που τον εμπόδιζε στο τρέξιμό του.
Τη λύση σε αυτό το σημείο ήρθε να δώσει ο Χρήστος Καρβουνίδης. Ο γνωστός φυσιοθεραπευτής φρόντισε να βάλει ένα πάτο στο παπούτσι του Κώστα Κεντέρη, ισορροπώντας έτσι το σώμα του Έλληνα σπρίντερ και δίνοντας τη σημαντική λύση που θα του έδινε… φτερά. Το 1999 είναι το έτος… ορόσημο για τον Κεντέρη, καθώς αλλάζει προπονητή και πηγαίνει πλέον στα χέρια του Χρήστου Τζέκου.
Η πορεία του μόνο ανοδική μέχρι τον άθλο του Σίδνεϋ. Επόμενη μεγάλη διοργάνωση για τον Κώστα Κεντέρη, ήταν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου, το 2001 στο Έντμοντον. Ο Έλληνας σπρίντερ ήταν για μία ακόμη φορά επιβλητικός και δεν δυσκολεύτηκε να σαρώσει τους πάντες στο πέρασμά του. Έτσι, με χρόνο 20.04 κατέκτησε το Χρυσό Μετάλλιο, επιβεβαιώνοντας την αλλαγή σκυτάλης στα 200 μέτρα και την απόλυτη κυριαρχία της Ελλάδας στον τομέα, καθώς παράλληλα με εκείνον, εξαιρετικές επιδόσεις πραγματοποιούσε και η Κατερίνα Θάνου. Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε πως η νέα αυτή επιτυχία του Κώστα Κεντέρη έκανε τους πάντες στην ελληνική Πολιτεία να υποκλιθούν για μία ακόμη φορά…
Μετά από μία ακόμη χρονιά επιτυχιών, ο Κώστας Κεντέρης έφτασε στο 2003 και το Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου. Ο Έλληνας σπρίντερ στις 9/8/2003 κατέκτησε ένα ακόμη χρυσό μετάλλιο, κάνοντας κάτι που κανείς μέχρι τότε δεν είχε καταφέρει… Να έχει στην συλλογή του τρία χρυσά μετάλλια σε τρεις σερί μεγάλες διοργανώσεις, ενδεικτικό του μεγαλείου του. Βέβαια, δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε πως ο διεθνής Τύπος συνέχισε να επιτίθεται στον Κώστα Κεντέρη!
Το 2004 ο Κώστας Κεντέρης δεν αγωνίστηκε στους Ολυμπιακούς της πατρίδας του. Λίγες ημέρες πριν από την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, την φλόγα των οποίων θα άναβε ο Έλληνας σπρίντερ, αυτός και η Κατερίνα Θάνου τίθενται εκτός αγώνων, καθώς φέρονται να επιδίωξαν να μην περάσουν από έκτακτο έλεγχο ντόπινγκ.
Οι δύο αθλητές του Χρήστου Τζέκου, βρέθηκαν στο ΚΑΤ, μετά από ατύχημα που είχαν με μοτοσικλέτα, το οποίο αμφισβητήθηκε από πολλούς με αποτέλεσμα να μην ελεγχθούν μέχρι την ώρα που έπρεπε από τους γιατρούς. Κανείς από την Παγκόσμια Ομοσπονδία δεν φάνηκε να ζητά από τους γιατρούς του ΚΑΤ να κάνουν το απλό. Να πάρουν αίμα από τους δύο αθλητές για τον έλεγχο. Η διορία πέρασε, οι δύο αθλητές δεν εμφανίστηκαν για τον έλεγχο και έτσι Κώστας Κεντέρης και Κατερίνα Θάνου πήραν ένα ακόμη non-show, το οποίο και παρέπεμπε σε τιμωρία.
Η συνέχεια αμαύρωσε το όνομα των δύο αθλητών. Όσοι υμνούσαν τον Κώστα Κεντέρη και την Κατερίνα Θάνου ξαφνικά έβγαζαν μόνο χολή. Δημοσιογράφοι, πολιτικοί και δημοσιολογούντες ξέχασαν τους άθλους των αθλητών και μιλούσαν πλέον για ντροπή προς την πατρίδα.
Ο ίδιος ο Κεντέρης, λίγα χρόνια μετά, μίλησε για την δύσκολη εκείνη περίοδο: «Ο Θεός επέτρεψε να γίνει. Το μόνο που ξέρω είναι ότι χαμένος βγήκα εγώ που δεν αγωνίστηκα. Βρέθηκα στην πυρά μιας μιντιακής ιεράς εξέτασης. Δεν αναφέρομαι στο πώς και το γιατί. Εγιναν λάθη από όλες τις πλευρές. Το μόνο που έχω να προσθέσω για το 2004 είναι το συμπέρασμα πως εάν οι Ολυμπιακοί Αγώνες γίνονταν σε άλλη χώρα, δεν θα είχε δημιουργηθεί καν αυτό το θέμα. Αποδείχθηκε πως έγιναν λάθος χειρισμοί από κάποιους».
Μερικά χρόνια μετά, ο Κώστας Κεντέρης, με δηλώσεις του στο περιοδικό Status, νιώθοντας δικαιωμένος από την απόσυρση των κατηγοριών από την IAAF, τόνιζε: «Η δικαίωση είναι πάνω απ’όλα ηθική. Νομικά ισχύουν τα εξής: Μετά την εκδίκαση της υπόθεσης από την Ελληνική Ομοσπονδία, η οποία έβγαλε αθωωτική απόφαση, η Παγκόσμια Ομοσπονδία εφεσίβαλε αυτή την απόφαση και πήγε την υπόθεση στη Λωζάννη. Λίγο πριν βγει η ετυμηγορία, η Παγκόσμια Ομοσπονδία απέσυρε την έφεσή της. Είναι η πρώτη φορά που η IAAF, αποσύρει έφεση σε πρωτόδικη απόφαση. Στις 20 Νοεμβρίου, το CAS (τo αθλητικό δικαστήριο της Λοζάνης), έβαλε και τυπικά τη σφραγίδα του επικυρώνοντας την απόφαση με όλα τα δικαστικά έξοδα σε βάρος της IAAF».
Μετά από χρόνια «κυνηγητού» Κεντέρης και Θάνου, μη έχοντας υποστήριξη από κάπου, αναγκάστηκαν να έρθουν σε συμβιβασμό με τα δικαστήρια, κάτι που τους κράτησε εκτός δράσης για αρκετά χρόνια. Ο Κώστας Κεντέρης αν και είχε δικαίωμα επιστροφής το 2006, δεν γύρισε στους στίβους, τελειώνοντας έτσι άδοξα την τεράστια καριέρα του.
«Τσοβόλα δωσ’ τα όλα». Μια από τις πιο ξακουστές φράσεις που βγήκαν από το στόμα του Ανδρέα Παπανδρέου και αφορούσε τον Δημήτρη Τσοβόλα στις εκλογές του 1989. Τι ακριβώς όμως σήμαινε;
Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ», ο Δημήτρης Τσοβόλας ξεκαθάρισε: «Πλέον, η πολιτική έχει καταντήσει εκτέλεση ή διαχείριση εντολών ξένων δυνάμεων και εγώ δεν μπόρεσα ποτέ να τέτοια πολιτική να εφαρμόσω, γιατί όταν δεν είσαι ελεύθερος -με βάση την ιδεολογία σου τις πολιτικές που πιστεύεις- να αποφασίζεις, χωρίς να χρειάζεται να παίρνεις εντολές είτε από ντόπιο είτε από ξένο διαπλεκόμενο παράγοντα, δεν αξίζει η πολιτική».
»Δεν αξίζει γιατί δεν είσαι πολιτικός, είσαι απλώς υπάλληλος που εκτελείς εντολές, και κάτι τέτοιο δεν ταιριάζει στον χαρακτήρα μου», πρόσθεσε σχολιάζοντας, μεταξύ άλλων, και την επιστροφή αρκετών προσώπων στην πολιτική σκηνή.
Αναφερόμενος στη σημερινή κατάσταση της χώρας, σχολίασε: «Δεν είναι καθόλου καλή και σε οικονομικό και σε εθνικό και σε πολιτικό επίπεδο. Οι δανειστές μάς επιβάλλουν μια πολιτική που εξουθενώνει την πλειονότητα των πολιτών, αποδιοργανώνει την παραγωγική βάση της χώρας και θέτει σε κίνδυνο τα κυριαρχικά δικαιώματά μας. Επίσης υπονομεύει τη Δημοκρατία και τους δημοκρατικούς θεσμούς. Η συνέχιση αυτής της οικονομικής πολιτικής λιτότητας θα οδηγήσει σε ανεπανόρθωτη κατάσταση τη χώρα. Γι’ αυτό χρειάζεται άμεσα ριζική αλλαγή της οικονομικής, της κοινωνικής και της εξωτερικής πολιτικής. Η χώρα χρειάζεται σταθεροποίηση της οικονομίας, με ανάπτυξη, που θα φέρνει απασχόληση και κοινωνική προστασία. Με άλλα λόγια, χρειάζεται προοδευτική πολιτική ξανά και όχι διαχείριση της κρίσης του νεοφιλελεύθερου συστήματος».
Ο 69χρονος δικηγόρος, ο οποίος αποκάλυψε σήμερα εργάζεται περισσότερο απ’ όσο όταν ήταν 30 ετών, αναφέρθηκε στην ξακουστή φράση που εκστόμισε ο Ανδρέας Παπανδρέου, «Κατ’ αρχήν, αυτό το είπε λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές του 1989. Εγώ δεν ήμουν καθόλου στη συγκέντρωση, ήμουν στη Βουλή, περνούσα νομοσχέδιο και δεν είχε καμία σχέση αυτό με τα οικονομικά. Απλά, ο λαός με αγαπούσε, παρότι ήμουν οκτώ χρόνια υπουργός Οικονομικών, γιατί ήξερε ότι διαχειρίζομαι με έντιμο τρόπο τα δημόσια οικονομικά και ότι έδινα μάχες για μια πιο δίκαιη κατανομή του εθνικού εισοδήματος υπέρ των χαμηλών και μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων. Φώναζε συνθήματα υπέρ μου στη συγκέντρωση στο Περιστέρι και ο Παπανδρέου ανταπέδωσε με τη φράση αυτή από το μπαλκόνι».
Οταν κλήθηκε να επιλέξει κυβέρνηση ανάμεσα σε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με Αλέξη Τσίπρα, κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας με Κυριάκο Μητσοτάκη ή οικουμενική, ο Δημήτρης Τσοβόλας απάντησε: «Τίποτα από όλα αυτά, γιατί δεν έχουν αυτοτέλεια στην πολιτική τους. Δυστυχώς, για να διατηρούνται στην εξουσία ή για να ανέλθουν στην εξουσία, έχουν κάνει τις εξαρτήσεις τους μέσα και έξω από την Ελλάδα και είναι όμηροι αυτών των εξαρτήσεων. Γι’ αυτό δεν μπορούν να δώσουν λύση στα καυτά προβλήματα που έχουν σήμερα η χώρα και ο λαός».
Μεταξύ άλλων, ο πρώην υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε και στην αδυναμία του ΔΗΚΚΙ να μπει στη Βουλή. «Μετά το 2004, που οι πολίτες δεν μας έβαλαν στη Βουλή, έκανα συνέδριο, επέστρεψα αρκετά εκατομμύρια στο ελληνικό Δημόσιο από κρατικές επιχορηγήσεις και δεν υπάρχει πλέον το κόμμα».
Τα Δωδεκάνησα (για την ακρίβεια είναι 14) ήταν από αρχαιοτάτων χρόνων δεμένα με τις τύχες του Ελληνισμού. Εν τούτοις, μόλις το 1947 ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος.
Εξαιτίας της γεωγραφικής τους θέσης δέχθηκαν καταστρεπτικές επιδρομές από τους Πέρσες, τους Σαρακηνούς, τους Βενετούς, τους Γενουάτες, τους Σταυροφόρους και τους Τούρκους (Σελτζούκους και Οθωμανούς). Από το 1309 περιήλθαν στην εξουσία των Ιωαννιτών Ιπποτών και έμειναν υπό την κυριαρχία τους έως το 1522, οπότε καταλήφθηκαν από τους Οθωμανούς Τούρκους. Με την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του 1821, τα Δωδεκάνησα επαναστάτησαν, αλλά το 1830 επιστράφηκαν μαζί με τη Σάμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με αντάλλαγμα την Εύβοια, η οποία ενσωματώθηκε στο ελεύθερο ελληνικό κράτος.
Η κατάληψη των Δωδεκανήσων από τους Ιταλούς το 1912 αναπτέρωσε τις ελπίδες των κατοίκων τους ότι σύντομα τα νησιά θα ενταχθούν στον εθνικό κορμό. Πράγματι, με τη συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920) τα Δωδεκάνησα παραχωρούνταν στην Ελλάδα, με εξαίρεση τη Ρόδο, που θα παρέμενε για ένα διάστημα υπό ιταλική διοίκηση. Όμως, η ατυχής έκβαση της μικρασιατικής εκστρατείας έδωσε την ευκαιρία στους Ιταλούς να υπαναχωρήσουν και με την άνοδο του Μουσολίνι προσπάθησαν να τα εξιταλίσουν. Μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών (1943), κύριοι των Δωδεκανήσων έγιναν οι Γερμανοί και μετά την παράδοση της Χιτλερικής Γερμανίας (Μάιος 1945), η Μεγάλη Βρετανία.
Ήταν η χρυσή ευκαιρία για την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στο ελληνικό κράτος, την οποία η ελληνική διπλωματία δεν έπρεπε να αφήσει να πάει χαμένη. Ήταν απαίτηση του ελληνικού λαού και είχε χυθεί άφθονο ελληνικό αίμα για την εκδίωξη των Γερμανών από τα Δωδεκάνησα. Το θέμα θα λυνόταν οριστικά από τη Διάσκεψη Ειρήνης των νικητριών δυνάμεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που θα συνερχόταν στο Παρίσι.
Η Ελλάδα δια του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Τσαλδάρη διαμήνυσε ότι θα έθετε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ως εθνικές διεκδικήσεις την πρόσκτηση της Βορείου Ηπείρου και των Δωδεκανήσων, τη διευθέτηση των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, ενώ σκόπευε να θέσει και το ζήτημα της Κύπρου στη Μεγάλη Βρετανία. Από τις τέσσερις αυτές εθνικές διεκδικήσεις, μόνο το θέμα των Δωδεκανήσων ευοδώθηκε, χωρίς δυσκολίες και περιπλοκές.
Είναι γνωστό ότι ο Στάλιν και ο Τσόρτσιλ, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, προσπάθησαν να δελεάσουν την Τουρκία, προσφέροντάς της ορισμένα παράκτια νησιά του Αιγαίου, προκειμένου να την πείσουν να βγει στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων ή τουλάχιστον να παραμείνει αυστηρά ουδέτερη. Επιπροσθέτως, ο Στάλιν είχε συνδέσει το θέμα των Δωδεκανήσων με την Τριπολίτιδα (σημερινή Λιβύη), για την οποία η Σοβιετική Ένωση είχε διατυπώσει το αίτημα να της ανατεθεί η εντολή.
Όμως, σε μια απρόσμενη στροφή της πολιτικής της, η Σοβιετική Ένωση συγκατατέθηκε να αποδοθούν τα Δωδεκάνησα στη Ελλάδα, στη συνεδρίαση των Υπουργών Εξωτερικών που προετοίμαζε τη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων. Η δήλωση έγινε στις 27 Ιουνίου 1946 από τον Υπουργό Εξωτερικών Βιατσεσλάβ Σκριάμπιν, γνωστότερο ως Μολότοφ, με μοναδικό όρο την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Έτσι, προτού καν συνέλθει η Διάσκεψη Ειρήνης, το θέμα των Δωδεκανήσων είχε λάβει ευνοϊκή τροπή για την Ελλάδα.
Η είδηση για την απόδοση των Δωδεκανήσων στη Ελλάδα χαιρετίστηκε με μεγάλο ενθουσιασμό, σε μια περίοδο που η χώρα βρισκόταν στη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου. Η Διάσκεψη της Ειρήνης συνήλθε στο Παρίσι από τις 29 Ιουλίου έως τις 11 Οκτωβρίου 1946, όπου τέθηκαν από ελληνικής πλευράς και τα θέματα της Βορείου Ηπείρου και της διευθέτησης των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, χωρίς επιτυχία, αφού οι ΗΠΑ δεν θέλησαν να δυσαρεστήσουν τη σύμμαχό τους Σοβιετική Ένωση και τους δορυφόρους της Αλβανία και Βουλγαρία. Η προσπάθεια της Τουρκίας να διεκδικήσει το Καστελόριζο και τη Σύμη έπεσαν στο κενό.
Στις 10 Φεβρουαρίου 1947 υπογράφηκε στο Παρίσι η Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, σύμφωνα με την οποία τα Δωδεκάνησα αποδίδονταν στην Ελλάδα, ενώ η Ιταλία υποχρεωνόταν σε αποζημίωση ύψους 105 εκατομμυρίων δολαρίων προς τη χώρα μας. Με επιμονή της σοβιετικής πλευράς, οριζόταν στο κείμενο ότι τα νησιά θα παρέμεναν αποστρατιωτικοποιημένα, πρόβλεψη που θα επικαλεστεί η Τουρκία κατά τρόπο καταχρηστικό μετά το 1974. Από την τουρκική ερμηνεία του κειμένου της ελληνοϊταλικής συνθήκης του 1947, σε συνδυασμό με τις ιταλοτουρκικές συμφωνίες του 1932, θα προκύψει και το ζήτημα των «γκρίζων ζωνών», που έθεσε η Άγκυρα μετά την Κρίση των Ιμίων το 1996.
Η τελετή παράδοσης των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα από τις βρετανικές αρχές έγινε στις 31 Μαρτίου 1947 στη Ρόδο μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα. Πρώτος διοικητής των Δωδεκανήσων ανέλαβε ο αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης, με πολιτικό σύμβουλο τον πανεπιστημιακό και δικαστικό Μιχαήλ Στασινόπουλο, μετέπειτα πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η επίσημη τελετή της ενσωμάτωσης έγινε στις 7 Μαρτίου 1948 και το 1955 τα Δωδεκάνησα έγιναν νομός με πρωτεύουσα τη Ρόδο.
Τα ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου 1980 δύο ταυτόχρονες πυρκαϊές κατέστρεψαν δύο από τα ιστορικότερα πολυκαταστήματα της Αθήνας, «Μινιόν» και «Κατράντζος», εν μέσω της εορταστικής περιόδου. Επρόκειτο για εμπρησμούς και αποδόθηκαν από τις αρχές σε τρομοκρατικές ενέργειες.
Σαν σήμερα, οι υποθέσεις του εμπρησμού των καταστημάτων ΜΙΝΙΟΝ και Κατράντζος στο κέντρο της Αθήνας έχουν πια παραγραφεί. Οι ένοχοι δε βρέθηκαν ποτέ. Δυο ιστορικά εμπορικά καταστήματα που καθόριζαν τη ζωή του κέντρου της Αθήνας, τυλίχτηκαν στις φλόγες, τη νύχτα της Παρασκευής 19 Δεκεμβρίου 1980.
Μέσα στην εορταστική περίοδο, τα καταστόλιστα καταστήματα παραδίδονται στις φλόγες, καταστρέφονται ολοκληρωτικά και δεν ξανανοίγουν ποτέ.
Η πυρκαγιά ξεκινά από τους υψηλότερους ορόφους, όπου βρίσκονται τα πλέον εύφλεκτα υλικά, γεγονός που βεβαιώνει ότι πρόκειται για εμπρησμό. Η ηλεκτροδότηση στην περιοχή της Ομόνοιας διακόπτεται, καθώς κατέρρευσαν οι κολώνες της ΔΕΗ μπροστά στα δύο καταστήματα.
Σαράντα δύο οχήματα 135 άνδρες της πυροσβεστικής και όλοι οι μαθητές της Πυροσβεστικής σχολής καταφθάνουν στο σημείο, όμως η καταστροφή είναι εκτεταμένη. Από το «Μινιόν» έχει απομείνει μόνο ο σκελετός του κτιρίου ενώ το «Κατράντζος» καταρρέει. Η πυροσβεστική υπολογίζει ότι οι ζημίες ανέρχονται στα δύο δισ. δραχμές.
Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων την επόμενη μέρα μιλούν για «κύκλους της ανωμαλίας», «εμπρηστές της ομαλότητας »και« σκοτεινές δυνάμεις». Σε μια περίοδο όπου το πολιτικό άστρο του Ανδρέα Παπανδρέου βρίσκεται στο ζενίθ, λίγους μήνες πριν πάρει τις εκλογές του 1981, ως πρόεδρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιτρέπει σε παρακρατικά και εγκληματικά στοιχεία να επιδίδονται σε καταστροφές που θίγουν επαγγελματίες και εργαζόμενους, καθώς και τη γαλήνη του κόσμου ενώ το ΚΚΕ μιλά για «σκοτεινή υπόθεση».
Δείτε το σπάνιο βίντεο:
Ο πρωθυπουργός, Γεώργιος Ράλλης, που λίγες ώρες πριν από την πυρκαγιά υπερασπιζόταν στη Βουλή τον πρώτο και τελευταίο προϋπολογισμό της πρωθυπουργικής του θητείας, απαντά στον Ανδρέα Παπανδρέου μιλώντας για «εκμετάλλευση του τραγικού γεγονότος» ενώ ενημερώνει σχετικά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Ενώ το πολιτικό κλίμα αρχίζει να φορτίζεται επικίνδυνα, η αστυνομία συλλαμβάνει τις αδερφές Αικατερίνη και Ευαγγελία Τσαγκαράκη, 23 και 20 ετών αντίστοιχα, για να τις αφήσει ελεύθερες, πράγμα που συνέβη και με όλους όσους προσήχθησαν. Στις 22 Δεκεμβρίου η οργάνωση-φάντασμα «Επαναστατική Οργάνωση Οκτώβρης 80» ανέλαβε την ευθύνη του εμπρησμού.
Μεταξύ άλλων, στην προκήρυξη αναφερόταν ότι «κάθε επιχείρηση, έτσι και αυτές στηρίζονται στην εκμετάλλευση των προλετάριων. Τα αφεντικά εκμεταλλεύονται της ανάγκη των προλετάριων να έχουν ένα εισόδημα για να ζήσουν και τους στριμώχνουν στο μεροκάματο, την αλλοτρίωση και τη μιζέρια».
Με το φόβο των εμπρησμών, η Αθήνα περνά για πρώτη φορά την εορταστική περίοδο με ελέγχους σε τσάντες, ενώ τα μεγάλα καταστήματα φρουρούνται. Οι εμπρησμοί του ΜΙΝΙΟΝ και του Κατράντζου είναι μόνο η αρχή. Τον επόμενο χρόνο πραγματοποιούνται τέσσερις ακόμα εμπρησμοί σε πολυκαταστήματα. Στις 3 Ιουνίου 1981, πυρπολούνται τα «Κλαουδάτος» και «Ατενέ», ενώ μέσα στις επόμενες τέσσερις μέρες το σκηνικό επαναλαμβάνεται για τα καταστήματα «Δραγώνα» και «Λαμπρόπουλος».
Οι ανεξιχνίαστοι εμπρησμοί σήμαναν το τέλος των πολυκαταστημάτων όπως τα ξέραμε τις περασμένες δεκαετίες, αλλά και την αρχή της παρακμής του εμπορικού κέντρου με τα καμένα κτίρια να στέκουν σαν φαντάσματα.
Στις 3 του Σεπτέμβρη του 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου ανακοινώνει την ίδρυση του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος, μιας πολιτικής παράταξης που θα κυριαρχήσει πολιτικά στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης και θα τη σημαδέψει θετικά και αρνητικά.
Η πτώση της Χούντας στις 24 Ιουλίου 1974, βρήκε τον Ανδρέα Παπανδρέου, 55 χρονών τότε, εξόριστο στον Καναδά. Ο ίδιος δεν έσπευσε να έλθει αμέσως στην Αθήνα, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά παρέτεινε την παραμονή του στο εξωτερικό με προτροπή των πολιτικών του φίλων, καθώς υπήρχαν φόβοι για τη ζωή του στο ρευστό πολιτικό τοπίο των πρώτων ημερών της μεταπολίτευσης, την οποία είχε χαρακτηρίσει απλά «αλλαγή φρουράς του ΝΑΤΟ στην Ελλάδα».
Στα τέλη Ιουλίου διέψευσε τις πληροφορίες για την ίδρυση κόμματος, καθώς πίστευε ότι η δημοκρατία δεν είχε αποκατασταθεί και ότι αν τελικά πραγματοποιηθούν εκλογές αυτές θα είναι νόθες και διαβλητές. Στελέχη της προδικτατορικής Ένωσης Κέντρου και ιδιαίτερα ο Γιάννης Αλευράς θα τον πείσουν τελικά ότι στην Ελλάδα συντελούνται ουσιαστικές πολιτικές μεταβολές και ότι πλατιές λαϊκές μάζες περιμένουν ανυπόμονα την επιστροφή του στην Ελλάδα και την κάθοδό του στην πολιτική.
Στις αρχές Αυγούστου ο Ανδρέας παίρνει την απόφαση να έρθει στην Ελλάδα και να ηγηθεί κόμματος, όχι της προδικτατορικής Ένωσης Κέντρου, όπως περίμεναν πολλοί, αλλά μιας νέας πιο ριζοσπαστικής πολιτικής παράταξης, με σοσιαλιστικό προσανατολισμό. Στις 6 Αυγούστου συγκαλεί στο Βίντερτουρ της Ελβετίας για πρώτη και τελευταία φορά το εθνικό συμβούλιο του Πανελληνίου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ), μιας αντιστασιακής οργάνωσης, που είχε ιδρύσει κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και διακήρυττε όχι μόνο την πτώση της χούντας, αλλά και «την αποδέσμευση της χώρας από την ξένη εξάρτηση» και «την πραγματοποίηση ριζικών αλλαγών, με τελικό στόχο το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας».
Ήταν 3 Σεπτεμβρίου του 1974 και η μεγαλοπρεπής αίθουσα συνεδρίων του ξενοδοχείου «Κινγκς Tζορτζ» έχει αρχίσει να γεμίζει τόσο, ώστε να κάνει τους πολιτικούς συντάκτες της εποχής να ασφυκτιούν στα σακάκια τους.
Παρά τις αντιστάσεις που συναντούσε, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε αποφασίσει ότι θα ανακοινώσει το νέο κόμμα. H ιδρυτική διακήρυξη ήταν ήδη έτοιμη.
Με άσπρο πουκάμισο χωρίς γραβάτα, φαβορίτες και πιο αδύνατος από ποτέ, έφτασε στο ξενοδοχείο καθυστερημένος.
Έφτασε με καθυστέρηση στο ξενοδοχείο και η ατμόσφαιρα γύρω του είχε κάτι το ηλεκτρισμένο. Σαν ένα σύννεφο που είναι έτοιμο να ρίξει ένα δυνατό μπουρίνι. Αφού πέταξε από πάνω του το μαύρο δερμάτινο πανωφόρι, έμεινε με ένα άσπρο πουκάμισο χωρίς γραβάτα. Τα μάτια μου πετούσαν σπίθες, οι φαβορίτες κάλυπταν τα μάγουλά του και τον έδειχναν πιο αδύνατο.
Περίπου 150 άτομα ήταν ήδη εκεί. Δεν ήταν μεγάλα ονόματα της πολιτικής, αλλά ήταν αποφασισμένοι να πάνε μαζί του. Στ. Γιώτας, Χ. Λουκάκης, Π. Λάμπρου, Κ. Τσιγαρίδας, Ν. Μιχαλόπουλος, Ι. Τζώρτζης, Κ. Λαλιώτης, Μαρία Μίχα, Τ. Τουλούπας, Ν. Βγενόπουλος, Ι. Κορωναίος, Ξ. Πελοποννήσιος, Απ. Πρόκος, Μ. Κουτσόγιωργας, Αν. Λιβάνης, Αθ. Σκουλάς, Αγγέλα Κοκκόλα, Ασπα Μανδηλαρά, Αμαλία Φλέμινγκ, Ντ. Τριαρίδης, Αντ. Δροσογιάννης, Ι. Σκουλαρίκης, Κ. Νικολάου, Ελ. Βερυβάκης, Παν. Κρητικός, Κ. Ανδρουτσόπουλος, Γρ. Κασιμάτης, Γ. Παπαστρατής, Λ. Βασιλικόπουλος, Αρ. Μπουλούκος, Δ. Μπουλούκος, Στ. Πανταζόπουλος, Ι. Παπαδονικολάκης, Φ. Κούτσικας, Απ. Κακλαμάνης, Φ. Τόμπρας, Ι. Κουτσοχέρας, Γ. Χρυσάφης, Αθ. Τσιμπούκης, Γ. Τσαφούλιας, Ι. Πανούτσος, Σ. Βαλυράκης, Χρ. Παπαθανασίου, Γ. Λιάνης, Γ. Κίσσονας, Μ. Σάλλας, Π. Βουρνάς, Μένη Μαλιώρη, Στ. Τζουμάκας κ.ά. Πηγή: www.lifo.gr
Ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε συντάξει έναν κατάλογο με 149 άτομα. Μερικοί δεν ανταποκρίθηκαν. Αντίθετα πήγαν άλλοι που δεν είχαν προσκληθεί.
Περίπου 150 άτομα ήταν ήδη εκεί. Δεν ήταν μεγάλα ονόματα της πολιτικής, αλλά ήταν αποφασισμένοι να πάνε μαζί του.
Μίλησε με σταθερή φωνή παρουσιάζοντας τη «Διακήρυξη Αρχών του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος», την όποια διάβασε ολόκληρη ο Κ. Νικολάου και μοίρασε στους δημοσιογράφους ως εκπρόσωπος Τύπου ο Γ. Κατσιφάρας. Το τελικό κείμενο που θα έμενε στην Ιστορία ως «Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη» πήρε την οριστική μορφή του μόλις το προηγούμενο βράδυ, στο Καστρί. Οι Κ. Σημίτης, Μαν. Παπαθωμόπουλος, Ι. Τσεκούρας, Δαμ. Βασιλειάδης, Ν. Μιχαλόπουλος ήταν από τους τελευταίους που έκαναν συμπληρώσεις. Το πολυγραφημένο κείμενο έγινε αργότερα μια μικρή πράσινη μπροσούρα, από τις Εκδόσεις Καρανάση.
H πρώτη δήλωση του λογότυπου του ΠαΣοΚ στον Αρειο Πάγο ανέφερε «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κόμμα». Ο Παπανδρέου θα ζητήσει να τροποποιηθεί σε «Κίνημα» δύο ημέρες αργότερα, με διορθωτική δήλωση. Τις πρώτες ημέρες το νέο κόμμα θα αναφέρεται στις εφημερίδες ως ΠΣΚ.
Τα ΜΜΕ δεν επεφύλαξαν την υποδοχή που θα ήθελε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Η εφημερίδα «Τα Νέα» ανήγγειλε την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ δίνοντας έμφαση στην τοποθέτηση ότι η κάθαρση πρέπει να γίνει πριν από τις εκλογές. Ανέφερε: «Ο Ανδρέας Παπανδρέου εξήγγειλε χθες την ίδρυση της νέας πολιτικής παρατάξεως, του ΠΣΚ, και παίρνει ήδη μέρος στις έντονες πολιτικές διαδικασίες, που άρχισαν με την προοπτική της προσφυγής σε γενικές εκλογές μέσα στο προσεχές τρίμηνο.
Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Ζαφειρόπουλος εξιστορεί: «Την 1η Σεπτέμβρη ο Παπανδρέου κάλεσε τα σημαντικά κοινοβουλευτικά στελέχη της Ένωσης Κέντρου στο Καστρί για να τους ανακοινώσει το πολιτικό πλαίσιο της Διακήρυξης και να τους ενημερώσει για τη δημιουργία του νέου πολιτικού φορέα, του ΠΑΣΟΚ. Εκεί μαζεύτηκαν όλοι με προεξάρχοντα τον Γιάννη Αλευρά, ο οποίος έπαιζε ένα πολύ σημαντικό ρόλο επιρροής στα στελέχη της Ενωσης Κέντρου και είχε αυξημένο κύρος. Ο Παπανδρέου ζήτησε από εμένα να εκτελέσω χρέη γραμματέως στη συνάντηση και εγώ εμφανίστηκα με τα γένια, τα μαλλιά, το αμπέχονό μου, την επαναστατική μου αμφίεση της εποχής!
Τότε λέει ο Αντρέας: “Μπορούμε σε λίγο να ξεκινήσουμε. Ήρθε ο Γιάννης Ζαφειρόπουλος, που θα είναι ο γραμματέας της συνάντησης και ο οποίος θα αντιμετωπίσει στην Ηλεία τον Θανάση Κανελλόπουλο”. Έτσι εξίσωνε την πολιτική παρουσία ενός άγνωστου και νεότατου στελέχους του ΠΑΚ με την παρουσία του Θανάση Κανελλόπουλου, ο οποίος ήταν ιστορικό στέλεχος της Ένωσης Κέντρου, σπουδαίος πολιτικός, εγκρατής πολυεπιστήμονας και δημοσιογράφος. Αιφνιδιάστηκαν όλοι, γύρισε ο Αλευράς στον νεαρό με τα γένια και του λέει: “Σε παρακαλώ, μικρέ, ποιος είναι ο Γιάννης Ζαφειρόπουλος;”. Κι εκείνος του απαντάει σεμνά: “Εγώ είμαι, κύριε Αλευρά”. Παραλίγο να λιποθυμήσουν οι άνθρωποι και ο Αλευράς το διηγείτο ως τον θάνατό του ως ανέκδοτο».
Τέσσερις εκπρόσωποι της Αριστεράς, ο Λευτέρης Αποστόλου (ΚΚΕ), ο Χρήστος Χωμενίδης (Σοσιαλιστικό κόμμα), ο Ηλίας Τσιριμώκος (Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας) και ο Απόστολος Βογιατζής (Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας), το απόγευμα τις 27ης Σεπτεμβρίου, πριν από 76 χρόνια, ίδρυσαν σε ένα σπιτάκι στο λόφο του Λυκαβηττού, τη μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση της Ελλάδας κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου: Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο.
Όπως αναφέρεται στην ιδρυτική διακήρυξη, σκοπός του ΕΑΜ ήταν «…η απελευθέρωση του Έθνους από τον ξένο ζυγό…» και «…η κατοχύρωση του κυριαρχικού δικαιώματος του ελληνικού λαού, όπως αποφανθεί περί του τρόπου της διακυβερνήσεώς του…».
Στην ίδια διακήρυξη επίσης αναφερόταν ότι «…το ΕΑΜ θα ασχοληθεί με την διατήρηση ακμαίου του απελευθερωτικού πνεύματος του ελληνικού λαού, και με την εξασφάλιση κατά το δυνατόν μιας συνεργασίας με τους άλλους λαούς οι οποίοι αγωνίζονται κατά των δυνάμεων του Άξονος…»
Τα γραφεία του ΕΑΜ στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1944.
Το ΕΑΜ αγκάλιασε στους κόλπους του όλους τους δημοκρατικούς πολίτες της εποχής, και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι συμμετείχαν από δημοκράτες Βενιζελικοί, Σοσιαλιστές, αντιβασιλικοί, και κομμουνιστές. «Εις το ΕΑΜ γίνεται ισοτίμως δεκτόν παν άλλο κόμμα ή Οργάνωση που δέχεται τας αρχάς του παρόντος Ιδρυτικού, ως και να εργασθεί διά την επιτυχίαν των σκοπών του ΕΑΜ…». αναφέρει η διακήρυξη του. Στο ΕΑΜ δεν συμμετείχαν, όσοι συνεργάστηκαν με τον κατακτητή, οι ταγματασφαλίτες, οι διάφοροι εθνικιστές, οι μαυραγορίτες, οι Χήτες, οι Μεταξικοί και οι φιλοβασιλικοί.
Το ΕΑΜ κάποια στιγμή βρέθηκε να έχει στις τάξεις του, περισσότερους από 1.000.000 Έλληνες που πίστεψαν στο όραμα μιας καλύτερης ζωής.
Λίγες ημέρες μετά την ίδρυση του κάνει και την πρώτη του εμφάνιση υπό συνθήκες σκλαβιάς. Σε μια Αθήνα που στέναζε κάτω από την μπότα των ναζί. Στις 10 Οκτωβρίου του 1941 με ένα Διάγγελμα-Μανιφέστο «προς τον ελληνικό λαό, προς όλους τους Έλληνες που η καρδιά τους χτυπάει για το ξεσκλάβωμα της πατρίδας…», όπως έγραφε, καλούσε σε ξεσηκωμό, ένταξη στο ΕΑΜ και πόλεμο εναντίον του στρατού κατοχής.
«…Ο αγώνας δεν θα είναι εύκολος, μα το έπαθλό του αξίζει κάθε θυσία. Και το έπαθλο αυτό θα είναι μια Νέα Ελλάδα, ελεύθερη και ανεξάρτητη, κτήμα του λαού της…». έγραφε το διάγγελμα.
Στις 28 Οκτωβρίου του 1941 με εντολή του ΕΑΜ ο λαός της Αθήνας, ο οποίος ήταν και εξαθλιωμένος από την κατοχική πείνα, βγήκε στους δρόμους για να πανηγυρίσει το έπος του ελληνικού λαού στα βουνά της Αλβανίας.
Ακολούθησαν απεργίες και άλλες κινητοποιήσεις που έκαναν τους κατακτητές να καταλάβουν ότι απέναντί τους πλέον είχαν ένα ξεσηκωμένο έθνος. Ο χειμώνας του 1942 σκότωσε στους δρόμους της Αθήνας περισσότερους από 250.000 ανθρώπους, από την πείνα, εξαιτίας της δέσμευσης προμηθειών από τον κατοχικό στρατό.
Μνημείο εκτελεσθέντων από τους ναζί Αντιστασιακών μελών του ΕΑΜ στη Ζάκυνθο
Το ΕΑΜ θέριευε και ύστερα από λίγους μήνες δημιούργησε το ένοπλο σκέλος του, τον ΕΛΑΣ.
Σε όλη τη διάρκεια της κατοχής το ΕΑΜ, έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο, και ματαίωσε πλήθος σχεδίων των ναζί, όπως για παράδειγμα η μεταφορά Ελλήνων ανδρών στη Γερμανία ως εργατικό προσωπικό σε εργοστάσια. Δημιουργούσε σαμποτάζ, οργάνωνε απεργίες, συνεργαζόταν με τους συμμάχους με σκοπό την τελική νίκη κατά του κατακτητή.
Μόλις η χώρα απελευθερώθηκε, το ΕΑΜ μετείχε στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, με 6 χαρτοφυλάκια. Το Δεκέμβρη του 1944 στις 3 του μήνα, το ΕΑΜ διοργανώνει συλλαλητήριο στην πλατεία Συντάγματος, με αίτημα την αποχώρηση των Άγγλων στρατιωτών.
Πρόκειται ίσως για το μεγαλύτερο συλλαλητήριο που είχε γίνει μέχρι τότε στην Αθήνα. Η συμμετοχή ήταν τεράστια με κάποιους ιστορικούς να ανεβάζουν το πλήθος στις 500.000. Ακολούθησαν τα τραγικά γεγονότα που οδήγησαν στον εμφύλιο.
Μνημείο για το ΕΑΜ στα Άνω Λιόσια
Το συλλαλητήριο διαλύθηκε βιαίως από τις δυνάμεις ασφαλείας που άνοιξαν πυρ με πραγματικά πυρά σκοτώνοντας 30 ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 148.
Την επόμενη μέρα στις 4 Δεκεμβρίου μετά τις κηδείες των θυμάτων, έγινε και άλλο συλλαλητήριο όπου και αυτό διαλύθηκε βιαίως με νεκρούς. Ο Γεώργιος Παπανδρέου υπέβαλε την παραίτησή του η οποία δεν έγινε δεκτή από τους Άγγλους.
Η σύγκρουση γενικεύτηκε καθώς ο ΕΛΑΣ αντιδρώντας στην ένοπλη καταστολή των διαδηλώσεων εισήλθε στην Αθήνα έχοντας στον έλεγχο του όλη την πόλης εκτός του κέντρου. Στο αντίθετο στρατόπεδο Έλληνες πιστοί στην κυβέρνηση Παπανδρέου, αντικομμουνιστές, και συνεργάτες των Γερμανών τάχθηκαν υπέρ των Βρετανών υπό της διαταγές του Σκόμπι. Η Ελλάδα έμπαινε σε μια μαύρη περίοδο.
Δεν υπάρχει Έλληνας που να μη νιώθει υπερήφανος για την ύπαρξη της, που να μην έχει θαυμάσει τους άνδρες της να στέκονται ακίνητοι στο Σύνταγμα και να μην έχει κοντοσταθεί για να τους παρατηρήσει στην τακτική αλλαγή φρουράς τους.
Η ιστορία της Προεδρικής Φρουράς ξεκινά σαν σήμερα, στις 12 Δεκεμβρίου του 1868, ως μάχιμο και τελετουργικό άγημα ταυτόχρονα.
Από το 1914, στα Ανάκτορα συγκροτείται η Ανακτορική Φρουρά ως ιδιαίτερη μονάδα ευζώνων. Στην πορεία των χρόνων πήρε διάφορες ονομασίες: Ανακτορική Φρουρά, Φρουρά Σημαίας, Φρουρά Μνημείου Αγνώστου Στρατιώτη, Βασιλική Φρουρά και τέλος Προεδρική Φρουρά από το 1974.
Η έδρα της Προεδρικής Φρουράς, από ιδρύσεως της, βρίσκεται στην Οδό Ηρώδου Αττικού κοντά στο Προεδρικό Μέγαρο (πρώην ανάκτορα).
Τα πρώτα τέσσερα ευζωνικά τάγματα ιδρύθηκαν το 1867. Κεντρική τους αποστολή ήταν η φύλαξη της μεθορίου. Η αρχική σύνθεση τους ήταν εθελοντές, υπαξιωματικοί ή οπλίτες, οι οποίοι συνήθως κατάγονταν από ορεινές περιοχές.
Η ένδοξη δράση των ευζωνικών ταγμάτων κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων υπήρξε καταλυτική με αποτέλεσμα οι εύζωνες να λάβουν στη συνείδηση του ελληνικού λαού την εικόνα ηρώων.
Έντονη δράση είχαν και κατά τη διάρκεια των υπόλοιπων ένοπλων συγκρούσεων του 20ου αιώνα στις οποίες είχε εμπλακεί ο ελληνικός στρατός (Μικρασιατική Εκστρατεία, Πρώτος και Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος).
Ξεχωριστή θέση στην ιστορία των ευζωνικών ταγμάτων κατέχει το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων, κυρίως λόγω της δράσης του κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
Πέρα από την αποτελεσματικότητα του κατά τη διάρκεια των πρώτων στρατιωτικών επιχειρήσεων εκείνης της περιόδου, το Σύνταγμα αυτό απέκτησε φήμη για τον τρόπο που λειτούργησε μετά την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου και την αποσύνθεση του ελληνικού στρατού, τον Αύγουστο του 1922.
Σήμερα οι Εύζωνες είναι επιφορτισμένοι με τη φύλαξη του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη, 24 ώρες το 24ωρο.
Επίσης τους βλέπουμε στην πύλη του στρατοπέδου τους αλλά και στο Προεδρικό Μέγαρο, όπου γίνεται η επίσημη υποδοχή των ξένων αρχηγών κρατών.
Τις Κυριακές αλλά και οι επίσημες αργίες του έτους έργο τους είναι και η έπαρση και η υποστολή της Ελληνικής σημαίας στον Ιερό βράχο της Ακρόπολης.
Οι Εύζωνες προσεκτικά επιλεγμένοι για να διαθέτουν ψυχικά και σωματικά χαρίσματα είναι οι καλύτεροι οπλίτες που υπηρετούν στις τάξεις του Ελληνικού στρατού.
Η πειθαρχία και η προετοιμασία σε αυτήν τη μονάδα πεζικού διαφέρει σημαντικά. Πέραν όλων των άλλων εκπαιδεύονται στο να παραμένουν ακίνητοι για ώρες και κυρίως να μην αντιδρούν στα εξωτερικά ερεθίσματα.
Δεν θα δείτε ποτέ τους ευζώνους να γελάνε ή να ανταποδίδουν γκριμάτσες στο πλήθος των ανθρώπων που καθημερινά φωτογραφίζεται δίπλα τους ή τους ενοχλεί, κάποιες φορές, στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη.
Τέτοιες μέρες πριν μερικά χρόνια ένας νεαρός έφηβος,15 ετών, μας «άφησε» επιλέγοντας να δώσει τη ζωή του για έναν ανώτερο σκοπό.
9 χρόνια πέρασαν από την μεγάλη θυσία του μικρού ήρωα. Ο καλύτερος μαθητής του σχολείου του, αριστούχος, το χρυσό παιδί που θυσιάστηκε για τ΄αδέλφια του!Πήρε φωτιά το σπίτι των παππούδων του 15χρονου Τηλέμαχου Τσιμιρίκα στη Μεσορόπη Καβάλας, την ώρα που κοιμόντουσαν, ξημερώματα της 8ης Δεκεμβρίου 2012, εξαιτίας ξυλόσομπας.
Οι γονείς, οι παππούδες και κάποια από τα παιδιά της οικογένειας πρόλαβαν να βγουν. Τα δύο μικρότερα αδέρφια του Τηλέμαχου Τσιμιρίκα, ο 5χρονος Ανδρέας και ο 9χρονος Γεράσιμος όμως δεν είχαν βγει.
«Τα παιδιά, τα παιδιά», φώναζαν κάποιοι από τους παρευρισκομένους όταν συνειδητοποίησαν τι συνέβαινε. Ο 15χρονος Τηλέμαχος χωρίς να το σκεφτεί «βούτηξε» στις φλόγες για να τα απεγκλωβίσει. Ένα φλεγόμενο δοκάρι όμως του έκοψε το νήμα της ζωής. Όταν η φωτιά έσβησε, οι πυροσβέστες εντόπισαν τις σορούς των τριών παιδιών. Ήταν 10 αδελφάκια, χάθηκαν τα τρία…..
Ο Τηλέμαχος ήταν άριστος στα μαθηματικά, στην ιστορία στην οποία επίσης διέπρεπε, αλλά και στη μουσική αφού έπαιζε εξαιρετικά πιάνο ή ακόμη και στ’ αγγλικά που τα μιλούσε σαν να ήταν η μητρική του γλώσσα. Γιατί ο Τηλέμαχος ήταν άριστος σε όλα και έβγαζε γενικό βαθμό κοντά στο 20. Ένα χρόνο μετά, η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε τον μικρό-γενναίο ήρωα.
Κανείς δεν ξέρει τ όνομα του,κανείς δεν γράφει άρθρα,κανείς δεν κάνει αφιέρωματα στα αγαπημένα του συγκροτήματα όπως πχ ο Γιάννης Πετρίδης ,κανείς δεν κάνει πορείες,δεν στήνει μνημεία ,δεν αγορεύει πύρινους λόγους για ανώτερους σκοπούς της ανθρωπότητας,κανείς δεν τον θυμάται-εκτός από τους γονείς του.
Πόσο μικρούς μας βλέπουν οι Τηλέμαχοι αυτού του κόσμου από εκεί ψηλά. Τα παιδιά. Δεν βγήκαν τα παιδιά. Η μητέρα ούρλιαζε, ο πατέρας έτρεξε στην πίσω πόρτα, ο παππούς συνέχισε να ρίχνει νερό με το λάστιχο, όλο το χωριό ήταν στο πόδι. Οι φλόγες άγγιζαν λες το Παγγαίο, οι καμπάνες χτυπούσαν και καλούσαν τον…
κόσμο να σπεύσει για βοήθεια στο σπίτι που καιγόταν. Κι ο Τηλέμαχος με το παιδικό ακόμη κορμάκι, φορώντας μόνο τις παντόφλες του, όρμηξε μέσα στις φλόγες. Κανείς δεν πρόλαβε να τον συγκρατήσει, μόνο ένα ξύλινο δοκάρι που έπεσε από την οροφή της παλιάς διώροφης κατοικίας του έκοψε τη φόρα και το νήμα της ζωής. Λίγο αργότερα μαζί με τη δική του σορό οι πυροσβέστες ανέσυραν και τις σορούς των αδερφών του, του 5χρονου Ανδρέα και του 9χρονου Γεράσιμου.
Αυτοθυσία
Η Μεσορόπη Καβάλας ένα ολόκληρο χωριό θρήνησε το 2012 και το πανελλήνιο μιλά συγκλονισμένο για την αυτοθυσία του 15χρονου Τηλέμαχου Τσιμιρίκα, που αψήφησε τον κίνδυνο και ρίχτηκε στη μάχη με τις φλόγες για να σώσει τα δυο μικρότερα αδέρφια του. Δυστυχώς, δεν τα κατάφερε…
Η οικογένεια του Γιώργου Τσιμιρίκα, που σπούδασε μαθηματικός και εργάζεται ως υπάλληλος της ΔΕΗ, και της Ειρήνης Αυγερινού, καθηγήτριας Γαλλικών στο 5ο Λύκειο και στο 7ο Γυμνάσιο Καβάλας, έχασε τρία από τα δέκα της παιδιά, σε μια τραγωδία που συγκλόνισε όλη τη χώρα και ενέπνευσε ακόμη και τον ξένο Τύπο να κάνει αναφορές στην Ελλάδα που ζει τραγωδίες λόγω της οικονομικής δυσπραγίας.
Τα ξημερώματα ενός Σαββάτου του 2012 η διώροφη πατρική κατοικία του Γιώργου Τσιμιρίκα τυλίχθηκε στις φλόγες, πιθανόν από μία ξυλόσομπα που έκαιγε στο ισόγειο. Τα τέσσερα από τα έξι παιδιά της οικογένειας που διανυκτέρευαν εκεί πρόλαβαν και βγήκαν, μαζί με τους γονείς και τους παππούδες, όλοι από την πίσω πόρτα.
Τελευταίος βγήκε ο Τηλέμαχος, αλλά οι στριγκλιές της μητέρας του «τα παιδιά, δεν βγήκαν τα παιδιά», του πάγωσαν το αίμα. Με την ορμή, την τόλμη, ίσως και την αποκοτιά των 15 χρόνων του, όρμησε στο εσωτερικό του σπιτιού, με σκοπό να φτάσει στον δεύτερο όροφο όπου είχαν εγκλωβιστεί τα δύο μικρά αγόρια.
«Ετσι ήταν πάντα ο Τηλέμαχος. Εμπαινε μπροστά για όλους. Ηταν το καλύτερο παιδί της τάξης και του σχολείου, και δεν το λέμε επειδή χάθηκε. Και πριν έναν μήνα, και πέρσι και πρόπερσι το ίδιο λέγαμε». Η Δήμητρα Κ., φίλη και συμμαθήτρια του Τηλέμαχου στην Γ’ τάξη του 6ου Γυμνάσιου Καβάλας, τον αποχαιρέτησε με μία συγκινητική ανάρτηση στο Facebook, η οποία μέσα σε μία ώρα μετρούσε 86 «likes» και 120 σχόλια.
«Είσαι ένας άγγελος πλέον. Σε αγαπάμε», «Α, ρε Τηλέμαχε. Είσαι ο ήρωάς μας. Σε αγαπάμε πολύ. Καλό σου ταξίδι», «Δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ», έγραψαν ο Νίκος, ο Ανδρέας, ο Πάνος και οι άλλοι κολλητοί του. Οι φίλοι του που μάλωναν στην αρχή κάθε χρονιάς ποιος θα καθίσει δίπλα του, πίσω και μπροστά του, γιατί ο Τηλέμαχος ήταν πάντα διαβασμένος και τους άφηνε να… κλέβουν στα διαγωνίσματα, δεν θέλουν να πιστέψουν ότι χάθηκε και δεν θα τον ξαναδούν.
Καμάρι για το σχολείο
«Την πρώτη φορά που ζήτησα κάποιον να πει την προσευχή, εκείνος ήρθε πρόθυμος. Τον ρώτησα πώς τον λένε και όταν απάντησε ”Τηλέμαχος”, του είπα ”Τηλέμαχος εσύ, Θεμιστοκλής εγώ, θα τα πάμε πολύ καλά οι δυο μας”. Και πράγματι, ήταν ένα παιδί για το οποίο καμάρωνε το σχολείο μας», λέει συγκινημένος στο «Εθνος της Κυριακής», ο διευθυντής του 6ου Γυμνασίου Καβάλας, Θέμης Μισιρλίδης. Τις τρεις πρώτες μέρες της εβδομάδας η σημαία κυμάτιζε μεσίστια στο γυμνάσιο, που βρίσκεται στην περιοχή του νέου νοσοκομείου και οι καθηγητές μίλησαν στα παιδιά για τη θυσία του Τηλέμαχου και το μήνυμά της.
Αριστούχος
Είτε μαθηματικών, στα οποία ήταν αριστούχος, είτε ιστορίας στην οποία επίσης διέπρεπε, αλλά και μουσικής αφού έπαιζε εξαιρετικά πιάνο ή ακόμη και αγγλικών που τα μιλούσε σαν να ήταν η μητρική του γλώσσα. Γιατί ο Τηλέμαχος ήταν άριστος σε όλα και έβγαζε γενικό βαθμό κοντά στο 20.
«Ηταν ένα ευφυέστατο και χαρισματικό παιδί. Πρώτο σε όλα και πρόθυμο σε όλα». Ο θείος του, Αβραάμ Τσιμιρίκας, ιερέας στον ναό Τιμίου Προδρόμου στη Μεσορόπη, βουρκώνει όταν μιλά για τον 15χρονο, για τα τρία ανίψια του που θάφτηκαν μαζί, πλάι πλάι.
Άγνωστα τα αίτια της φωτιάς
Οι ενδείξεις οδηγούν είτε σε σπίθα που ξέφυγε από την ξυλόσομπα, η οποία έκαιγε στο ισόγειο, είτε σε βραχυκύκλωμα. Η κατοικία ήταν παλιά και μεγάλο μέρος της ήταν ξύλινο, έτσι η πυρκαγιά πήρε γρήγορα δραματικές διαστάσεις και είχε εφιαλτική κατάληξη, με τρεις αθώες ψυχές να έχουν απανθρακωθεί. Σύμφωνα με τις καταθέσεις, πρώτοι ξύπνησαν οι παππούδες που ένιωσαν αφύσικη ζέστη στο σπίτι. Πήραν γρήγορα κουβάδες και λεκάνες με νερό και προσπαθούσαν να σβήσουν την πυρκαγιά.
Μαζί τους βγήκαν από την πίσω πόρτα οι γονείς και τα τέσσερα παιδιά. Οταν διαπίστωσαν ότι ο Ανδρέας και ο Γεράσιμος έλειπαν, ο πατέρας επιχείρησε να μπει ξανά στο σπίτι, αλλά οι πυκνοί καπνοί τον εμπόδισαν. Τότε ήταν που έτρεξε σαν σίφουνας ο Τηλέμαχος και έπεσε -κυριολεκτικά- στη φωτιά.
«Το μόνο παρήγορο ήταν πως έχασε αμέσως τις αισθήσεις του και έπεσε κάτω. Ετσι δεν κατάλαβε τίποτε από το ταξίδι προς τον ουρανό. Και είναι μακρύ αυτό το ταξίδι, γιατί είναι μεγάλη τιμή να γίνεσαι άγγελος». Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο φιλοσοφεί τον θάνατο του μικρού Τηλέμαχου ο ιερέας θείος του.
