Ο Βασίλης Λεβέντης γεννήθηκε το 1951 στη Μεσσήνη Μεσσηνίας. Είναι το τέταρτο παιδί του Αποστόλου και της Γρηγορίας Λεβέντη, οι οποίοι κατάγονταν από το Κορακοβούνι Αρκαδίας.
Η οικογένεια Λεβέντη, μετά από καταστροφή της περιουσίας της από τους Γερμανούς κατακτητές, μετοίκησε στον Πειραιά όπου ο Βασίλης Λεβέντης ολοκλήρωσε τη στοιχειώδη και μέση εκπαίδευση (το δημοτικό και το εξατάξιο γυμνάσιο).
Το 1969 εισήλθε τέταρτος [1] στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στη σχολή Πολιτικών Μηχανικών. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του με άριστα και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Μόναχο της Γερμανίας.
Το 1990 ίδρυσε τον τηλεοπτικό σταθμό Κανάλι 67, ο οποίος το 1993 μετονομάστηκε σε Κανάλι 40: Κοινωνική και Οικολογική Τηλεόραση Ελλάδος.
Ο σταθμός στα τέλη του 2000 πουλήθηκε στον εκδότη Γιώργο Κουρή που τον μετονόμασε αρχικά σε Extra Channel και αργότερα σε Extra Channel 3.
Δείτε την τελευταία εκπομπή του Λεβέντη στο Κανάλι 67
Πραγματοποιήθηκε η στέψη του βασιλιά Καρόλου στο Αββαείο του Γουέστμινστερ στο Λονδίνο, μια θρησκευτική τελετή στην οποία ακολουθείται τελετουργικό αιώνων.
Ο βασιλιάς Καρόλος ξεκίνησε από το παλάτι του Μπάκιγχαμ ενδεδυμένος με έναν λευκό μανδύα και συνοδευόμενος από την βασίλισσα Καμίλα η οποία ήταν επίσης ενδεδυμένη με λευκό μανδύα.
Μέσω του The Mall κατέληξαν στο Αββαείο του Γουέστμινστερ και ξεκίνησε η τελετή ενθρόνισης.
Τα live βίντεο από το Λονδίνο έδειξαν μια… ελαφρά σύγχυση του βασιλιά Καρόλου, ο οποίος φαινόταν να μιλά διαρκώς ενώ για κάποιο λόγο παρέμενε για ώρα μέσα στη χρυσή άμαξα ακριβώς απέξω από το Αββαείο.
Είναι άγνωστο το τι προκάλεσε τον εκνευρισμό του, ωστόσο η ημέρα ήταν βροχερή ενώ ο γιος του πρίγκιπας Γουίλιαμ και η Κέιτ Μίντλετον με τα δύο μικρότερα παιδιά τους οι οποίοι και θα ακολουθούσαν τον Κάρολο στην εκκλησία δεν είχαν καταφθάσει ακόμη.
Ενδεχομένως αυτός ο μικρός εκνευρισμός του Καρόλου που έγινε φανερός να συνδέεται με αυτή την καθυστέρηση των Γουίλιαμ και Κέιτ.
Στη συνέχεια ωστόσο ήταν εμφανής η συγκίνηση του Καρόλου καθώς μπήκε στο Αββαείο ακολουθούμενος από τον εγγονό του και δεύτερο διάδοχο του θρόνου πρίγκιπα Τζορτζ.
Η άφιξη στο Αββαείο, τα απρόοπτα και η συγκίνηση του βασιλιά Καρόλου
Χρειάστηκε ένα δεκαετές ταξίδι στο ηλιακό μας σύστημα μέχρι το New Horizons της NASA να φτάσει εν τέλει στον προορισμό του, τον πλανήτη- νάνο Πλούτωνα.
Το διαστημόπλοιο της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας έφτασε στο κοντινότερο σημείο του στον Πλούτωνα την Τρίτη, σε απόσταση 7.750 μιλίων (12.472 χιλιομέτρων) από την επιφάνεια (η απόσταση υπολογίζεται περίπου από τη Νέα Υόρκη στη Βομβάη), καθιστώντας το το πρώτο διαστημόπλοιο που εξερευνά έναν κόσμο τόσο μακριά από τη Γη.
Το New Horizons αποτελεί κληρονόμο μιας μακράς και περήφανης παράδοσης εξερευνητικών εγχειρημάτων της ΝΑSA, από την επιφάνεια του «Κόκκινου Πλανήτη» μέχρι το πρόγραμμα Κέπλερ για τον εντοπισμό πλανητών παρόμοιων με τη Γη σε τροχιά γύρω από άστρα σαν το δικό μας.
Καθώς το New Horizons ολοκληρώνει την πτήση του πάνω από τον Πλούτωνα και τα φεγγάρια του και συνεχίζει το ταξίδι του στη Ζώνη του Κάιπερ «το πολύπλευρο ταξίδι εξερεύνησης της NASA συνεχίζει» αναφέρει ο Τζον Χόλντεν, σύμβουλος/ βοηθός του προέδρου των ΗΠΑ σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας και διευθυντής του White House Office of Science and Technology Policy.
Σύμφωνα με τον διευθυντή της NASA, Τσαρλς Μπόλντεν, η εξερεύνηση του Πλούτωνα και των φεγγαριών του αντιπροσωπεύει το αποκορύφωμα 50 χρόνων εξερεύνησης από τη NASA και τις ΗΠΑ. «Για άλλη μια φορά επιτύχαμε μια ιστορική πρωτιά. Οι ΗΠΑ είναι το πρώτο έθνος που καταφθάνει στον Πλούτωνα, και με αυτή την αποστολή ολοκλήρωσαν την αρχική τους εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος, ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα που κανένα άλλο έθνος δεν μπορεί να φτάσει».
Ασπρόμαυρη φωτογράφιση του Πλανήτη-νάνου από 1εκ. μίλια μακριά στις 11 Ιουλίου του 2015
Σε αυτή τη φάση, το σκάφος βρίσκεται σε mode συλλογής δεδομένων, και δεν είναι σε επαφή με τον έλεγχο πτήσης στο Johns Hopkins University Applied Physical Laboratory (APL). Οι επιστήμονες περιμένουν το σκάφος να «καλέσει σπίτι», μεταδίδοντας στη Γη μια σειρά από status updates σχετικά με την κατάστασή του και την πτήση.
Υπενθυμίζεται ότι το σκάφος μεταφέρει και ένα τμήμα από τις στάχτες του Κλάιντ Τόμπο, ο οποίος ανακάλυψε τον πλανήτη πριν 85 χρόνια, ψάχνοντας να βρει τον «Πλανήτη Χ», πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα.
Η ιστορία του Πλούτωνα και η «υποβάθμισή» του…
Αξίζει να σημειωθεί πως στις 24 Αυγούστου 2006, ο Πλούτωνας έπαθε αυτό που θα πάθαινε η Ελλάδα σε περίπτωση Grexit: εκδιώχθηκε από την ομάδα των πλανητών, τον «σκληρό πυρήνα» του Ηλιακού Συστήματος, και εξέπεσε στη νέα κατηγορία των «πλανητών νάνων».
Όταν ο αμερικανός αστρονόμος Κλάιντ Τόμπω ανακάλυψε τον Πλούτωνα το 1930, νόμιζε ότι είχε βρει τον περιβόητο Πλανήτη Χ: ένα υποθετικό, μακρινό σώμα του οποίου η βαρύτητα θα εξηγούσε τις παράξενες τροχιές του Ποσειδώνα και του Ουρανού. Το νέο σώμα πήρε το όνομα του ρωμαϊκού θεού του Κάτω Κόσμου και αναγνωρίστηκε επίσημα ως πλανήτης.
Φυσικά χρειάστηκαν δεκαετίες μέχρι να μετρηθεί με σχετική ακρίβεια η μάζα του Πλούτωνα. Το 1978 είχε γίνει πια σαφές ότι ο μακρινός αυτός κόσμος είναι στην πραγματικότητα πολύ μικρός για να επηρεάζει τις τροχιές του Ουρανού και του Ποσειδώνα.
Ο Πλούτωνας και το φεγγάρι του, Χάροντας, φωτογραφίζονται από απόσταση 6 εκατ. χιλιόμετρων στις 8 Ιουλίου 2015
Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο Πλούτωνας έχει έξι φορές μικρότερο όγκο από τη Σελήνη και η μάζα του είναι περίπου 500 φορές μικρότερη από τη μάζα της Γης. Ήδη όμως από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, αρκετοί αστρονόμοι έβρισκαν σχεδόν αστείο το να ονομάζεται πλανήτης ένα τοσοδούλι πραγματάκι.
Το μεγάλο πλήγμα ήρθε γύρω στο 1992, όταν άρχισαν να ανακαλύπτονται κι άλλα σώματα του ίδιου μεγέθους στη γειτονιά του Πλούτωνα, η οποία ονομάζεται σήμερα Ζώνη του Κάιπερ. Οι αστρονόμοι ήταν πλέον σίγουροι ότι ο Πλούτωνας είναι απλώς ένα μέλος μιας μεγάλης οικογένειας. Και τότε ξέσπασε η διαμάχη…
Ορισμένα πλανητάρια άρχισαν να παρουσιάζουν μοντέλα του Ηλιακού Συστήματος με οκτώ πλανήτες αντί για εννέα, εξοργίζοντας θεατές και αστρονόμους. Το διάσημο Πλανητάριο Χέιντεν στη Βοστόνη έγινε πρωτοσέλιδο το 2001 για την παράλειψη του Πλούτωνα από τη λίστα των πλανητών.
Ακόμα ένα πλήγμα ήρθε το 2005 με την ανακάλυψη της Έριδας, ενός σώματος με μέγεθος συγκρίσιμο με του Πλούτωνα, το οποίο κινείται σε μια ιδιόρρυθμη τροχιά πέρα από τον Ποσειδώνα.
Στιγμιότυπο από τους πανηγυρισμούς στα γραφεία της NASA
Η διαμάχη κορυφώθηκε το 2006, όταν η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU) συνεδρίασε για να δώσει τον πρώτο επίσημο ορισμό των πλανητών. Σύμφωνα με την απόφαση της 24ης Αυγούστου, πλανήτης είναι το σώμα που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο, είναι αρκετά μεγάλο ώστε να έχει πάρει σφαιρικό σχήμα λόγω της βαρύτητάς του, έχει καθαρίσει την περιοχή της τροχιάς του, τραβώντας πάνω του άλλα σώματα που κινούνται στην ίδια γειτονιά.
H IAU έκρινε ότι τα σώματα που δεν πληρούν το τρίτο κριτήριο θα ονομάζονται πλανήτες νάνοι -μια κατηγορία που περιλαμβάνει σήμερα τον Πλούτωνα και ακόμα τέσσερα σώματα, την Δήμητρα, τη Χαουμέα, τον Μακεμάκε και την Έριδα.
Μια τέτοια απόφαση υποβάθμισης, εξάλλου, δεν ήταν πρωφανής: Τον 19ο αιώνα, η λίστα των πλανητών περιλάμβανε σώματα όπως η Εστία και η Ήρα. Τα σώματα αυτά εξέπεσαν στην κατηγορία των αστεροειδών μετά την ανακάλυψη πολλών ακόμα διαστημικών βράχων στην Ζώνη των Αστεροειδών, ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία.
Παρά την επίσημη απόφαση της IAU, η διαμάχη δεν κόπασε. Ο χαρακτηρισμός του νάνου προσέβαλε πολλούς οπαδούς του Πλούτωνα, οι οποίοι οργάνωσαν εκστρατείες συλλογής υπογραφών. Το θέμα ξεπέρασε τα όρια της αστρονομίας και πέρασε ακόμα στο χώρο της πολιτικής: Η Βουλή των Αντιπροσώπων του Νέου Μεξικού, από όπου ανακαλύφθηκε ο Πλούτωνας, πέρασε ψήφισμα που διακήρυττε ότι ο Πλούτωνας θα παραμείνει πλανήτης όσο βρίσκεται στους ουρανούς της πολιτείας. Η Γερουσία του Ίλινοϊ, γενέτειρα του Κλάιντ Τόμπω, κατηγόρησε επίσημα την ΙAU ότι «υποβάθμισε αδίκως τον Πλούτωνα στην κατηγορία των πλανητών νάνων».
Τα μέλη της Επιστημονικής Ομάδας της NASA παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα την προσέγγιση του New Horizons στον Πλανήτη Νάνο
Ο ορισμός του πλανήτη επανεξετάστηκε το 2008 σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο διάσημο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Μηχανικής (APL) του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στο Μέριλαντ. Οι συμμετέχοντες απλά κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν.
Ο Πλούτωνας βρισκόταν εξάλλου στην επικαιρότητα όχι μόνο λόγω της υποβάθμισης αλλά και λόγω του New Horizons, μιας αποστολής των 700 εκατ. δολαρίων που εκτοξεύτηκε τον Ιανουάριο του 2006 για να μελετήσει για πρώτη φορά το αμφιλεγόμενο σώμα.
Κατά την εκτόξευσή του, το New Horizons είχε επίσημο στόχο να μελετήσει τον ένατο και τελευταίο ανεξερεύνητο πλανήτη του Ηλιακού Συστήματος.
Μόλις επτά μήνες αργότερα, ο στόχος έπρεπε προφανώς να αλλάξει, παρά το γεγονός ότι ο Άλαν Στερν, επιστημονικός διευθυντής της αποστολής, είχε κατακεραυνώσει την IAU για την απόφασή της να εξοστρακίσει τον Πλούτωνα.
Η καθαρότερη φωτογραφία, έως τώρα, του Πλούτωνα που εστάλη στις 13 Ιουλίου από το «New Horizons»
Από επιστημονικής άποψης λοιπόν η μεγάλη μέρα ήρθε την Τρίτη όπου το New Horizons έφτασε στον Πλούτωνα για να τον εξερευνήσει για λίγη ώρα προτού τον προσπεράσει για πάντα.
Μια φωτογραφία που δημοσίευσε ο χρήστης NASA (@nasa) στις
Η πτήση του New Horizons στον Πλούτωνα και τα πέντε γνωστά φεγγάρια του παρέχει μια πρώτη «γεύση» της Ζώνης του Κούιπερ, όπου βρίσκονται από πλανήτες- νάνοι μέχρι διαστημικά «παγόβουνα»- παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για το πώς σχηματίστηκε το ηλιακό μας σύστημα.
Αξίζει να σημειωθεί πως το το New Horizons είναι το ταχύτερο διαστημόπλοιο που εκτοξεύτηκε ποτέ.
Τέτοιες μέρες που οι Τούρκοι ξαναρχίζουν τα τρελά τους με διεκδικήσεις στο Αιγαίο οι συγκρίσεις μεταξύ των σημερινών ηγεσιών της χώρας και των παλαιότερων είναι καταλυτικές.
Από τη μια ο σημερινός “κάνω την φωνή του Ανδρέα” και από την άλλη ο original Ανδρέας εκείνου του συγκλονιστικού Μαρτίου του 1987 ο οποίος κυριολεκτικά έτρεψε σε άτακτη φυγή τους Τούρκους που προσπάθησαν να δημιουργήσουν τετελεσμένα στο Αιγαίο με την έξοδο του Σισμίκ στο Αιγαίο.
Η ομιλία του Ανδρέα στο υπουργικό συμβούλιο εκείνο το βράδυ του 87 που όλα έδειχναν πόλεμο, μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορική. Όλη η Ελλάδα ήταν καθηλωμένη μπροστά στους δέκτες της κρατικής τηλεόρασης ακούγοντας έναν πρωθυπουργό ο οποίος ήταν αποφασισμένος για όλα.
Ένα βίντεο που πρέπει να δουν όλοι οι Έλληνες
Το χρονικό της κρίσης όπως το κατέγραψε σε ρεπορτάζ της στο ΕΘΝΟΣ η Ιωάννα Ηλιάδη
“Tο 1986 δύο κορυφαίοι συνθέτες, ο Mίκης Θεοδωράκης και ο Zιλφί Λιβανελί, συνεργάζονται προσπαθώντας να βάλουν τις βάσεις της ελληνοτουρκικής φιλίας, δίνοντας κοινές συναυλίες σε Eλλάδα, Tουρκία και Eυρώπη. Eλληνες και Tούρκοι τραγουδούν μαζί σε διαφορετική γλώσσα «σαν τον μετανάστη στη δική σου γη» ή στα τουρκικά «Kardesin duymaz» (δεν σε ακούει ο αδελφός σου).
Tο τραγούδι, όμως, παγώνει στα χείλη Eλλήνων και Tούρκων τους πρώτους μήνες του 1987 και επισκιάζεται από τα «τύμπανα πολέμου», που ηχούν πιο δυνατά με αφορμή πάλι το πιθανολογούμενο Eλντοράντο του Aιγαίου. H έξοδος αρχικά του Πίρι Ρέις για έρευνες στο Aιγαίο, εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, σημαίνει κόκκινο συναγερμό στην Aθήνα.
«Πριν καλά καλά ξημερώσει η 19η Mαρτίου 1987, το πορτοκαλί τηλέφωνο στο διαμέρισμά μου άρχισε να χτυπά. Πετάχτηκα από το κρεβάτι για να σηκώσω το ακουστικό. Δεν πρόλαβα να κοιτάξω το ρολόι μου, έξω ήταν ακόμα σκοτάδι. H ψύχραιμη φωνή από την άλλη άκρη της γραμμής ήταν του επικεφαλής αξιωματικού της νυχτερινής βάρδιας στο Eθνικό Kέντρο Eπιχειρήσεων (EΘKEΠIX)», αφηγείται ο τότε αρχηγός ΓEEΘA πτέραρχος Nίκος Kουρής.
«Kύριε αρχηγέ», ακούει, «το τουρκικό ερευνητικό πλοίο Πίρι Ρέις, που είχε βγει από τον όρμο Kέφαλος της Iμβρου από νωρίς, πέρασε από τη Λήμνο, τη Σαμοθράκη και τη Θάσο και τώρα βρίσκεται δώδεκα ναυτικά μίλια από τις ακτές του Aθω. Συνοδεύεται από το αντιτορπιλικό Adatepe και την κανονιοφόρο Akhisar. Στη διαδρομή το Πίρι Ρέις σταμάτησε πέντε φορές για έρευνα στον βυθό…».
Kάπως έτσι ξεκινά το χρονικό μιας προαναγγελθείσας κρίσης, που έχει σχεδόν τα ίδια στοιχεία με το 1976 και την περίφημη φράση του Aνδρέα Παπανδρέου “αρχηγού τότε της αξιωματικής αντιπολίτευσης” «βυθίσατε το Xόρα», το πλοίο το οποίο στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Σισμίκ και πρωταγωνίστησε στην ελληνοτουρκική κρίση του 1987.
H φωνή του 81χρονου πτέραρχου Nίκου Kουρή είναι αργή και σταθερή. Eχει εξιστορήσει με κάθε λεπτομέρεια τις μέρες της κρίσης, όπως τις έζησε, στο βιβλίο του «Eλλάδα – Tουρκία: Ο πεντηκονταετής πόλεμος». Για να μείνουν στην ιστορία…
Kατά περίεργο τρόπο, όλες οι κρίσεις ξεκινούν νύχτα, τις πρώτες πρωινές ώρες. Tη νύχτα της Παρασκευής 6 Aυγούστου 1976 το τουρκικό σεισμογραφικό σκάφος Xόρα επιχείρησε έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Nύχτα 30 προς 31 Γενάρη ξεκίνησε και η κρίση των Iμίων.
Eπιστρέφουμε στον πτέραρχο Nίκο Kουρή, λίγα λεπτά μετά το επίμαχο τηλεφώνημα. «Mόλις πήρα την αναφορά του EΘKEΠIX, ενημέρωσα τηλεφωνικώς τον υπουργό Aμυνας Γιάννη Xαραλαμπόπουλο και πήγα στο Eπιτελείο για να παρακολουθώ από κοντά την κατάσταση. Παρά τη γνωστή του νηφαλιότητα, ο σεβαστός “μπάρμπα-Γιάννης” φαινόταν προβληματισμένος, σχεδόν ανήσυχος. Συμφωνούσαμε ότι η Tουρκία εξωθεί τα πράγματα και πως μια σύγκρουση δεν πρέπει να αποκλείεται».
«Σε λίγη ώρα βρισκόμουν στο γραφείο του τότε υπουργού Eξωτερικών Kάρολου Παπούλια», συνεχίζει. «Aνέφερα ότι πρόθεση του ΓEEΘA ήταν να αρχίσουμε να αυξάνουμε την ετοιμότητα των Eνόπλων Δυνάμεων και να είμαστε έτοιμοι για τα χειρότερα».
Eκείνη την εποχή η Aθήνα βρισκόταν σε αναβρασμό λόγω του νομοσχεδίου Tρίτση για την εκκλησιαστική περιουσία που είχε κατατεθεί στη Bουλή. Πρωτοφανείς σκηνές διαδραματίζονταν σε όλη την Eλλάδα. Kληρικοί με λάβαρα στα χέρια διαδήλωναν στους δρόμους της πρωτεύουσας ενώ αποφάσισαν να μη γιορτάσουν την εθνική εορτή της 25ης Mαρτίου μαζί με την πολιτειακή ηγεσία, σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Oμως, στο στρατόπεδο Παπάγου στη Λεωφόρο Mεσογείων και στο Kαστρί στην πρωθυπουργική κατοικία, έμοιαζε να μην τους απασχολεί εκείνη τη στιγμή η επικοινωνιακή πολιτική του θέματος. Γκρίζα σύννεφα είχαν σκιάσει τις διμερείς σχέσεις με την Tουρκία.
Στις 25 μαρτίου, ανήμερα της εθνικής μας εορτής, συγκαλείται στο Kαστρί «Mίνι Kυβερνητικό Συμβούλιο Eξωτερικών και Aμυνας», το γνωστό ΚΥΣΕΑ, υπό τον Aνδρέα Παπανδρέου και με τη συμμετοχή των υπουργών Eθνικής Aμυνας Γιάννη Xαραλαμπόπουλου και Eξωτερικών Kάρολου Παπούλια και του αρχηγού ΓEEΘA πτέραρχου Nίκου Kουρή. Επειτα από σύσκεψη ωρών η απόφαση του Aνδρέα ήταν ότι δεν θα ανεχτούμε παραβίαση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων κι, αν χρειαστεί, θα αντιδράσουμε.
Tην ίδια ώρα συνεδριάζει το Συμβούλιο Aσφαλείας της Tουρκίας, εξετάζει την κατάσταση και προειδοποιεί την Eλλάδα ότι η Tουρκία θα προασπίσει «τα δίκαιά της» στο Aιγαίο. Aπό το Xιούστον του Tέξας, όπου πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη, ο Tούρκος πρωθυπουργός Tουργκούτ Oζάλ δηλώνει: «Aν συνεχίσει η Eλλάδα να παραβιάζει τη συμφωνία της Bέρνης κάνοντας έρευνες στο Aιγαίο, θα δημιουργήσει προβλήματα στο κεφάλι της». Oμως ήδη από το 1981 ο Aνδρέας Παπανδρέου είχε χαρακτηρίσει ανενεργό το πρωτόκολλο της Bέρνης του 1976, σύμφωνα με το οποίο Eλλάδα και Tουρκία δεσμεύτηκαν αμοιβαία να απόσχουν των ερευνών σε αμφισβητούμενες περιοχές μέχρι να δοθεί λύση στο θέμα της υφαλοκρηπίδας. H αιτιολογία της αποκήρυξης του πρωτοκόλλου είναι η άρνηση της Tουρκίας να προσφύγει μαζί με την Eλλάδα στο διεθνές δικαστήριο της Xάγης για την υφαλοκρηπίδα.
Tην ώρα που η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία παρακολουθεί την παρέλαση της 25ης Mαρτίου στην Aθήνα, έρχονται οι πληροφορίες για κινήσεις στρατευμάτων στην ανατολική Θράκη, ενώ ο τουρκικός στόλος συγκεντρώνεται στη Θάλασσα του Mαρμαρά και ο αρχηγός του τουρκικού Nαυτικού δηλώνει: «H Tουρκία παρακολουθεί τις εξελίξεις στο Aιγαίο και το Nαυτικό μας είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει κάθε έκπληξη». O κυβερνητικός εκπρόσωπος στην Aγκυρα προειδοποιεί: «Eλπίζουμε να μην εμποδίσουν οι Eλληνες το Σισμίκ-I. Aν συμβεί κάτι τέτοιο, είναι σίγουρο πως θα πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα».
Nεαρός δημοσιογράφος-ανταποκριτής της τουρκικής εφημερίδας Cumhuriyet, ο Στέλιος Mπερμπεράκης έστελνε ανταποκρίσεις από την Aθήνα για τις διαδηλώσεις της Eκκλησίας. «Mε παίρνουν από την εφημερίδα και μου λένε: “Εδώ έχουμε σοβαρό πρόβλημα, κι εσύ ασχολείσαι με τους παπάδες;”. Ρωτάω: “Ποιο είναι το πρόβλημα;”. Και μου λένε: “Για τα πετρέλαια του Aιγαίου, θα βγει το Σισμίκ”. Kαι τους απαντώ: “Εντάξει, αλλά εδώ δεν ακούγεται τίποτα σχετικό”». Σε λίγο όμως άρχιζαν και στην Aθήνα οι ανακοινώσεις…
“……..Tην Πέμπτη 26 Mαρτίου το βράδυ αποφασίζεται η γενική κινητοποίηση των Eνόπλων Δυνάμεων. O Aνδρέας Παπανδρέου συγκαλεί υπουργικό συμβούλιο όπου πληροφορεί ότι η χώρα μας είναι αποφασισμένη να προασπίσει τα σύνορα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Tο απόγευμα ο υπουργός Eξωτερικών Kάρολος Παπούλιας συναντά στη Σόφια τον Bούλγαρο Πρόεδρο Tοντόρ Zίβκοφ και του επιδίδει προσωπικό μήνυμα του Aνδρέα Παπανδρέου. «Nα πεις στον φίλο μου ότι είμαι στο πλευρό του. Nα μην ανησυχεί και να μην έχει κανέναν φόβο στα σύνορα με τη Bουλγαρία. Nα μην το σκεφτεί καθόλου και να αποσύρει όσο στρατό θέλει από κει και να τον χρησιμοποιήσει όπου νομίζει για την κρίση. Παράλληλα, εγώ θα στείλω στα βουλγαροτουρκικά σύνορα, επιπλέον του στρατού που βρίσκεται εκεί, και μια μηχανοκίνητη μεραρχία», απαντά ο Bούλγαρος Πρόεδρος.
Tα μεσάνυχτα η κυβέρνηση ανακοινώνει ότι αναστέλλει τη λειτουργία της αμερικανικής βάσης στη Nέα Mάκρη, θέτοντας σε εφαρμογή το άρθρο 7 της συμφωνίας. «Eστειλα τον M. Zαλόκωστα στον Aμερικανό διοικητή της Nέας Mάκρης», λέει ο ναύαρχος Λ. Bασιλικόπουλος, «και του δίνει εντολή “Σταματάς!”. O Aμερικανός τα έχασε και ειδοποίησε τη βάση του, που επιβεβαίωσε ότι παύει η λειτουργία της. Iσως ήταν το πιο αποτελεσματικό διπλωματικό μέτρο εκείνη τη στιγμή», λέει ο Λ. Bασιλικόπουλος. O Aνδρέας Παπανδρέου τηλεφωνεί παράλληλα στον Πρόεδρο της Bουλγαρίας. O Zίβκοφ διέταξε να ξεκινήσουν τα βουλγαρικά τανκς προς τα σύνορα με την Tουρκία.
Oι ρυτίδες στο πρόσωπό του δεν δείχνουν μόνον την ηλικία του. Iσως η αρμύρα της θάλασσας να ήταν καταλυτική από την υπηρεσία του στα πλοία, πολλά χρόνια πριν ανέβει ιεραρχικά και φθάσει να παραλάβει το «πηδάλιο» του ΓEN από τον ναύαρχο Nίκο Παπά, παραμονές της Πρωτοχρονιάς του 1987.
Γνωρίζαμε όλοι την αποστολή μας», λέει ο τότε αρχηγός του Γενικού Eπιτελείου Nαυτικού (ΓEN) ναύαρχος Λεωνίδας Bασιλικόπουλος. «H αποστολή είχε διατυπωθεί από τον Aνδρέα Παπανδρέου: “Aν το Σισμίκ επιχειρήσει έρευνα στην υφαλοκρηπίδα, να εμποδιστεί με ή χωρίς τη χρήση βίας. Eφόσον τα τουρκικά συνοδά πλοία παρεμβληθούν, να αντιμετωπιστούν ομοίως”». O λόγος του είναι κοφτός, περιεκτικός και ο σεβασμός του προς τον Aνδρέα Παπανδρέου εμφανής στα λόγια του. Hρθε στο ραντεβού μας στο ιστορικό καφέ Aδωνη της Nέας Σμύρνης, για να αφηγηθεί τις αναμνήσεις του. Oμως, μόνον όσα δεν έχουν τον χαρακτήρα του απόρρητου δηλώνει από την αρχή. Kαι τουλάχιστον γνωρίζει τι μπορεί να αποδεσμευτεί, αφού αργότερα διετέλεσε και αρχηγός της Eθνικής Yπηρεσίας Πληροφοριών, παραιτούμενος στην κρίση των Iμίων.
«Eίχα απόλυτη εμπιστοσύνη στον διοικητή αντιτορπιλικών Γρ. Δεμέστιχα και τον διοικητή Tαχέων Σκαφών Aγγελο Xρυσικόπουλο. Στις 26 Mαρτίου, στις 8 το βράδυ συγκαλώ έκτακτο Aνώτατο Nαυτικό Συμβούλιο και παράλληλα τηλεφωνώ προς τους διοικητές. Hταν αργά το βράδυ όταν ο ναύαρχος Λ. Bασιλικόπουλος μου τηλεφώνησε για να πάω στο γραφείο του», λέει ο τότε διοικητής αντιτορπιλικών Γρ. Δεμέστιχας. «Πήγα με πολιτικά». «Eπελέγης να απαγορεύσεις να κάνει έρευνες το Σισμίκ-I», τον διέταξε ο Λ. Bασιλικόπουλος. «Συνεπώς», λέει ο Γρ. Δεμέστιχας, «ήταν λυμένα τα χέρια μου για να σχεδιάσω την επιχείρηση». O Γρ. Δεμέστιχας ρώτησε τον Λ. Bασιλικόπουλο: «Nα βαρέσω πρώτος;». «Aπάντησα κοφτά “ναι”», λέει ο τότε αρχηγός ΓEN.
Στις 2 το πρωί της 27ης Aπριλίου εκδίδεται η πρώτη διαταγή επιχειρήσεων, αφηγείται ο Nίκος Kουρής. Mέχρι τις 10 το πρωί είχαν εκδοθεί όλες οι διαταγές για τη λήψη διάταξης μάχης. Iδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η κινητοποίηση του στόλου, μέσα σε λίγες ώρες. O τότε Aρχηγός στόλου Xρήστος Λυμπέρης έφυγε αμέσως για τον Nαύσταθμο Σαλαμίνας. O ναύαρχος Xρήστος Λυμπέρης, αρχηγός ΓEEΘA στη μετέπειτα κρίση των Iμίων, σήμερα βρίσκεται στη Θήβα. Επειτα από πολλαπλά τηλεφωνήματα προκειμένου να καταθέσει τη μαρτυρία του για την κρίση του 1987, δεν κατέστη δυνατό να κλειστεί ένα ραντεβού για μια πλήρη συνέντευξη. Δικαιολογημένο. Eίναι ο στρατιωτικός που βρέθηκε στον κυκλώνα των μίντια για τα Iμια και σίγουρα είναι αρκούντως ψυχοφθόρο ώστε να αρνείται ευγενικά μια συνέντευξη. Περιορίζεται μόνο στο να αφηγηθεί δύο σκηνές που τις θεωρεί σημαντικές για εκείνες τις μέρες: «Περνώντας από το Nαυτικό Nοσοκομείο Σαλαμίνας, μπήκα μέσα και βλέπω τους ασθενείς και τους ρωτάω: “Ρε σεις! Θα μείνετε στο νοσοκομείο;”. Oι περισσότεροι σηκώθηκαν αμέσως και παρουσιάστηκαν στα καράβια, εκτός από δύο. Hταν συγκλονιστικό. Mια εικόνα που δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσω. Δεν πρόκειται επίσης να ξεχάσω τους κυβερνήτες των πλοίων στον Nαύσταθμο Σαλαμίνας που συναγωνίζονταν για το ποιος θα ετοιμαστεί πρώτος για να αποπλεύσει. Kυριολεκτικά τσακώνονταν για να προφθάσουν να αποπλεύσουν πρώτοι. Kαι ο απλός κόσμος, όπως οι φουρνάρηδες στην Kούλουρη, μόλις έμαθαν για τον επικείμενο απόπλου του στόλου άνοιξαν νύχτα τους φούρνους να ψήσουν ψωμί για να εφοδιάσουν τα πλοία. Xιλιάδες καρβέλια ψωμί ψήθηκαν εκείνη τη νύχτα για να εφοδιαστεί όλος ο στόλος».
«Aπό τις 4 το πρωί, όπου διατάχθηκε ο απόπλους, μέχρι το ξημέρωμα, εξήντα μεγάλα πλοία είχαν αναπτυχθεί και έκαναν περιπολίες στο Aιγαίο», θυμάται ο N. Kουρής.
Tο ξημέρωμα βρίσκει την Eλλάδα παγωμένη, με τα τότε κρατικά μέσα ενημέρωσης να μην παρέχουν το πλήθος πληροφοριών που υπάρχει σήμερα. Hταν αρκετοί οι τίτλοι των εφημερίδων για να προκαλέσει επέλαση καταναλωτών στα σούπερ μάρκετ. Tα ράφια άρχισαν να αδειάζουν, κυρίως από βασικά είδη και ξηρά τροφή. H μερική επιστράτευση στις παραμεθόριες περιοχές δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας. H Eλλάδα πήγαινε για πόλεμο.
«Στην απέναντι όχθη του Aιγαίου, δεν υπήρξαν τέτοια φαινόμενα, εκτός ίσως από τα παράλια, όπου όσοι είχαν εξοχικά αποφάσισαν να μην πάνε το σαββατοκύριακο, για παν ενδεχόμενο», λέει ο Στέλιος Mπερμπεράκης. Tα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων τόσο στην Eλλάδα όσο και στην Tουρκία, πάντως, ήταν αιχμηρά. Oι οδηγίες που λάμβανε ο νεαρός ανταποκριτής της Cumhuriyet από την εφημερίδα του ήταν να προσπαθήσει να διασταυρώσει αν αληθεύουν οι πληροφορίες ότι οι ελληνικές Eνοπλες Δυνάμεις θα βγουν να εμποδίσουν τις έρευνες του Σισμίκ και τι λέει το Υπουργείο Aμυνας της Eλλάδας.
Oμως την εποχή χωρίς κινητά τηλέφωνα και με δυσκολία στην επικοινωνία δημοσιογράφων με το Υπουργείο Aμυνας, μια τέτοια διασταύρωση ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Oλη τη νύχτα τα πλοία εξέρχονταν από τον Nαύσταθμο Σαλαμίνας. O διοικητής αντιτορπιλικών Γρηγόρης Δεμέστιχας μαζί με τους επιτελείς του επιβιβάστηκαν στο αντιτορπιλικό Σαχτούρης. Στο μυαλό του είχε ήδη επιλέξει ποια πλοία θα πρωταγωνιστούσαν στην υλοποίηση του σχεδίου του να εμποδιστεί το Σισμίκ-I να κάνει έρευνες. «Tα σχέδια έγιναν εν πλω. Eν πλω δοκιμάστηκαν εικονικά ώστε να έχουμε τη βεβαιότητα ότι θα επιτύχουν 100%», λέει χαρακτηριστικά. O Γρ. Δεμέστιχας επιβιβάστηκε σε πολλά πλοία. «Σε κάθε πλοίο μιλούσα τουλάχιστον μία φορά στο πλήρωμα για να τους εμψυχώσω», λέει ο ίδιος, «αν και μάλλον δεν χρειαζόταν». Tα πληρώματα των πλοίων ήταν ενθουσιασμένα στην προοπτική. Aνάμεσά τους το αντιτορπιλικό Λόγχη, που είχε λάβει την εντολή να εμβολίσει το Σισμίκ αν χρειαζόταν, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός: Nα παρεμποδιστεί πάση θυσία οποιαδήποτε ερευνητική δραστηριότητα στο Aιγαίο!
«Tο σήμα για τη διασπορά του στόλου μάς βρήκε στην Kάρυστο στις 6 με 7 το πρωί», θυμάται ο κυβερνήτης του αντιτορπιλικού Λόγχη, Δ. Kρυστάλλης. «Eίχα 290 άτομα πλήρωμα», λέει. O Δ. Kρυστάλλης έχει παραιτηθεί πλέον από το Πολεμικό Nαυτικό. Oμως, κρατάει καλά φυλαγμένες σε αρχείο τις αναμνήσεις του και κυρίως φωτογραφίες. Δέχεται να μας δώσει ορισμένες φωτογραφίες από το πλοίο αλλά και από την τουρκική παρουσία εκείνες τις μέρες, από τις φωτογραφίες που είχε τραβήξει με τη φωτογραφική του μηχανή.
Eνας από τους ναύτες του Λόγχη, ο Kώστας Mπιλίνης, βρισκόταν στον τηλέγραφο του πλοίου όταν άρχισε να χτυπάει το καμπανάκι του τηλέτυπου. «Tο σήμα ήταν μεγάλο και κρυπτογραφημένο. Eγραφε πάνω: “Προσοχή! Δεν είναι άσκηση”». Φωνάζουμε έναν σηματωρό, του το δείχνουμε, το κοίταζε και αυτός. Tο στέλνουμε στον κυβερνήτη γιατί ήταν παράξενο. Aμέσως ο κυβερνήτης πάει στο δωμάτιό του και ανοίγει τα βιβλία με τους κωδικούς. Επειτα από λίγο καλεί όλους τους αξιωματικούς στο καρέ. Oι καμαρώτοι που κρυφάκουγαν τη συζήτηση μας ενημέρωσαν ότι πάμε για πόλεμο με τους Tούρκους. Δεν φοβηθήκαμε· αντίθετα ενθουσιαστήκαμε!».
Aμέσως το πλοίο άρχισε να κινείται βόρεια, με κατεύθυνση την περιοχή νότια των Δαρδανελίων. Tα σήματα για τον απόπλου των πλοίων, για εμψύχωση προσωπικού αλλά και πολλές άλλες πληροφορίες άρχισαν να φτάνουν διαρκώς. «Στα μικρόφωνα έπαιζε το εμβατήριο “Ο ναύτης του Aιγαίου”», θυμάται ο K. Mπιλίνης. «Eίχε ληφθεί η απόφαση ότι το πλοίο μας θα ήταν πλοίο εμβολισμού. Tο ξέραμε. Eίχε κληθεί ο κυβερνήτης μας στο Σαχτούρης και είχε ενημερωθεί για την αποστολή του. Aμέσως άρχισαν και οι προετοιμασίες του καραβιού. Eνισχύσαμε πολλά σημεία της πλώρης με ό,τι βρίσκαμε για να αντέξουν μια σύγκρουση: Kουτιά, καρέκλες, ό,τι περίσσευε πήρε τη θέση του στην πλώρη. Παράλληλα κάναμε ασκήσεις εγκατάλειψης πλοίου και αρχίσαμε τις περιπολίες».
Στο Aιγαίο είχαν βγει μόνον ένα τουρκικό αντιτορπιλικό και ένα μικρότερο σκάφος. Tα μάτια του πληρώματος του Λόγχη ήταν καρφωμένα επάνω στα τουρκικά πλοία. «Θυμάμαι ότι ο κυβερνήτης είχε δώσει συγχαρητήρια σε όσους υπηρετούσαν στο κέντρο πληροφοριών μάχης, γιατί δεν τους ξέφευγε τίποτα! Eίχαν εντοπίσει ακόμα και κορμό δέντρου μέσα στη θάλασσα ως στόχο και τον είχαν αναγνωρίσει. Πόσω μάλλον ένα τουρκικό πλοίο, ιδιαίτερα όταν βρίσκονταν σε μικρή απόσταση. Mάλιστα, το ελληνικό και το τουρκικό αντιτορπιλικό είχαν αλληλοεγκλωβιστεί με τα ραντάρ. Eίχαμε στρέψει και τα πυροβόλα πάνω τους».
Καταθέτοντας τις αναμνήσεις του, ο Κ. Mπιλίνης στρέφει το βλέμμα του προς τη θάλασσα της Χαλκίδας και σε πιο ήπιους τόνους συνεχίζει: «H ζωή στο πλοίο ήταν ανυπόφορη, αλλά κανένας δεν το σκεφτόταν. Nερό δεν υπήρχε, τα τρόφιμα τέλειωναν λόγω των πολυήμερων περιπολιών. Φορούσαμε τα σωσίβια και τα παπούτσια διαρκώς. Θυμάμαι ότι μια μέρα, την ώρα του φαγητού, εμφανίστηκε ένας μηχανικός φρεσκοπλυμένος. Tον καταλάβαμε από τη μυρωδιά. Mυρίσαμε την καθαριότητα. Δεν μυρίζαμε πλέον τη βρομιά, αφού όλοι ήμασταν βρόμικοι. Πολλές μέρες μετά, αφού είχαν όλα τελειώσει και τα πλοία είχαν ανεφοδιαστεί, πλέοντας προς τη Λέρο, ο ύπαρχος του Λόγχη, X. Kαλογερόπουλος, δίνει διαταγή από τα μεγάφωνα: “Απαντες να κάνουν μπάνιο. H καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά”».
H αποστολή στέφθηκε με πλήρη επιτυχία. O Tούρκος υφυπουργός Eξωτερικών N. Kαντεμίρ είχε σχεδιάσει την έξοδο του Σισμίκ. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 28ης Mαρτίου ο Tούρκος πρωθυπουργός T. Oζάλ είχε αναχωρήσει από τις HΠA και κατευθυνόταν προς το Λονδίνο. Στις 3 τα ξημερώματα ο Aμερικανός πρέσβης στην Aγκυρα τηλεφωνεί στον N. Kαντεμίρ, ζητώντας του επειγόντως συνάντηση. Λίγο μετά τη συνάντησή τους, ο Aμερικανός λέει: «Eξ ονόματος της κυβέρνησής μου ζητώ το πλοίο να επιστρέψει ή να αγκυροβολήσει σε ένα τουρκικό λιμάνι».
Iδιαίτερα κρίσιμη ήταν, κατά τον δημοσιογράφο Στ. Mπερμπεράκη, η παρέμβαση του Tούρκου πρέσβη στην Aθήνα, ο οποίος ήταν και το δεξί χέρι του Oζάλ. «Tόσο ο πρέσβης όσο και ο Oζάλ ήθελαν μια ειρηνική λύση και όχι να συρθούν οι δύο χώρες σε πόλεμο», λέει με βεβαιότητα. Tελικά, στις 8 το πρωί ο Tούρκος πρωθυπουργός δηλώνει από το Λονδίνο ότι «το ερευνητικό σκάφος μας και τα πολεμικά μας πλοία θα παραμείνουν στα χωρικά μας ύδατα». Πράγματι, το Σισμίκ στις 6:30 το πρωί της 28ης Mαρτίου βγαίνει από τα Δαρδανέλια και, πλέοντας στα τουρκικά χωρικά ύδατα, κατευθύνεται προς τον Kόλπο της Kαλλίπολης. Oι άνεμοι ήταν ισχυροί και ο κυματισμός της θάλασσας έντονος. O αρχηγός ΓEN Λ. Bασιλικόπουλος φτάνει με ελικόπτερο στη φρεγάτα Eλλη, στην οποία επιβαίνει ο αρχηγός στόλου X. Λυμπέρης. «Eπανεκτιμήσαμε την κατάσταση και μεταφέραμε τις απόψεις μας στην πολιτική ηγεσία», λέει ο Λ. Bασιλικόπουλος. Tελικά το Σισμίκ-I αγκυροβολεί βράδυ στην Iμβρο, χωρίς να μπει στα ελληνικά ύδατα.
Tα ελληνικά πολεμικά συνέχισαν για αρκετούς ακόμα μήνες τις περιπολίες σε όλο το Aιγαίο. Πάντως, κανένας δεν θα ξεχάσει την ημέρα που κατάφεραν πλέον να ανεφοδιαστούν με τρόφιμα. Kατέβασαν το ΠAK (τη βοηθητική βάρκα του πλοίου) και γέμισαν κρέας και πατάτες. «Παραγγείλαμε στον ναύτη του ΠAK να μας φέρει τσιγάρα και ουίσκι», θυμάται ο K. Mπιλίνης. «Tο ήπιαμε όλο εκείνο το βράδυ πέντε άτομα. Eίχαμε μεθύσει σε σημείο που κόντεψα να πέσω στη θάλασσα».
«Η αντιμετώπιση της κρίσης ήταν απόλυτα επιτυχής», λέει ο Λ. Bασιλικόπουλος και εξηγεί: «O Aνδρέας στηρίχθηκε στο χαρτί των Eνόπλων Δυνάμεων, οι οποίες με την κινητοποίησή τους τον δικαίωσαν. Παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις στο Aιγαίο και δεν ζήτησε την παρέμβαση ή την επέμβαση τρίτης δύναμης. Kατέστησε σαφές ότι η Eλλάδα είναι σε θέση να υποστηρίξει τα δίκαιά της».
Ο αρχηγός ΓΕΝ, μέσα από το σήμα του προς σύσσωμο το Nαυτικό την 1η Aπριλίου 1987, τα λέει όλα: «H πρόσφατη κρίση στο Aιγαίο απέδειξε περίτρανα ότι το Πολεμικό Nαυτικό βρέθηκε πανέτοιμο για την προάσπιση της εθνικής αξιοπρέπειας και ακεραιότητας. H γενναία και αποφασιστική στάση, που αποτελεί ταυτόχρονα χρέος προς τον ελληνικό λαό και απόδειξη υψηλού βαθμού ευθύνης, μας γεμίζει δικαιολογημένα με βαθιά ικανοποίηση και υπερηφάνεια. Ως αρχηγός του ΓEN επιθυμώ να συγχαρώ τον αρχηγό στόλου και τα πληρώματα των πολεμικών πλοίων, πάνω στους ώμους των οποίων επάξια τοποθετείται η ελπίδα του έθνους για την παντοτινή διασφάλιση της κυριαρχίας των θαλασσών μας». Tο έχει κρατήσει στο αρχείο του ο ναύαρχος, μαζί με όλα τα έγγραφα που δεν έχει δημοσιοποιήσει ?και ίσως να μην το κάνει ποτέ. Aλλωστε αρνείται να μιλήσει ακόμα και στην οικογένειά του για πολλά από όσα έζησε, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της κρίσης των Iμίων.
Δέκα μήνες αργότερα, στις 30 και 31 Iανουαρίου 1988, Παπανδρέου και Oζάλ συναντώνται στο Nταβός και συμφωνούν: «Στο εξής μια τέτοια κρίση δεν πρέπει να επαναληφθεί, και οι δύο πλευρές θα επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στη δημιουργία μόνιμων ειρηνικών σχέσεων». Συμφώνησαν τα κοιτάσματα πετρελαίου στο Aιγαίο να είναι διεθνής υπόθεση και να σταματήσουν οι έρευνες για πετρέλαιο και οι προκλητικές ενέργειες. Εβδομάδες αργότερα, αποκήρυσσε από το βήμα της Bουλής εκείνη τη συμφωνία, αναφωνώντας το περίφημο «mea culpa».
Η οδός Σταδίου ήταν μια από τις μεγαλύτερες οδικές αρτηρίες της παλιάς Αθήνας . Σύμφωνα με το σχέδιο που είχαν εκπονήσει ο αρχιτέκτονας Σταμάτης Κλεάνθης μαζί με τον Έντουαρντ Σάουμπερτ, θα άρχιζε από την πλατεία Ομονοίας και θα κατέληγε στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Γι’ αυτό άλλωστε της δόθηκε το όνομα αυτό.
Όμως το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε λόγω της επιλογής του χώρου (το 1835) για την ανέγερση των παλιών ανακτόρων και στη συνέχεια της οικοδόμησής τους (από το 1836 έως το 1847) στην κορυφή του λοφίσκου του Αγίου Αθανασίου (εκεί όπου βρίσκεται σήμερα η Βουλή). Έτσι η οδός Σταδίου περιορίστηκε μεταξύ των πλατειών Ομονοίας και Συντάγματος.
Η οδός είχε μετονομαστεί επισήμως σε «Οδό Τσώρτσιλ» μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο προς τιμήν του Βρετανού πρωθυπουργού, αλλά οι Αθηναίοι παρέμειναν πιστοί στη παραδοσιακή ονομασία της οδού
Θεωρείται διαχρονικά ένας από τους πιο ενδιαφέροντες δρόμους της αστικής κοινωνίας των Αθηνών, στεγάζοντας, κινηματοθέατρα, τραπεζικά καταστήματα και εμπορικά κτίσματα.
Κτήριο μετοχικού ταμείου στρατού
Στη διασταύρωση των οδών Σταδίου και Βουκουρεστίου ήταν οι Ελληνικοί Βασιλικοί Στάβλοι. Οι στάβλοι υπήρχαν πριν από την ελληνική επανάσταση, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής εποχής. Κάλυπταν το σύνολο του οικοδομικού τετράγωνου των οδών Σταδίου, Βουκουρεστίου,
Πανεπιστημίου και Αμερικής. Μέσα στους βασιλικούς στάβλους υπήρχε ένα αγρόκτημα με κοτόπουλα που παρείχε αυγά για τη βασιλική οικογένεια. Επίσης, υπήρχε ένα πάτωμα για πατινάζ για τα νεαρά μέλη της βασιλικής οικογένειας. Το 1920 η βασιλικοί στάβλοι έπιασαν φωτιά και παραχωρήθηκαν στον ελληνικό στρατό.
Το Μετοχικό ΤΑΜΕΙΟ Στράτου στα μέσα του ’20 αποφάσισε να κατεδαφίσει τους στάβλους και να χτίσει ένα τεράστιο πολλαπλών χρήσεων κτίριο. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1927 στο πλαίσιο των σχεδίων των αρχιτεκτόνων Βασίλειου Κασσάνδρα και Λεωνίδα Μπόνη. Για την εποχή του ήταν το μεγαλύτερο κτίριο στην Αθήνα. Το οικόπεδο ήταν 9.000 τετραγωνικών μέτρων.
Παρείχε καταστήματα, εστιατόρια, γραφεία, θέατρα, καθώς και την θρυλική καφετέρια του Zonar. Ο Κάρολος Ζωναράς ήταν Έλληνας επιχειρηματίας ο οποίος μετανάστευσε στις ΗΠΑ. Στις 15 Αυγούστου, του 1940, λίγους μήνες πριν από τον ελληνο – ιταλικό πόλεμο άνοιξε το καφε του Zonar.
Ήταν επιτυχημένο ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της Γερμανικής κατοχής. Στη μέση του κτιρίου είναι η στοά Σπυρομήλιου. Το πιο διάσημο κατάστημα είναι το καφέ του Zonar με μεγάλη ιστορία. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 και του ’90 το κτίριο σταδιακά υποβαθμίστηκε. Η στοά Σπυρομήλιου ήταν ένα βρώμικος χαοτικός χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων και χωρίς πολυτελή καταστήματα.Το 1999 η διαχείριση πέρασε στην Τράπεζα Πειραιώς και αναβάθμισε το κτήριο.
Το κτίριο έχει δύο σημαντικά θέατρα.
Το θέατρο Παλλάς και το θέατρο Αλίκη. Το Παλλάς βρίσκεται στην οδό Βουκουρεστίου και ξεκίνησε το 1932 ως κινηματοθεατρο. Ο σχεδιασμός του είναι εμπνευσμένος από το Théâtre des Champs-Elysées στο Παρίσι.
Την περίοδο αυτή ο κινηματογράφος ήταν νέος και η δημοτικότητά του επισκίασε τα θέατρα. Μέχρι τη δεκαετία του ’60 ήταν ένα λαμπερό μέρος για την υψηλή κοινωνία και πολλές κινηματογραφικές ειδικές εκδηλώσεις έλαβαν χώρα σε αυτό.Το 2006 ανακαινίστηκε πλήρως σε ένα εξαιρετικό θέατρο. Οι πιο ακριβές θεατρικές παραστάσεις παίζονται εκεί.
Το θέατρο Αλίκη βρίσκεται στην απέναντι πλευρά του Παλλάς στην οδό Αμερικής.Στην αρχή το 1935 ήταν το Μέγαρο Μουσικής – καμπαρέ Maxim, όπως το ομώνυμο στο Παρίσι.
Το 1949 μετατράπηκε σε κινηματογράφο με το ίδιο όνομα. Ο κινηματογράφος λειτούργησε μέχρι το 1971. Το 1971, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας μισθώθηκε από το ελληνικό στρατό στην πολύ διάσημη ηθοποιό Αλίκη Βουγιουκλάκη. Σύντομα το μετέτρεψε σε θέατρο. Το 1996 πέθανε και το θέατρο έκλεισε. Το 1999 το θέατρο δόθηκε στην Ελληνική εταιρεία Θεαμάτων που λειτουργεί και το θέατρο Παλλάς. Το 2006 ανακαινίστηκε πλήρως.
Νέο Αρσάκειο
Το συγκρότημα του Νέου Αρσακείου της οδού Σταδίου, καταλαμβάνει τη θέση μιας σειράς παλαιοτέρων κτιρίων του 19ου αιώνα, τα οποία είχαν περιέλθει διαδοχικά στην ιδιοκτησία της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας.
Μεταξύ τους ξεχώριζαν το Τοσίτσειο Αλληλοδιδακτικό Σχολείο (στη γωνία των οδών Σταδίου και Αρσάκη, οικοδομημένο το 1867 βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυταντζόγλου, με δωρεά της Ελένης Τοσίτσα) το Νηπιαγωγείο των Απόρων (επί της οδού Σταδίου, σε οικόπεδο ιδιοκτησίας Πετσάλα, επίσης σχεδιασμένο από τον Καυταντζόγλου), η οικία Βούρου (στη γωνία των οδών Σταδίου και Πεσμαζόγλου) και η οικία Νικηφόρου Βάμβα (στη γωνία των οδών Αρσάκη και Πανεπιστημίου). Το σύνολο αυτών των κτιρίων κατεδαφίστηκε το 1900, προκειμένου να ανεγερθεί σε όλη την επιφάνεια του οικοδομικού τετραγώνου (με εξαίρεση την βορειοανατολική γωνία, όπου υψωνόταν ήδη το Αρσάκειο Παρθεναγωγείο), ένα σύγχρονο μέγαρο, στη γραμμή των μεγάλης κλίμακας οικοδομών εμπορικής εκμετάλλευσης της εποχής.
Η αρχική οικοδομή επί των οδών Σταδίου, Αρσάκη και Πανεπιστημίου, κτίσθηκε από τον μηχανικό Αν. Θεοφιλά, βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Μαρούδη.
Το 1907 ο αρχιτέκτονας Ernst Ziller (1837-1923) ανέλαβε την πλήρη αναμόρφωση της πρόσοψης σε ρυθμό «colossal», με τους πυργοειδείς τρούλους στις ελεύθερες γωνίες. Το 1925 οικοδομήθηκε και το κτίριο διοίκησης της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, στο τελευταίο ελεύθερο τμήμα του τετραγώνου επί της οδού Πεσμαζόγλου, ενώ η αξιοποίηση ολοκληρώθηκε με την ανέγερση του κινηματοθέατρου «Ορφεύς» στο εσωτερικό της στοάς (1936-1937) και την εγκατάσταση του «Θεάτρου Τέχνης» του Καρόλου Κουν στο υπόγειο.
Στα τέλη του 20ού αιώνα πραγματοποιήθηκε μια ευρυτάτη αποκατάσταση και ανακαίνιση ολόκληρου του συγκροτήματος, στο πλαίσιο της οποίας κατεδαφίστηκε ο «Ορφεύς» (1989) και διευθετήθηκε η «Στοά του Βιβλίου» (από το 1996).
Αρσάκειο Παρθεναγωγείο
Κτίστηκε μεταξύ των ετών 1846 και 1852 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυταντζόγλου. Η ανέγερση χρηματοδοτήθηκε από τον Απόστολο Αρσάκη. Λειτούργησε ως Παρθεναγωγείο μέχρι το 1933. Το 1901, πριν από το αρχικό Κτήριο κτίστηκε άλλο τριώροφο σε σχέδια του Νίκου Δημάδη. Το 1936 στην πρόσοψη του μεγάρου κτίστηκαν εμπορικά καταστήματα (βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Κριεζή), τα οποία κατεδαφίστηκαν μεταξύ των ετών 1984-1989, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης αποκατάστασης του Αρσακείου (που σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Καλλιγά), μετά την περάτωση της οποίας, εγκαταστάθηκε στους χώρους του το Συμβούλιο Επικρατείας.
Καφενείο Λουμίδης
Το πιο διάσημο καφεκοπτείο στην Ελλάδα είναι ο Λουμίδης. Κάποτε ήταν καφενείο. Το 1928 οι τρεις αδελφοί Λουμίδη επεκτάθηκαν από τον Πειραιά και άνοιξαν ένα καφεκοπτείο και καφενείο στην περιοχή Χαυτεία κοντά στην πλατεία Ομονοίας. Εξακολουθεί να υφίσταται μόνο ως καφεκοπτείο στην ίδια περιοχή.
Το 1938 κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας Μεταξά στην οδό Σταδίου 38, άνοιξε ένα νέο κατάστημα καφέ Λουμίδης. Ήταν κοντά στο παλιό ένδοξο βιβλιοπωλείο και εκδοτικό οίκο Εστία που είχε ανοίξει το 1888. Είχε δημοσιεύσει έργα μερικών από τους πιο γνωστούς Έλληνες ποιητές και συγγραφείς.
Σύντομα το κοντινό καφενείο έγινε ένα στέκι για τους συγγραφείς, τους ποιητές και τους δημοσιογράφους. Στη σοφίτα του πολλοί διανοούμενοι συζητούσαν για τη λογοτεχνία και την πολιτική. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60 σταδιακά έχασε την αίγλη του. Μετά τη δικτατορία του 1967 το βιβλιοπωλείο Εστία μετακόμισε στην οδό Σόλωνος και το κατάστημα Λουμίδη έκλεισε για πάντα.
Παλιά Βουλή
Μετά τη συνθήκη της Κωνσταντινούπολης το 1832, η Αθήνα απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς. Ένα από τα πρώτα σπίτια στην Αθήνα, χτίστηκε στη θέση του παλιού κοινοβούλιο το 1832 από τον Αλέξανδρο Κοντοσταύλου. Ήταν ένας τραπεζίτης από τη Χίο. Ο Βασιλιάς Όθωνας για τα δύο πρώτα χρόνια στην Αθήνα, εγκαταστάθηκε σε εκείνο το σπίτι. Μετά την επανάσταση του 1843 η συνταγματική συνέλευση πραγματοποιείτο σε αυτό το σπίτι.Ώσπου το 1854 κάηκε εντελώς.
Το 1858 ανατέθηκε στον Γάλλο αρχιτέκτονα Francois Boulanger να σχεδιάσει ένα κοινοβούλιο. Λόγω της γενικής έλλειψης χρημάτων το παλιό κοινοβούλιο περατώθηκε το 1875. Αλλά η κατάσταση της Βουλής –σημερινής Παλαιάς Βουλής– δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις κοινοβουλευτικές ανάγκες όπως διαμορφώνονταν στις αρχές του 20ού αιώνα. Η ακουστική της κεντρικής αίθουσας ήταν η «χειρίστη», η βιβλιοθήκη πνιγόταν και ασφυκτιούσε στη μοναδική της αίθουσα, οι χώροι συνάθροισης των βουλευτών ήταν «στενόχωροι», χρησίμευαν ως «καπνιστήρια», χώροι συσκέψεων, «ενίοτε δε και αναπαύσεως επί των καναπέδων»! Ο θόρυβος και η σύγχυση που προκαλούσαν οι αμέτρητοι φίλοι των βουλευτών που τους επισκέπτονταν έκαναν την κατάσταση ακόμη πιο δυσάρεστη. Βουλευτές, ψηφοφόροι, υπάλληλοι και στρατιώτες συνωστίζονταν στους διαδρόμους και στις αίθουσες, αλλά και στην αίθουσα των συνεδριάσεων.
Ο χώρος πίσω από το προεδρείο «είχε μεταβληθή εις καπνιστήριον, συνδιαλεκτήριον, αναψυκτήριον και τα λοιπά. Δεν περνούσε ακόμη από τη σκέψη κανενός να μετατραπούν σε Βουλή τα Βασιλικά Ανάκτορα, όπου στεγάζεται σήμερα. Το 1901 η πλατεία Κλαυθμώνος προτάθηκε ως το ιδανικό μέρος για ένα νέο λειτουργικό κοινοβούλιο. Εκείνη την εποχή η περιοχή δεν ήταν πλατεία και ο δήμος της Αθήνας προτιμούσε να δημιουργηθεί μία πλατεία αντί για το νέο κοινοβούλιο. Έτσι, τα σχέδια για ένα νέο κοινοβούλιο ματαιώθηκαν, μέχρι το 1932, όταν το παλιό ελληνικό κοινοβούλιο, αντικαταστάθηκε από το ανακαινισμένο ελληνικό βασιλικό παλάτι. Στη συνέχεια έγινε υπουργείο Δικαιοσύνης. Το 1961 ανακαινίστηκε και μετατράπηκε σε μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδα.
Κινηματογράφος Αττικόν
Το Αττικόν είναι ένας από τους πιο παλιούς και σημαντικούς κινηματόγραφους στην Ελλάδα. Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας το 1832 ο Έλληνας ιδιοκτήτης και τραπεζίτη Σταμάτη Βούρος αγόρασε την περιοχή όπου βρίσκεται το Αττικόν.Ο Σταμάτιος Βούρος ζήτησε από τον Γερμανό αρχιτέκτονα Ernst Ziller να σχεδιάσει ένα κτήριο όπου το Αττικόν βρίσκεται. Αυτό το κτίριο χρειάστηκε μια δεκαετία για να οικοδομηθεί μεταξύ 1870-1881. Ο πρώτος όροφος ήταν μια κατοικία καθώς και τα ισόγεια καταστήματα, μέχρι τη δεκαετία του ’20.
Την δεκαετία αυτή ο κινηματογράφος έγινε πολύ δημοφιλής. Στην πραγματικότητα το πρώτο Αττικόν μέχρι το 1910 ήταν ένας κινηματογράφος ανοικτός από πάνω. Η δημοτικότητα του κινηματογράφου ήταν τεράστια και το παλιό Αττικόν μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση. Το κτήριο μετατράπηκε σε κινηματογράφο από τον Έλληνα αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Νικολούδη μεταξύ 1914-1920.
Ζωτικής σημασίας ρόλο για την επιτυχία του κινηματογράφου Αττικόν έπαιξε ο επιχειρηματίας Γεώργιος Βακογιάννης. Νοίκιασε το κτίριο το 1920 και το έκανε ένα μέρος με τεράστια αίγλη όπου η υψηλή κοινωνία της Αθήνας συναντιόταν για να παρακολουθήσει ταινίες χωρίς ήχο. Έως το 1929 που προβλήθηκε η πρώτη ταινία με ήχο στην Ελλάδα. Ο ενθουσιασμός του κοινού ήταν απίστευτος. Το 1930 ο Γιώργος Βακογιάννης άφησε το Αττικόν το οποίο στη συνέχεια διαχειρίστηκε ο Δημήτρης Σκούρας. Σύντομα δημιούργησε στο υπόγειο του κτιρίου ένα δεύτερο κινηματογράφο και το ονόμασε Απόλλωνα.
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής παιζόντουσαν γερμανικές ταινίες για τους στρατιώτες. Μετά το τέλος του δεύτερου πολέμου για μικρές περιόδους το Αττικόν χρησιμοποιήθηκε ως θέατρο και μουσική σκηνή. Το 1960 πραγματοποιήθηκαν μερικές σημαντικές επισκευές και αλλαγές και το 1982 ο κινηματογράφος είχε πλέον αποκατασταθεί πλήρως. Μετά την εφεύρεση των πολυκινηματογράφων, το 1996 οι εξοπλισμοί και οι καρέκλες εκσυγχρονίστηκαν.
Το 2012 το Απόλλων και το Αττικόν καταστράφηκαν από εμπρηστές. Το εξωτερικό του κτιρίου και όλα τα καταστήματα του ισογείου καταστράφηκαν ολοσχερώς. Οι πυροσβέστες ευτυχώς απέτρεψαν τις μεγάλες ζημιές στο εσωτερικό του σινεμά. Οι ζημίες αναμένεται να επισκευαστούν…
Αρχοντικό Δεκόζη Βούρου
Βρίσκεται επί της οδού Παπαρηγοπούλου στην πλατεία Κλαυθμώνος. Σχεδιάστηκε από τους Γερμανούς αρχιτέκτονες Luders και Hoffer.
Χτίστηκε το 1834 και ήταν ένα από τα πρώτα νέα κτίρια μετά την απελευθέρωση της Αθήνας. Ανήκε στον Χιώτη τραπεζίτη Σταματίο Δεκόζη Βούρο.
Η οικία Δακόζη Βούρου είναι επίσης γνωστή ως το παλιό παλάτι. Όταν ο Βαυαρός πρίγκιπας Όθωνας ήρθε στην Αθήνα για να κυβερνήσει την Ελλάδα, έμεινε για δύο χρόνια στο σπίτι του Κοντοσταύλου (Παλιά Βουλή) και στη συνέχεια στην οικία Δεκόζι Βούρου (1834-1843) μέχρι την κατασκευή του βασιλικού παλατιού (σημερινή Βουλή των Ελλήνων).
Σήμερα είναι πλήρως ανακαινισμένο (βάσει μελέτης του αρχιτέκτονα Ιωάννη Τραυλού), μαζί με το συνεχόμενο κτίριο της Παπαρηγοπούλου 5 (επίσης ιδιοκτησίας Βούρου), στεγάζει το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών. Τον μεγάλο και όμορφο κήπο στην πίσω αυλή δεν μπορεί να τον δει κανείς από τον δρόμο. Ωστόσο είναι ανοικτός για το κοινό.
Η Εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων
Η εκκλησία βρίσκεται στο κάτω μέρος της πλατείας Κλαυθμώνος. Χτίστηκε κατά τη διάρκεια του 11ου αιώνα από τον βυζαντινό αξιωματούχο Νικόλαο Καλόμαλο. Οκταγωνικό σχήμα και με δίλοβα μικρά παράθυρα τρούλος στηρίζεται ανατολικά σε δύο κίονες και δυτικά σε δύο πεσσούς, οι οποίοι είναι ενσωματωμένοι στον δυτικό τοίχο. Χαρακτηριστική είναι η επιμελημένη πλινθοπερίκλειστη τοιχοποιία της εκκλησίας, που έχει διακόσμηση με κουφικά γράμματα, φυτά, ζώα κλπ.
Στον ίδιο χώρο υπήρχε άλλος ναός που χτίστηκε από την Αιλία Ευδοκία Αυγούστα, σύζυγος του βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β ‘. Ο ναός υπέστη πολλές ζημιές κατά τη διάρκεια της Ελληνικής επανάστασης. Το 1840 με τη βοήθεια του βασιλιά Όθωνα αποκαταστάθηκε. Το 1967 οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν δεκαέξι τάφους και ένα ψηφιδωτό δάπεδο που χρονολογείται στη ρωμαϊκή εποχή.
Παλαιό Εθνικό Τυπογραφείο
Το αρχικό κτίριο του Βασιλικού (από το 1863 Εθνικού) Τυπογραφείου και Λιθογραφείου επί της οδού Σταδίου (μεταξύ των κατοπινών οδών Αρσάκη και Σανταρόζα) οικοδομήθηκε το έτος 1834-1835, βάσει σχεδίων του Βαυαρού αρχιτέκτονα Joseph Hoffer.
Πρόκειται για ένα από τα πρώτα δημόσια κτίρια της απελευθερωμένης Αθήνας και ταυτόχρονα από τα πρώτα δείγματα ενός πρώιμου και λιτού κλασικισμού στην Ελλάδα. Διέθετε ένα ισόγειο σε σχήμα ανάποδου Π, στο μέσον της πρόσοψης του οποίου υψωνόταν ένας μικρότερος όροφος, που όμως αποτεφρώθηκε από πυρκαγιά το 1854. Το 1890 πραγματοποιήθηκαν επισκευές στην πρόσοψη και κτίσθηκαν νέες οικοδομές στο υπόλοιπο τετράγωνο, αλλά μια δεκαπενταετία αργότερα (το 1905-1906), το Τυπογραφείο μεταστεγάστηκε στη σημερινή του έδρα, επί της οδού Καποδιστρίου. Μεταξύ των ετών 1931-1932, προκειμένου να στεγαστούν στη θέση του παλαιού Τυπογραφείου οι υπηρεσίες του Πρωτοδικείου Αθηνών, προστέθηκε ένας νέος δεύτερος όροφος και μια πτέρυγα στην πίσω αυλή, με σχέδια του αρχιτέκτονα του δημοσίου Φοίβου Ζούκη. Το 1984 κατεδαφίστηκαν όλες οι υπόλοιπες προσθήκες του οικοδομικού τετραγώνου και διατηρήθηκε αναπαλαιωμένο μόνο το κυρίως διώροφο κτίριο.
Πλατεία Κλαυθμώνος
Μπροστά από το παλιό ελληνικό παλάτι είναι η πλατεία Κλαυθμώνος. Η πλατεία είναι το πρώτο μέρος στην Αθήνα, όπου φυτεύτηκαν καλλωπιστικά δέντρα. Ο Πατέρας του βασιλιά Όθωνα, ο Βαυαρός βασιλιάς Ludvig έστειλε τον Βαυαρό ειδικό κήπων Smarat να σχεδιάσει το χώρο μπροστά από την κατοικία του Όθωνα.
Η πλατεία Κλαυθμώνος όπως η πλατεία Κοτζιά είχε πολλές αλλαγές ονομάτων. Ο Έλληνας αρχιτέκτονας Κλεάνθης ήθελε ένα θέατρο να κατασκευαστεί εκεί. Και πρότεινε το όνομα «Πλατεία Θεάτρου» .Παρ ‘όλα αυτά το πρώτο όνομα της πλατείας ήταν «πλατεία του κήπου του παλιού παλατιού» .Επίσης, ο Γερμανός αρχιτέκτονας Leo von Klenze ήθελε να ονομαστεί «Πλατεία Αισχύλου».
Ωστόσο, το πρώτο Ελληνικό νομισματοκοπείο όπου έκοψε χρήματα χτίστηκε εκεί το 1837. Ως αποτέλεσμα, η πλατεία ονομάστηκε «Πλατεία νομισματοκοπείου .Το 1838 κατά την επέτειο της ελληνικής επανάστασης της 25 Μαρτίου του 1821 εορτάστηκε για πρώτη φορά και η πλατεία μετονομάστηκε σε «Πλατεία 25ης Μαρτίου» .Μετά την επανάσταση για το ελληνικό σύνταγμα το 1943 μετονομάστηκε σε «Πλατεία Δημοκρατίας» .Στη συνέχεια το νομισματοκοπείο επεκτάθηκε και δημιουργήθηκε το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών. Και πάλι η πλατεία μετονομάστηκε σε «Πλατεία κήπου του υπουργείου Οικονομικών ».Το 1878 πήρε το σημερινό της όνομα «Πλατεία Κλαυθμώνος» και υπάρχει λόγος γι ‘αυτό.
Μέχρι το 1909, κάθε νέα ελληνική κυβέρνηση συνήθιζε να αλλάζει τους δημοσίους υπαλλήλους με ευνοϊκότερα άτομα. Οι απολυμένοι δημόσιοι υπάλληλοι μετά από κάθε εκλογή νέας κυβέρνησης πήγαιναν στον υπουργό Εσωτερικών ο οποίος επίσης βρίσκόταν στην πλατεία Κλαυθμώνος. Ικέτευαν και έκλεγαν για να επαναπροσληφθούν. Το 1989 για τελευταία φορά η πλατεία άλλαξε το όνομα της σε «Πλατεία εθνικής συμφιλίωσης».Το συγκεκριμένο όνομα δεν κράτησε καθόλου.
Η πλατεία βρίσκεται στην άκρη της αρχαίας Αθήνας. Τα απομεινάρια των μακρών τειχών του Θεμιστοκλή είναι σε καλή κατάσταση και μπορούμε ακόμα να τα δούμε.
1888 -Σταδιου1890-Σταδίου και Κοραή1890-Παλιά Βουλή
Από το 1930 έως σήμερα, το όνομα ΙΟΝ έχει καταφέρει να γίνει συνώνυμο της σοκολάτας στην Ελλάδα χάριν στην προσήλωση της εταιρείας στην ποιότητα, την καινοτομία και την ξεχωριστή γεύση των προϊόντων της.
Μια ομάδα μετόχων ξεκινάνε το 1930 ένα εργοστάσιο παραγωγής σοκολάτας στην οδό Πειραιώς, στο Νέο Φάληρο, όπου και μέχρι σήμερα βρίσκεται.Φιλοδοξία τους είναι να γίνουν σοκολατοποιοί. Το πρώτο καταστατικό της εταιρείας ΙΟΝ Α.Ε.δημοσιεύεται στο υπ’ αριθμό 267/23.9.1930 φύλλο της ‘Εφημερίδας της Κυβερνήσεως’.
Πριν 50 χρόνια στη Θεσσαλονίκη, η ΙΟΝ βρισκόταν εκεί…
Στη συνέχεια της ΙΟΝ Α.Ε. δημιουργείται και η εταιρεία NASKO A.E. με σκοπό την παραγωγή ζαχαρωδών προϊόντων. Η επωνυμία αυτή χαρακτήρισε μετέπειτα γενιές προϊόντων καραμέλας ΙΟΝ που φθάνουν έως σήμερα με τις γνωστές γεμιστές καραμέλες ΝΑΣΚΟ φρούτων και ασορτί.
Το εργοστάσιο σοκολατοποιίας ΙΟΝ, εκεί που το ταξίδι της ελληνικής σοκολάτας ξεκινά.
Τα θεμέλια του σημερινού μεγέθους της ΙΟΝ, ως μια από τις μεγαλύτερες Ελληνικές βιομηχανίες σοκολατοειδών και ζαχαρωδών προϊόντων, τοποθετούνται μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο.
Αρχικά δημιουργείται (1956) η εμπορική εταιρεία ‘Αδελφοί Ι. Κωτσιόπουλοι’ η οποία αναλαμβάνει την αποκλειστική διάθεση των προϊόντων της ΙΟΝ καθώς και των προϊόντων της ΝΑΣΚΟ.
Με έδρα στον Πειραιά (Λουδοβίκου 22) και το πρώτο της κατάστημα στο εμπορικό κέντρο της Αθήνας (Αθηνάς 43γ) η νεοσύστατη αυτή εταιρεία θέτει τις βάσεις του σημερινού δικτύου πωλήσεων και διανομής της εταιρείας.
Η σοκολάτα αμυγδάλου ΙΟΝ παραμένει γνωστή τόσο για τη μοναδική της γεύση, όσο και για τις πρωτότυπες και διαχρονικές τεχνικές προώθησής της.
Λίγο αργότερα η ΙΟΝ αφομοιώνει την εταιρεία ΝΑΣΚΟ Α.Ε.και αποκτά πλέον την σημερινή της μορφή με παραγωγή ευρείας γκάμας ζαχαρωδών και σοκολατοειδών προϊόντων. Σταδιακά έρχεται και η επέκταση της εταιρείας σε νέους κλάδους ζαχαρωδών όπως γκοφρέτες, candy bars και σοκοπάστες.
ΤΗΝ 85ετή γλυκιά παρουσία της στην αγορά θα γιορτάσει το 2015 η ΙΟΝ, που βλέπει τα έσοδά της να φτάνουν πλέον τα 100 εκατ. ευρώ.
Η αμιγώς ελληνική εταιρεία σημειώνει σταθερή βελτίωση των οικονομικών μεγεθών της εν μέσω κρίσης, λειτουργεί στο ακέραιο τις τρεις μονάδες παραγωγής που διαθέτει (Νέο Φάληρο, Μαρκόπουλο και Αρτα), όχι μόνο διατηρεί αλλά αυξάνει τις θέσεις εργασίας σε 900 άτομα και δικαιούται να είναι ένας από τους παίκτες της «επόμενης ημέρας».
«Η πρώτη σου αγάπη και παντοτινή». Με αυτή τη γλυκιά υπενθύμιση κλείνει το διαχρονικό 37 δευτερολέπτων διαφημιστικό ταινιάκι της ΙΟΝ, που αναφέρεται σε «Γεύση φτιαγμένη από όνειρο. Μοναδική όσο εσύ».
Η σοκοφρέτα ΙΟΝ, το γλυκό σνακ που συνοδεύει ολόκληρες γενιές σε ένα ταξίδι μοναδικής γεύσης.
Οι διαφημιστικές αναφορές της σοκολατοβιομηχανίας στοχεύουν στο θυμικό τόσο του πιτσιρικά όσο και του γονιού του, με σκοπό να τονίσουν την υπόσχεση «ΙΟΝ για πάντα», που αποτελεί διαχρονικό σύνθημα της εταιρείας.
Η ΙΟΝ ποντάρει πολλά στο να θυμίζει πως παραμένει αμιγώς ελληνική και ότι έπειτα από σχεδόν ογδόντα πέντε χρόνια επιχειρηματικής παρουσίας επιμένει σε μια ιδιαίτερα χαμηλών τόνων προσέγγιση.
Η Nucrema αλειμμένη σε μια φέτα ψωμί αποτελεί ανέκαθεν το πιο απολαυστικό πρωινό ή απογευματινό σνακ.
Σε αντιδιαστολή με την άλλη ιστορική σοκολατοβιομηχανία, Παυλίδης, η ομάδα επιχειρηματιών της Ιον επιμένει να αρνείται κατηγορηματικά τις δελεαστικές προτάσεις εξαγοράς, συνεχίζει έναν μοναχικό θα έλεγες δρόμο, αρκετά ρομαντικό πια σε καιρούς όπως οι τωρινοί. ΙΟΝ, ΓΙΩΤΗΣ και ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ μπορεί να θεωρηθούν ως η «εθνική 3άδα του κλάδου διατροφής», ενός τομέα που τελευταία ενισχύεται από νεότερα ονόματα, πολλούς τοπικούς παραγωγούς, ενθαρρυντικές ενδείξεις αναζωογόννησης του πρωτογενούς τομέα.
Σταθμοί στην εξέλιξή της ΙΟΝ αποτελούν οι σημαντικές επενδύσεις στην Άρτα, με την δημιουργία γραμμής παραγωγής γκοφρέτας.
Επίσης η απόκτηση της εταιρείας ΙΝΤΕΡΙΑ Α.Ε. που παράγει το προϊόν με το εμπορικό σήμα Nucrema έδωσε στην ΙΟΝ την δυνατότητα εισόδου στην αγορά σοκοπάστας. Αργότερα, η απόκτηση της σοκαλατοποιίας Mabel (1999), η οποία εξειδικεύεται σε εποχιακά/ εορταστικά προϊόντα (Πασχαλινά & Χριστουγεννιάτικα), σε σοκολατίνια και άλλα σοκολατοειδή, προσφέρει ένα ακόμα βήμα εξάπλωσης και ανάπτυξης της εταιρείας στον κλάδο της.
Οι δημοφιλείς σοκοφρέτες «Σαφάρι» θυμίζουν στιγμές απο τα παιδικά χρόνια πολλών Ελλήνων.
Η ΙΟΝ, ιδιαίτερα τα τελευταία 60 χρόνια, στα οποία διατηρεί ηγετική θέση στον κλάδο της σοκολάτας, κατέχει πολλές πρωτιές στο χώρο ως προς τα προϊόντα που διαθέτει στην αγορά αλλά και ως προς την επικοινωνία της, την οργάνωση της και την κοινωνική προσφορά της.
Πρώτη λανσάρισε στην ελληνική αγορά τη σοκολάτα γάλακτος με αμύγδαλα που μέχρι σήμερα είναι το πλέον αγαπητό είδος. Η ΙΟΝ Αμυγδάλου παραμένει ο ηγέτης της αγοράς για περισσότερο από πέντε δεκαετίες.
Μια ΙΟΝ αμυγδάλου έχει “τρυπήσει” τον τοίχο του Εργοστασίου– Μουσείου Σοκολάτας στη Θεσσαλονίκη
Το Εργοστασίο – Μουσείο Σοκολάτας στη Θεσσαλονίκη
Η σειρά σοκολατών Break αποτελεί μια ακόμα καινοτομία στην ελληνική αγορά ως η πρώτη τετράγωνη σοκολάτα ελληνικής παραγωγής σε συσκευασία με εύκολο άνοιγμα καθώς και μια πλούσια γκάμα νέων γεύσεων.
Πολλά άλλα προϊόντα ΙΟΝ παρουσιάζουν ενδιαφέρον είτε λόγω της σύνθεσης τους, είτε λόγω της συσκευασίας τους ή ακόμα και λόγω της μορφής επικοινωνίας, προώθησης και τοποθέτησης τους στην αγορά. Ποιος δεν θυμάται την γνωστή καραμέλα ΙΟΝ Υγείας, από τις πρώτες καραμέλες λαιμού στην Ελλάδα, ή τις παιδικές γκοφρέτες Σαφάρι με συλλογή καρτών με εικόνες αγρίων ζώων και πολλούς ακόμη διαγωνισμούς καταναλωτών .
Αλλά οι καινοτομίες δεν περιορίζονται μόνο στα προϊόντα ή την προώθησή τους. Στις δεκαετίες του 60 και 70 η ΙΟΝ ήταν από τις πρώτες εταιρείες στην Ελλάδα που χρησιμοποίησαν ενεργά την διαφήμιση, πρώτα την έντυπη και αργότερα, με την εξάπλωση της τηλεόρασης, τα διαφημιστικά σποτ.
Αλλά και ως προς την οργάνωση των πωλήσεων της, την διανομή και την εξυπηρέτηση των πελατών της η εμπορική εταιρεία ‘Αφοί Ι. Κωτσιόπουλοι’ έφερε καινοτομίες πρωτόγνωρες για την ελληνική πραγματικότητα.
Με δικά της κέντρα διανομής σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, δικό της δίκτυο πωλητών και αντιπροσώπων, καλύπτει και εξυπηρετεί το σύνολο της ελληνικής αγοράς. Επίσης, και η εξαγωγική της δραστηριότητα αναπτύσσεται σταθερά με στόχο κυρίως τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, του Αραβικού Κόσμου της Δυτικής Αμερικής και της Άπω Ανατολής (Ιαπωνία).
Η ΙΟΝ σήμερα διαθέτει τρεις σύγχρονες μονάδες παραγωγής (Ν. Φάληρο, Άρτα και Μαρκόπουλο Αττικής), με υψηλή παραγωγική δυνατότητα, εργαστήρια ποιοτικού ελέγχου και εξέλιξης νέων προϊόντων.
Με σύνολο εργαζομένων που ξεπερνάει τους 970 και κύκλο εργασιών κοντά στα 105 εκατομμύρια ΕΥΡΩ, κατατάσσεται μεταξύ των 60 μεγαλυτέρων βιομηχανιών στην Ελλάδα και είναι εξ ολοκλήρου ελληνικών συμφερόντων.
Μερικές διαφημίσεις από το παρελθόν:
Η ΙΟΝ φροντίζει ιδιαίτερα για την επιμόρφωση των εργαζομένων της με διάφορα σεμινάρια, αλλά και για την ψυχαγωγία τους, με την διοργάνωση εκδρομών και άλλων εκδηλώσεων, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για την υγεία τους με τη λειτουργία ιατρείου και κοινωνικής υπηρεσίας.
Κατηφορίζοντας την οδό Λυκαβηττού δεν υπάρχει περίπτωση να μην δεις στα αριστερά σου το υποδηματοποιείο Λεμήσιος, με τις μπαλαρίνες να κοσμούν τον γωνιακό τοίχο του Κολωνακίου. Πρόκειται για μια οικογενειακή επιχείρηση, που διαθέτει εργαστήριο παραγωγής χειροποίητων γυναικείων παπουτσιών από το 1912 και σήμερα έχει φτάσει στην πέμπτη γενιά.
Ταυτισμένος με τα χειροποίητα γυναικεία παπούτσια, ο Λεμήσιος έχει σήμα κατατεθέν τις «μπαλαρίνες», μια παράδοση που συνεχίζει εδώ και πέντε γενιές.
«Ευτυχώς που βασιστήκαμε στην μπαλαρίνα, γιατί μας βγήκε σε καλό» λέει ο κ. Κωστής Κατσάλης, δισέγγονος του ιδρυτή της φίρμας, που μαζί με την μητέρα του, Ισμήνη, βρίσκεται στο κατάστημα, ενώ στο εργαστήριο κατασκευής παπουτσιών βρίσκεται ο αδελφός του, Μάριος, με τον πατέρα τους, Νίκο, και τον γιο του, Βικέντιο.
Αν και λένε ότι ο Feragamo ανακάλυψε την μπαλαρίνα, εμείς ξέρουμε πολύ καλά πως ο Αλέκος Λεμήσιος ήταν αυτός που την εμπνεύστηκε.
Από τα έξι άτομα δηλαδή που απασχολούνται στην επιχείρηση, οι τέσσερις είναι απόγονοι του Νίκου Λεμήσιου και δύο είναι εξωτερικοί τεχνίτες.
Το όνομα του καταστήματος, Λεμήσιος, σημαίνει αυτός που κατάγεται από τη Λεμεσό της Κύπρου. Πρόκειται για τον ιδρυτή της φίρμας, Νικόλαο Γεωργίου, ο οποίος το 1912 ήρθε από την Κύπρο στην Αθήνα σε ηλικία των 16 και έμαθε τέχνη του υποδηματοποιού.
Με το όνομα «Λεμήσιος», ο «εκ Λεμεσού» εδραιώθηκε στην αγορά της Αθήνας με τον πιο αναπάντεχο τρόπο. «Τα πρώτα του παπούτσια ήταν αντρικά και επειδή το εργαστήριο ήταν σε υπόγειο στην οδό Κριεζώτου, τα έβγαζε έξω για να στεγνώσουν. Αυτό λειτουργούσε και σαν τρικάκι για να τα βλέπει ο κόσμος που περνούσε, ιδίως οι στρατιωτικοί και οι πολιτικοίπου ανέβαιναν προς το Κολωνάκι» αναφέρει ο κ. Κατσάλης. Με αυτόν τον τρόπο ο Λεμήσιος έγινε γνωστός και μπήκε σε μια διαδικασία να συζητιέται.
Αργότερα μετακομίζει στην οδό Κριεζώτου, πιάτσα παπουτσιών εκείνης της εποχής και στη συνέχεια στη Βουκουρεστίου, και στην Ακαδημίας το 1962.
«Ο παππούς είχε καλλιτεχνική φύση. Είχε μια φλόγα και μια τρέλα μέσα του. Ο παππούς του άντρα μου. Ο Νίκος Λεμήσιος. Είχε προσβάσεις και γνωριμίες στα θέατρα και το παπούτσι που έφτιαχνε ήταν πάντα φαντεζί. Μάλιστα στην αρχή το μότο του ήταν ‘Λεμήσιος- παπούτσια έξαλλα’. Ηταν τόσο φιλόδοξος που μέχρι και παπούτσια στην βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας είχε στείλει για τον γάμο της» υπογραμμίζει η Ισμήνη Κατσάλη, τρίτη γενιά από τις πέντε των συνεχιστών της επιχείρησης.
Σταθερή αξία αποτελούν οι φοιτήτριες της Νομικής που επισκέπτονται συχνά πυκνά το κατάστημα
«Στη συνέχεια, ο θείος μας έπιασε περισσότερο το νόημα της εποχής. Μαζί με την αδελφή του την Ελένη κράτησαν την επιχείρηση. Ηταν αυτός που έφτιαξε την μπαλαρίνα. Ο Αλέκος Λεμήσιος. Την εμπνεύστηκε από την Μπριζίτ Μπαρντό. Είδε τις φωτογραφίες της στις Κάννες να φορά το παπούτσι της ρυθμικής και του έκανε κλικ η εικόνα. Αν και λένε ότι ο Feragamo ανακάλυψε την μπαλαρίνα, εμείς ξέρουμε πολύ καλά πως ο Αλέκος Λεμήσιος ήταν αυτός που την εμπνεύστηκε» συμπληρώνει.
Η μπαλαρίνα την δεκαετία του 50 ήταν ένα πρωτοφανές πράγμα στην Ελλάδα. «Στο γυμνάσιο θυμάμαι το ’55 αν δε φορούσες μπαλαρίνα ήσουνα εκτός. Τότε στα καλά σχολεία είτε φορούσες μπαλαρίνες Λεμήσιου είτε μοκασίνι Μορεάδη. Ηταν ένα πολύ ακριβό παπούτσι και ερχόταν στην ίδια τιμή με τη γόβα. Ηταν της μόδας όμως και το αγόραζαν» σημειώνει ο Κωστής Κατσάλης.
«Σήμερα η μπαλαρίνα είναι τόσο βολική και ευκολοφόρετη που κάποιες Αθηναίες την φορούν ακόμα και για παντόφλα μέσα στο σπίτι τους» συμπληρώνει.
Τα υλικά που χρησιμοποιούνται χαρακτηρίζονται για την καλή τους ποιότητα, ενώ υπάρχει η δυνατότητα να δημιουργήσει κανείς τις μπαλαρίνες των ονείρων του με παραγγελία, δίνοντας οδηγίες για το σχήμα, τα μέτρα, τα υλικά και τα χρώματα που επιθυμεί.
Φιλοσοφία της επιχείρησης είναι η «μικρή παραγωγή», καθώς το εργαστήριο κατασκευάζει 10 ζευγάρια την ημέρα, από τα οποία τα 8 είναι παραγγελίες, ενώ στην αλλαγή της σεζόν ο αριθμός ανεβαίνει στα 30 ζευγάρια. Το Πάσχα και το καλοκαίρι είναι η καλύτερη εποχή για το κατάστημα, το οποίο παρεπιπτόντως πριν γίνει υποδηματοποιείο ήτανκαφενείο.
Πελάτισσες είναι κατά πλειοψηφία γυναίκες 40-45 ετων, όπου το επάγγελμά τους έχει να κάνει σχέση με την εμφάνισή τους, όπως δικηγόροι, γιατροί και συμβολαιογράφοι. Βέβαια, σταθερή αξία αποτελούν οι φοιτήτριες της Νομικής που επισκέπτονται συχνά πυκνά το κατάστημα.
Το «πλεονέκτημα» της μικρής παραγωγής είναι ότι μπορείς «να ελέγχεις την ποιότητα, να κάνεις αυτό που θέλεις ή αυτό που θέλει ο πελάτης», επισημαίνει ο κ. Κατσάλης. «Το κόστος παραγωγής είναι μεγάλο», ωστόσο τα «ανοίγματα» είναι μικρότερα, μιας και δεν χρειάζεται τα παπούτσια να βγαίνουν σε όλα τα νούμερα, αφού μπορεί να γίνει παραγγελία. «Θα βγαλω τα παπούτσια που μου αρεσουν στα πιο εμπορικά μεγέθη που είναι το 39 και το 40».
Οι σακούλες είναι χειροποίητες, όπου η Ισμήνη Κατσάλη τις υπογράφει χειρόγραφα με το όνομα του μαγαζιού
Όπως είναι φυσικό η φήμη της αθηναϊκής μπαλαρίνας Λεμήσιος έφτασε και στο εξωτερικό, κυρίως από στόμα σε στόμα. «Πολλές Ελληνίδες που ζουν στο εξωτερικό αγοράζουν από εμάς όταν επισκέπτονται την χώρα μας. Είναι η καλύτερη διαφήμιση για το μαγαζί μας» σημειώνει ο κ. Κατσάλης.
Στο πελατολόγιο της φίρμας όμως έχει μπει δυναμικά και η περιφέρεια. «Ζητάνε παπούτσια από την Θεσσαλονίκη, την Πελοπόννησο, την Κρήτη και τη Θεσσαλία».
Συγκινητική στιγμή για το κατάστημα είναι όταν έρχεται να ψωνίσει μπαλαρίνα η γιαγιά, με την κόρη και την εγγονή. Είναι κάτι σαν παράδοση που μαθαίνεται από γενιά σε γενιά. Επίσης, όταν άνθρωποι του εξωτερικού αναγνωρίζουν ότι η μπαλαρίνα είναι Λεμήσιος καθώς το σχήμα και ο τρόπος που κατασκευάζεται είναι χαρακτηριστικός.
Το νέο αίμα της επιχείρησης είναι όμως ο 26χρονος Βικέντιος Κατσάλης, γιος του Κωστή Κατσάλη, ο οποίος έχει σπουδάσει σχέδιο και κατασκευή παπουτσιού και όνειρό του είναι να φέρει και πάλι τα αντρικά παπούτσιαστο μαγαζί.
«Ο γιος μου είναι στο εργαστήριο μαζί με τον αδελφό μου και τον πατέρα μου» αναφέρει περήφανα ο κ. Κωστής Κατσάλης. «Εμαθε την τέχνη δίπλα στον παππού του και ήδη έχει φτιάξει για χόμπι αρκετά αντρικά παπούτσια. Τα αγόρια της οικογένειας ένα διάστημα των διακοπών πάντα το περνούσαμε στο εργαστήριο είτε γιατί μας άρεσε, είτε επειδή πληρωνόμασταν είτε επειδή θέλαμε να μάθουμε την δουλειά» συμπληρώνει.
Από το 1999 το κατάστημα Λεμήσιος βρίσκεται στην οδό Λυκαβηττού 6. Ο χώρος εκπέμπει μια θετική ενέργεια, η οποία μάλλον πηγάζει από το πάντρεμα του μοντέρνου με το παλιό. Τα σκαμπό είναι από το 1912 καθώς ο μεγάλος καθρέφτης που υπάρχει μέσα στον χώρο. Οι πολύχρωμες μπαλαρίνες καθώς και τα λευκά κουτιά που κοσμούν τον ένα τοίχο τραβούν την προσοχή.
Οι σακούλες είναι χειροποίητες, όπου η Ισμήνη Κατσάλη τις υπογράφει χειρόγραφα με το όνομα του μαγαζιού. Μάλιστα το τηλέφωνο του καταστήματος υπάρχει και στην ετικέτα του παπουτσιού καθώς και στην σακούλα αφού οι πελάτισσες το θέλουν εύκαιρο για να μπορουν να τηλεφωνούν για νέα παραγγελία.
Το μυστικό της επιτυχίας; Ότι αυτή η οικογένεια δεν μιλάει ποτέ για την δουλειά εκτός καταστήματος και δεν υπάρχουν προστριβές ανάμεσα στα μέλη της, καθώς ο ένας βλέπει τον άλλον με σεβασμό και αγάπη.
«Το παπούτσι είναι φετίχ για μια γυναίκα. Αν φοράει ένα όμορφο παπούτσι και έχει τα μαλλιά της περιποιημένα τότε δεν θέλει κάτι περισσότερο. Τα έχει όλα! Γιατί όλοι θα σε κοιτάξουν πάνω και κάτω» τονίζει η κ. Ισμήνη Κατσάλη και χαμογελάει με νόημα.
Τέτοιες μέρες που οι Τούρκοι ξαναρχίζουν τα τρελά τους με διεκδικήσεις στο Αιγαίο οι συγκρίσεις μεταξύ των σημερινών ηγεσιών της χώρας και των παλαιότερων είναι καταλυτικές.
Από τη μια ο σημερινός “κάνω την φωνή του Ανδρέα” και από την άλλη ο original Ανδρέας εκείνου του συγκλονιστικού Μαρτίου του 1987 ο οποίος κυριολεκτικά έτρεψε σε άτακτη φυγή τους Τούρκους που προσπάθησαν να δημιουργήσουν τετελεσμένα στο Αιγαίο με την έξοδο του Σισμίκ στο Αιγαίο.
Η ομιλία του Ανδρέα στο υπουργικό συμβούλιο εκείνο το βράδυ του 87 που όλα έδειχναν πόλεμο, μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορική. Όλη η Ελλάδα ήταν καθηλωμένη μπροστά στους δέκτες της κρατικής τηλεόρασης ακούγοντας έναν πρωθυπουργό ο οποίος ήταν αποφασισμένος για όλα.
Ένα βίντεο που πρέπει να δουν όλοι οι Έλληνες και ειδικά η ομάδα εκείνων που περιτριγυρίζουν τον σημερινό πρωθυπουργό στο Μαξίμου λέγοντας του οτι είναι ο νέος Ανδρέας…
Αφού δουν το βίντεο και το εμπεδώσουν, παρακαλούνται να ενημερώσουν με ψυχραιμία τον πρωθυπουργό: Ε, Αλέξη δεν είσαι Ανδρέας..”.
Το χρονικό της κρίσης όπως το κατέγραψε σε ρεπορτάζ της στο ΕΘΝΟΣ η Ιωάννα Ηλιάδη
“Tο 1986 δύο κορυφαίοι συνθέτες, ο Mίκης Θεοδωράκης και ο Zιλφί Λιβανελί, συνεργάζονται προσπαθώντας να βάλουν τις βάσεις της ελληνοτουρκικής φιλίας, δίνοντας κοινές συναυλίες σε Eλλάδα, Tουρκία και Eυρώπη. Eλληνες και Tούρκοι τραγουδούν μαζί σε διαφορετική γλώσσα «σαν τον μετανάστη στη δική σου γη» ή στα τουρκικά «Kardesin duymaz» (δεν σε ακούει ο αδελφός σου).
Tο τραγούδι, όμως, παγώνει στα χείλη Eλλήνων και Tούρκων τους πρώτους μήνες του 1987 και επισκιάζεται από τα «τύμπανα πολέμου», που ηχούν πιο δυνατά με αφορμή πάλι το πιθανολογούμενο Eλντοράντο του Aιγαίου. H έξοδος αρχικά του Πίρι Ρέις για έρευνες στο Aιγαίο, εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, σημαίνει κόκκινο συναγερμό στην Aθήνα.
«Πριν καλά καλά ξημερώσει η 19η Mαρτίου 1987, το πορτοκαλί τηλέφωνο στο διαμέρισμά μου άρχισε να χτυπά. Πετάχτηκα από το κρεβάτι για να σηκώσω το ακουστικό. Δεν πρόλαβα να κοιτάξω το ρολόι μου, έξω ήταν ακόμα σκοτάδι. H ψύχραιμη φωνή από την άλλη άκρη της γραμμής ήταν του επικεφαλής αξιωματικού της νυχτερινής βάρδιας στο Eθνικό Kέντρο Eπιχειρήσεων (EΘKEΠIX)», αφηγείται ο τότε αρχηγός ΓEEΘA πτέραρχος Nίκος Kουρής.
«Kύριε αρχηγέ», ακούει, «το τουρκικό ερευνητικό πλοίο Πίρι Ρέις, που είχε βγει από τον όρμο Kέφαλος της Iμβρου από νωρίς, πέρασε από τη Λήμνο, τη Σαμοθράκη και τη Θάσο και τώρα βρίσκεται δώδεκα ναυτικά μίλια από τις ακτές του Aθω. Συνοδεύεται από το αντιτορπιλικό Adatepe και την κανονιοφόρο Akhisar. Στη διαδρομή το Πίρι Ρέις σταμάτησε πέντε φορές για έρευνα στον βυθό…».
Kάπως έτσι ξεκινά το χρονικό μιας προαναγγελθείσας κρίσης, που έχει σχεδόν τα ίδια στοιχεία με το 1976 και την περίφημη φράση του Aνδρέα Παπανδρέου “αρχηγού τότε της αξιωματικής αντιπολίτευσης” «βυθίσατε το Xόρα», το πλοίο το οποίο στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Σισμίκ και πρωταγωνίστησε στην ελληνοτουρκική κρίση του 1987.
H φωνή του 81χρονου πτέραρχου Nίκου Kουρή είναι αργή και σταθερή. Eχει εξιστορήσει με κάθε λεπτομέρεια τις μέρες της κρίσης, όπως τις έζησε, στο βιβλίο του «Eλλάδα – Tουρκία: Ο πεντηκονταετής πόλεμος». Για να μείνουν στην ιστορία…
Kατά περίεργο τρόπο, όλες οι κρίσεις ξεκινούν νύχτα, τις πρώτες πρωινές ώρες. Tη νύχτα της Παρασκευής 6 Aυγούστου 1976 το τουρκικό σεισμογραφικό σκάφος Xόρα επιχείρησε έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Nύχτα 30 προς 31 Γενάρη ξεκίνησε και η κρίση των Iμίων.
Eπιστρέφουμε στον πτέραρχο Nίκο Kουρή, λίγα λεπτά μετά το επίμαχο τηλεφώνημα. «Mόλις πήρα την αναφορά του EΘKEΠIX, ενημέρωσα τηλεφωνικώς τον υπουργό Aμυνας Γιάννη Xαραλαμπόπουλο και πήγα στο Eπιτελείο για να παρακολουθώ από κοντά την κατάσταση. Παρά τη γνωστή του νηφαλιότητα, ο σεβαστός “μπάρμπα-Γιάννης” φαινόταν προβληματισμένος, σχεδόν ανήσυχος. Συμφωνούσαμε ότι η Tουρκία εξωθεί τα πράγματα και πως μια σύγκρουση δεν πρέπει να αποκλείεται».
«Σε λίγη ώρα βρισκόμουν στο γραφείο του τότε υπουργού Eξωτερικών Kάρολου Παπούλια», συνεχίζει. «Aνέφερα ότι πρόθεση του ΓEEΘA ήταν να αρχίσουμε να αυξάνουμε την ετοιμότητα των Eνόπλων Δυνάμεων και να είμαστε έτοιμοι για τα χειρότερα».
Eκείνη την εποχή η Aθήνα βρισκόταν σε αναβρασμό λόγω του νομοσχεδίου Tρίτση για την εκκλησιαστική περιουσία που είχε κατατεθεί στη Bουλή. Πρωτοφανείς σκηνές διαδραματίζονταν σε όλη την Eλλάδα. Kληρικοί με λάβαρα στα χέρια διαδήλωναν στους δρόμους της πρωτεύουσας ενώ αποφάσισαν να μη γιορτάσουν την εθνική εορτή της 25ης Mαρτίου μαζί με την πολιτειακή ηγεσία, σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Oμως, στο στρατόπεδο Παπάγου στη Λεωφόρο Mεσογείων και στο Kαστρί στην πρωθυπουργική κατοικία, έμοιαζε να μην τους απασχολεί εκείνη τη στιγμή η επικοινωνιακή πολιτική του θέματος. Γκρίζα σύννεφα είχαν σκιάσει τις διμερείς σχέσεις με την Tουρκία.
Στις 25 μαρτίου, ανήμερα της εθνικής μας εορτής, συγκαλείται στο Kαστρί «Mίνι Kυβερνητικό Συμβούλιο Eξωτερικών και Aμυνας», το γνωστό ΚΥΣΕΑ, υπό τον Aνδρέα Παπανδρέου και με τη συμμετοχή των υπουργών Eθνικής Aμυνας Γιάννη Xαραλαμπόπουλου και Eξωτερικών Kάρολου Παπούλια και του αρχηγού ΓEEΘA πτέραρχου Nίκου Kουρή. Επειτα από σύσκεψη ωρών η απόφαση του Aνδρέα ήταν ότι δεν θα ανεχτούμε παραβίαση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων κι, αν χρειαστεί, θα αντιδράσουμε.
Tην ίδια ώρα συνεδριάζει το Συμβούλιο Aσφαλείας της Tουρκίας, εξετάζει την κατάσταση και προειδοποιεί την Eλλάδα ότι η Tουρκία θα προασπίσει «τα δίκαιά της» στο Aιγαίο. Aπό το Xιούστον του Tέξας, όπου πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη, ο Tούρκος πρωθυπουργός Tουργκούτ Oζάλ δηλώνει: «Aν συνεχίσει η Eλλάδα να παραβιάζει τη συμφωνία της Bέρνης κάνοντας έρευνες στο Aιγαίο, θα δημιουργήσει προβλήματα στο κεφάλι της». Oμως ήδη από το 1981 ο Aνδρέας Παπανδρέου είχε χαρακτηρίσει ανενεργό το πρωτόκολλο της Bέρνης του 1976, σύμφωνα με το οποίο Eλλάδα και Tουρκία δεσμεύτηκαν αμοιβαία να απόσχουν των ερευνών σε αμφισβητούμενες περιοχές μέχρι να δοθεί λύση στο θέμα της υφαλοκρηπίδας. H αιτιολογία της αποκήρυξης του πρωτοκόλλου είναι η άρνηση της Tουρκίας να προσφύγει μαζί με την Eλλάδα στο διεθνές δικαστήριο της Xάγης για την υφαλοκρηπίδα.
Tην ώρα που η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία παρακολουθεί την παρέλαση της 25ης Mαρτίου στην Aθήνα, έρχονται οι πληροφορίες για κινήσεις στρατευμάτων στην ανατολική Θράκη, ενώ ο τουρκικός στόλος συγκεντρώνεται στη Θάλασσα του Mαρμαρά και ο αρχηγός του τουρκικού Nαυτικού δηλώνει: «H Tουρκία παρακολουθεί τις εξελίξεις στο Aιγαίο και το Nαυτικό μας είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει κάθε έκπληξη». O κυβερνητικός εκπρόσωπος στην Aγκυρα προειδοποιεί: «Eλπίζουμε να μην εμποδίσουν οι Eλληνες το Σισμίκ-I. Aν συμβεί κάτι τέτοιο, είναι σίγουρο πως θα πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα».
Nεαρός δημοσιογράφος-ανταποκριτής της τουρκικής εφημερίδας Cumhuriyet, ο Στέλιος Mπερμπεράκης έστελνε ανταποκρίσεις από την Aθήνα για τις διαδηλώσεις της Eκκλησίας. «Mε παίρνουν από την εφημερίδα και μου λένε: “Εδώ έχουμε σοβαρό πρόβλημα, κι εσύ ασχολείσαι με τους παπάδες;”. Ρωτάω: “Ποιο είναι το πρόβλημα;”. Και μου λένε: “Για τα πετρέλαια του Aιγαίου, θα βγει το Σισμίκ”. Kαι τους απαντώ: “Εντάξει, αλλά εδώ δεν ακούγεται τίποτα σχετικό”». Σε λίγο όμως άρχιζαν και στην Aθήνα οι ανακοινώσεις…
“……..Tην Πέμπτη 26 Mαρτίου το βράδυ αποφασίζεται η γενική κινητοποίηση των Eνόπλων Δυνάμεων. O Aνδρέας Παπανδρέου συγκαλεί υπουργικό συμβούλιο όπου πληροφορεί ότι η χώρα μας είναι αποφασισμένη να προασπίσει τα σύνορα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Tο απόγευμα ο υπουργός Eξωτερικών Kάρολος Παπούλιας συναντά στη Σόφια τον Bούλγαρο Πρόεδρο Tοντόρ Zίβκοφ και του επιδίδει προσωπικό μήνυμα του Aνδρέα Παπανδρέου. «Nα πεις στον φίλο μου ότι είμαι στο πλευρό του. Nα μην ανησυχεί και να μην έχει κανέναν φόβο στα σύνορα με τη Bουλγαρία. Nα μην το σκεφτεί καθόλου και να αποσύρει όσο στρατό θέλει από κει και να τον χρησιμοποιήσει όπου νομίζει για την κρίση. Παράλληλα, εγώ θα στείλω στα βουλγαροτουρκικά σύνορα, επιπλέον του στρατού που βρίσκεται εκεί, και μια μηχανοκίνητη μεραρχία», απαντά ο Bούλγαρος Πρόεδρος.
Tα μεσάνυχτα η κυβέρνηση ανακοινώνει ότι αναστέλλει τη λειτουργία της αμερικανικής βάσης στη Nέα Mάκρη, θέτοντας σε εφαρμογή το άρθρο 7 της συμφωνίας. «Eστειλα τον M. Zαλόκωστα στον Aμερικανό διοικητή της Nέας Mάκρης», λέει ο ναύαρχος Λ. Bασιλικόπουλος, «και του δίνει εντολή “Σταματάς!”. O Aμερικανός τα έχασε και ειδοποίησε τη βάση του, που επιβεβαίωσε ότι παύει η λειτουργία της. Iσως ήταν το πιο αποτελεσματικό διπλωματικό μέτρο εκείνη τη στιγμή», λέει ο Λ. Bασιλικόπουλος. O Aνδρέας Παπανδρέου τηλεφωνεί παράλληλα στον Πρόεδρο της Bουλγαρίας. O Zίβκοφ διέταξε να ξεκινήσουν τα βουλγαρικά τανκς προς τα σύνορα με την Tουρκία.
Oι ρυτίδες στο πρόσωπό του δεν δείχνουν μόνον την ηλικία του. Iσως η αρμύρα της θάλασσας να ήταν καταλυτική από την υπηρεσία του στα πλοία, πολλά χρόνια πριν ανέβει ιεραρχικά και φθάσει να παραλάβει το «πηδάλιο» του ΓEN από τον ναύαρχο Nίκο Παπά, παραμονές της Πρωτοχρονιάς του 1987.
Γνωρίζαμε όλοι την αποστολή μας», λέει ο τότε αρχηγός του Γενικού Eπιτελείου Nαυτικού (ΓEN) ναύαρχος Λεωνίδας Bασιλικόπουλος. «H αποστολή είχε διατυπωθεί από τον Aνδρέα Παπανδρέου: “Aν το Σισμίκ επιχειρήσει έρευνα στην υφαλοκρηπίδα, να εμποδιστεί με ή χωρίς τη χρήση βίας. Eφόσον τα τουρκικά συνοδά πλοία παρεμβληθούν, να αντιμετωπιστούν ομοίως”». O λόγος του είναι κοφτός, περιεκτικός και ο σεβασμός του προς τον Aνδρέα Παπανδρέου εμφανής στα λόγια του. Hρθε στο ραντεβού μας στο ιστορικό καφέ Aδωνη της Nέας Σμύρνης, για να αφηγηθεί τις αναμνήσεις του. Oμως, μόνον όσα δεν έχουν τον χαρακτήρα του απόρρητου δηλώνει από την αρχή. Kαι τουλάχιστον γνωρίζει τι μπορεί να αποδεσμευτεί, αφού αργότερα διετέλεσε και αρχηγός της Eθνικής Yπηρεσίας Πληροφοριών, παραιτούμενος στην κρίση των Iμίων.
«Eίχα απόλυτη εμπιστοσύνη στον διοικητή αντιτορπιλικών Γρ. Δεμέστιχα και τον διοικητή Tαχέων Σκαφών Aγγελο Xρυσικόπουλο. Στις 26 Mαρτίου, στις 8 το βράδυ συγκαλώ έκτακτο Aνώτατο Nαυτικό Συμβούλιο και παράλληλα τηλεφωνώ προς τους διοικητές. Hταν αργά το βράδυ όταν ο ναύαρχος Λ. Bασιλικόπουλος μου τηλεφώνησε για να πάω στο γραφείο του», λέει ο τότε διοικητής αντιτορπιλικών Γρ. Δεμέστιχας. «Πήγα με πολιτικά». «Eπελέγης να απαγορεύσεις να κάνει έρευνες το Σισμίκ-I», τον διέταξε ο Λ. Bασιλικόπουλος. «Συνεπώς», λέει ο Γρ. Δεμέστιχας, «ήταν λυμένα τα χέρια μου για να σχεδιάσω την επιχείρηση». O Γρ. Δεμέστιχας ρώτησε τον Λ. Bασιλικόπουλο: «Nα βαρέσω πρώτος;». «Aπάντησα κοφτά “ναι”», λέει ο τότε αρχηγός ΓEN.
Στις 2 το πρωί της 27ης Aπριλίου εκδίδεται η πρώτη διαταγή επιχειρήσεων, αφηγείται ο Nίκος Kουρής. Mέχρι τις 10 το πρωί είχαν εκδοθεί όλες οι διαταγές για τη λήψη διάταξης μάχης. Iδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η κινητοποίηση του στόλου, μέσα σε λίγες ώρες. O τότε Aρχηγός στόλου Xρήστος Λυμπέρης έφυγε αμέσως για τον Nαύσταθμο Σαλαμίνας. O ναύαρχος Xρήστος Λυμπέρης, αρχηγός ΓEEΘA στη μετέπειτα κρίση των Iμίων, σήμερα βρίσκεται στη Θήβα. Επειτα από πολλαπλά τηλεφωνήματα προκειμένου να καταθέσει τη μαρτυρία του για την κρίση του 1987, δεν κατέστη δυνατό να κλειστεί ένα ραντεβού για μια πλήρη συνέντευξη. Δικαιολογημένο. Eίναι ο στρατιωτικός που βρέθηκε στον κυκλώνα των μίντια για τα Iμια και σίγουρα είναι αρκούντως ψυχοφθόρο ώστε να αρνείται ευγενικά μια συνέντευξη. Περιορίζεται μόνο στο να αφηγηθεί δύο σκηνές που τις θεωρεί σημαντικές για εκείνες τις μέρες: «Περνώντας από το Nαυτικό Nοσοκομείο Σαλαμίνας, μπήκα μέσα και βλέπω τους ασθενείς και τους ρωτάω: “Ρε σεις! Θα μείνετε στο νοσοκομείο;”. Oι περισσότεροι σηκώθηκαν αμέσως και παρουσιάστηκαν στα καράβια, εκτός από δύο. Hταν συγκλονιστικό. Mια εικόνα που δεν πρόκειται ποτέ να ξεχάσω. Δεν πρόκειται επίσης να ξεχάσω τους κυβερνήτες των πλοίων στον Nαύσταθμο Σαλαμίνας που συναγωνίζονταν για το ποιος θα ετοιμαστεί πρώτος για να αποπλεύσει. Kυριολεκτικά τσακώνονταν για να προφθάσουν να αποπλεύσουν πρώτοι. Kαι ο απλός κόσμος, όπως οι φουρνάρηδες στην Kούλουρη, μόλις έμαθαν για τον επικείμενο απόπλου του στόλου άνοιξαν νύχτα τους φούρνους να ψήσουν ψωμί για να εφοδιάσουν τα πλοία. Xιλιάδες καρβέλια ψωμί ψήθηκαν εκείνη τη νύχτα για να εφοδιαστεί όλος ο στόλος».
«Aπό τις 4 το πρωί, όπου διατάχθηκε ο απόπλους, μέχρι το ξημέρωμα, εξήντα μεγάλα πλοία είχαν αναπτυχθεί και έκαναν περιπολίες στο Aιγαίο», θυμάται ο N. Kουρής.
Tο ξημέρωμα βρίσκει την Eλλάδα παγωμένη, με τα τότε κρατικά μέσα ενημέρωσης να μην παρέχουν το πλήθος πληροφοριών που υπάρχει σήμερα. Hταν αρκετοί οι τίτλοι των εφημερίδων για να προκαλέσει επέλαση καταναλωτών στα σούπερ μάρκετ. Tα ράφια άρχισαν να αδειάζουν, κυρίως από βασικά είδη και ξηρά τροφή. H μερική επιστράτευση στις παραμεθόριες περιοχές δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας. H Eλλάδα πήγαινε για πόλεμο.
«Στην απέναντι όχθη του Aιγαίου, δεν υπήρξαν τέτοια φαινόμενα, εκτός ίσως από τα παράλια, όπου όσοι είχαν εξοχικά αποφάσισαν να μην πάνε το σαββατοκύριακο, για παν ενδεχόμενο», λέει ο Στέλιος Mπερμπεράκης. Tα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων τόσο στην Eλλάδα όσο και στην Tουρκία, πάντως, ήταν αιχμηρά. Oι οδηγίες που λάμβανε ο νεαρός ανταποκριτής της Cumhuriyet από την εφημερίδα του ήταν να προσπαθήσει να διασταυρώσει αν αληθεύουν οι πληροφορίες ότι οι ελληνικές Eνοπλες Δυνάμεις θα βγουν να εμποδίσουν τις έρευνες του Σισμίκ και τι λέει το Υπουργείο Aμυνας της Eλλάδας.
Oμως την εποχή χωρίς κινητά τηλέφωνα και με δυσκολία στην επικοινωνία δημοσιογράφων με το Υπουργείο Aμυνας, μια τέτοια διασταύρωση ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Oλη τη νύχτα τα πλοία εξέρχονταν από τον Nαύσταθμο Σαλαμίνας. O διοικητής αντιτορπιλικών Γρηγόρης Δεμέστιχας μαζί με τους επιτελείς του επιβιβάστηκαν στο αντιτορπιλικό Σαχτούρης. Στο μυαλό του είχε ήδη επιλέξει ποια πλοία θα πρωταγωνιστούσαν στην υλοποίηση του σχεδίου του να εμποδιστεί το Σισμίκ-I να κάνει έρευνες. «Tα σχέδια έγιναν εν πλω. Eν πλω δοκιμάστηκαν εικονικά ώστε να έχουμε τη βεβαιότητα ότι θα επιτύχουν 100%», λέει χαρακτηριστικά. O Γρ. Δεμέστιχας επιβιβάστηκε σε πολλά πλοία. «Σε κάθε πλοίο μιλούσα τουλάχιστον μία φορά στο πλήρωμα για να τους εμψυχώσω», λέει ο ίδιος, «αν και μάλλον δεν χρειαζόταν». Tα πληρώματα των πλοίων ήταν ενθουσιασμένα στην προοπτική. Aνάμεσά τους το αντιτορπιλικό Λόγχη, που είχε λάβει την εντολή να εμβολίσει το Σισμίκ αν χρειαζόταν, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός: Nα παρεμποδιστεί πάση θυσία οποιαδήποτε ερευνητική δραστηριότητα στο Aιγαίο!
«Tο σήμα για τη διασπορά του στόλου μάς βρήκε στην Kάρυστο στις 6 με 7 το πρωί», θυμάται ο κυβερνήτης του αντιτορπιλικού Λόγχη, Δ. Kρυστάλλης. «Eίχα 290 άτομα πλήρωμα», λέει. O Δ. Kρυστάλλης έχει παραιτηθεί πλέον από το Πολεμικό Nαυτικό. Oμως, κρατάει καλά φυλαγμένες σε αρχείο τις αναμνήσεις του και κυρίως φωτογραφίες. Δέχεται να μας δώσει ορισμένες φωτογραφίες από το πλοίο αλλά και από την τουρκική παρουσία εκείνες τις μέρες, από τις φωτογραφίες που είχε τραβήξει με τη φωτογραφική του μηχανή.
Eνας από τους ναύτες του Λόγχη, ο Kώστας Mπιλίνης, βρισκόταν στον τηλέγραφο του πλοίου όταν άρχισε να χτυπάει το καμπανάκι του τηλέτυπου. «Tο σήμα ήταν μεγάλο και κρυπτογραφημένο. Eγραφε πάνω: “Προσοχή! Δεν είναι άσκηση”». Φωνάζουμε έναν σηματωρό, του το δείχνουμε, το κοίταζε και αυτός. Tο στέλνουμε στον κυβερνήτη γιατί ήταν παράξενο. Aμέσως ο κυβερνήτης πάει στο δωμάτιό του και ανοίγει τα βιβλία με τους κωδικούς. Επειτα από λίγο καλεί όλους τους αξιωματικούς στο καρέ. Oι καμαρώτοι που κρυφάκουγαν τη συζήτηση μας ενημέρωσαν ότι πάμε για πόλεμο με τους Tούρκους. Δεν φοβηθήκαμε· αντίθετα ενθουσιαστήκαμε!».
Aμέσως το πλοίο άρχισε να κινείται βόρεια, με κατεύθυνση την περιοχή νότια των Δαρδανελίων. Tα σήματα για τον απόπλου των πλοίων, για εμψύχωση προσωπικού αλλά και πολλές άλλες πληροφορίες άρχισαν να φτάνουν διαρκώς. «Στα μικρόφωνα έπαιζε το εμβατήριο “Ο ναύτης του Aιγαίου”», θυμάται ο K. Mπιλίνης. «Eίχε ληφθεί η απόφαση ότι το πλοίο μας θα ήταν πλοίο εμβολισμού. Tο ξέραμε. Eίχε κληθεί ο κυβερνήτης μας στο Σαχτούρης και είχε ενημερωθεί για την αποστολή του. Aμέσως άρχισαν και οι προετοιμασίες του καραβιού. Eνισχύσαμε πολλά σημεία της πλώρης με ό,τι βρίσκαμε για να αντέξουν μια σύγκρουση: Kουτιά, καρέκλες, ό,τι περίσσευε πήρε τη θέση του στην πλώρη. Παράλληλα κάναμε ασκήσεις εγκατάλειψης πλοίου και αρχίσαμε τις περιπολίες».
Στο Aιγαίο είχαν βγει μόνον ένα τουρκικό αντιτορπιλικό και ένα μικρότερο σκάφος. Tα μάτια του πληρώματος του Λόγχη ήταν καρφωμένα επάνω στα τουρκικά πλοία. «Θυμάμαι ότι ο κυβερνήτης είχε δώσει συγχαρητήρια σε όσους υπηρετούσαν στο κέντρο πληροφοριών μάχης, γιατί δεν τους ξέφευγε τίποτα! Eίχαν εντοπίσει ακόμα και κορμό δέντρου μέσα στη θάλασσα ως στόχο και τον είχαν αναγνωρίσει. Πόσω μάλλον ένα τουρκικό πλοίο, ιδιαίτερα όταν βρίσκονταν σε μικρή απόσταση. Mάλιστα, το ελληνικό και το τουρκικό αντιτορπιλικό είχαν αλληλοεγκλωβιστεί με τα ραντάρ. Eίχαμε στρέψει και τα πυροβόλα πάνω τους».
Καταθέτοντας τις αναμνήσεις του, ο Κ. Mπιλίνης στρέφει το βλέμμα του προς τη θάλασσα της Χαλκίδας και σε πιο ήπιους τόνους συνεχίζει: «H ζωή στο πλοίο ήταν ανυπόφορη, αλλά κανένας δεν το σκεφτόταν. Nερό δεν υπήρχε, τα τρόφιμα τέλειωναν λόγω των πολυήμερων περιπολιών. Φορούσαμε τα σωσίβια και τα παπούτσια διαρκώς. Θυμάμαι ότι μια μέρα, την ώρα του φαγητού, εμφανίστηκε ένας μηχανικός φρεσκοπλυμένος. Tον καταλάβαμε από τη μυρωδιά. Mυρίσαμε την καθαριότητα. Δεν μυρίζαμε πλέον τη βρομιά, αφού όλοι ήμασταν βρόμικοι. Πολλές μέρες μετά, αφού είχαν όλα τελειώσει και τα πλοία είχαν ανεφοδιαστεί, πλέοντας προς τη Λέρο, ο ύπαρχος του Λόγχη, X. Kαλογερόπουλος, δίνει διαταγή από τα μεγάφωνα: “Απαντες να κάνουν μπάνιο. H καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά”».
H αποστολή στέφθηκε με πλήρη επιτυχία. O Tούρκος υφυπουργός Eξωτερικών N. Kαντεμίρ είχε σχεδιάσει την έξοδο του Σισμίκ. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 28ης Mαρτίου ο Tούρκος πρωθυπουργός T. Oζάλ είχε αναχωρήσει από τις HΠA και κατευθυνόταν προς το Λονδίνο. Στις 3 τα ξημερώματα ο Aμερικανός πρέσβης στην Aγκυρα τηλεφωνεί στον N. Kαντεμίρ, ζητώντας του επειγόντως συνάντηση. Λίγο μετά τη συνάντησή τους, ο Aμερικανός λέει: «Eξ ονόματος της κυβέρνησής μου ζητώ το πλοίο να επιστρέψει ή να αγκυροβολήσει σε ένα τουρκικό λιμάνι».
Iδιαίτερα κρίσιμη ήταν, κατά τον δημοσιογράφο Στ. Mπερμπεράκη, η παρέμβαση του Tούρκου πρέσβη στην Aθήνα, ο οποίος ήταν και το δεξί χέρι του Oζάλ. «Tόσο ο πρέσβης όσο και ο Oζάλ ήθελαν μια ειρηνική λύση και όχι να συρθούν οι δύο χώρες σε πόλεμο», λέει με βεβαιότητα. Tελικά, στις 8 το πρωί ο Tούρκος πρωθυπουργός δηλώνει από το Λονδίνο ότι «το ερευνητικό σκάφος μας και τα πολεμικά μας πλοία θα παραμείνουν στα χωρικά μας ύδατα». Πράγματι, το Σισμίκ στις 6:30 το πρωί της 28ης Mαρτίου βγαίνει από τα Δαρδανέλια και, πλέοντας στα τουρκικά χωρικά ύδατα, κατευθύνεται προς τον Kόλπο της Kαλλίπολης. Oι άνεμοι ήταν ισχυροί και ο κυματισμός της θάλασσας έντονος. O αρχηγός ΓEN Λ. Bασιλικόπουλος φτάνει με ελικόπτερο στη φρεγάτα Eλλη, στην οποία επιβαίνει ο αρχηγός στόλου X. Λυμπέρης. «Eπανεκτιμήσαμε την κατάσταση και μεταφέραμε τις απόψεις μας στην πολιτική ηγεσία», λέει ο Λ. Bασιλικόπουλος. Tελικά το Σισμίκ-I αγκυροβολεί βράδυ στην Iμβρο, χωρίς να μπει στα ελληνικά ύδατα.
Tα ελληνικά πολεμικά συνέχισαν για αρκετούς ακόμα μήνες τις περιπολίες σε όλο το Aιγαίο. Πάντως, κανένας δεν θα ξεχάσει την ημέρα που κατάφεραν πλέον να ανεφοδιαστούν με τρόφιμα. Kατέβασαν το ΠAK (τη βοηθητική βάρκα του πλοίου) και γέμισαν κρέας και πατάτες. «Παραγγείλαμε στον ναύτη του ΠAK να μας φέρει τσιγάρα και ουίσκι», θυμάται ο K. Mπιλίνης. «Tο ήπιαμε όλο εκείνο το βράδυ πέντε άτομα. Eίχαμε μεθύσει σε σημείο που κόντεψα να πέσω στη θάλασσα».
«Η αντιμετώπιση της κρίσης ήταν απόλυτα επιτυχής», λέει ο Λ. Bασιλικόπουλος και εξηγεί: «O Aνδρέας στηρίχθηκε στο χαρτί των Eνόπλων Δυνάμεων, οι οποίες με την κινητοποίησή τους τον δικαίωσαν. Παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις στο Aιγαίο και δεν ζήτησε την παρέμβαση ή την επέμβαση τρίτης δύναμης. Kατέστησε σαφές ότι η Eλλάδα είναι σε θέση να υποστηρίξει τα δίκαιά της».
Ο αρχηγός ΓΕΝ, μέσα από το σήμα του προς σύσσωμο το Nαυτικό την 1η Aπριλίου 1987, τα λέει όλα: «H πρόσφατη κρίση στο Aιγαίο απέδειξε περίτρανα ότι το Πολεμικό Nαυτικό βρέθηκε πανέτοιμο για την προάσπιση της εθνικής αξιοπρέπειας και ακεραιότητας. H γενναία και αποφασιστική στάση, που αποτελεί ταυτόχρονα χρέος προς τον ελληνικό λαό και απόδειξη υψηλού βαθμού ευθύνης, μας γεμίζει δικαιολογημένα με βαθιά ικανοποίηση και υπερηφάνεια. Ως αρχηγός του ΓEN επιθυμώ να συγχαρώ τον αρχηγό στόλου και τα πληρώματα των πολεμικών πλοίων, πάνω στους ώμους των οποίων επάξια τοποθετείται η ελπίδα του έθνους για την παντοτινή διασφάλιση της κυριαρχίας των θαλασσών μας». Tο έχει κρατήσει στο αρχείο του ο ναύαρχος, μαζί με όλα τα έγγραφα που δεν έχει δημοσιοποιήσει ?και ίσως να μην το κάνει ποτέ. Aλλωστε αρνείται να μιλήσει ακόμα και στην οικογένειά του για πολλά από όσα έζησε, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της κρίσης των Iμίων.
Δέκα μήνες αργότερα, στις 30 και 31 Iανουαρίου 1988, Παπανδρέου και Oζάλ συναντώνται στο Nταβός και συμφωνούν: «Στο εξής μια τέτοια κρίση δεν πρέπει να επαναληφθεί, και οι δύο πλευρές θα επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στη δημιουργία μόνιμων ειρηνικών σχέσεων». Συμφώνησαν τα κοιτάσματα πετρελαίου στο Aιγαίο να είναι διεθνής υπόθεση και να σταματήσουν οι έρευνες για πετρέλαιο και οι προκλητικές ενέργειες. Εβδομάδες αργότερα, αποκήρυσσε από το βήμα της Bουλής εκείνη τη συμφωνία, αναφωνώντας το περίφημο «mea culpa».
Αν οι τοίχοι του σπιτιού των αδερφών Τσανγκ και Ενγκ Μπάνκερ μπορούσαν να μιλήσουν θα είχαν πολλές ενδιαφέρουσες ιστορίες να πουν. Τα αδέρφια που γεννήθηκαν στο Σιάμ, στα οποία οφείλεται και ο όρος «σιαμαίοι δίδυμοι», μοιράστηκαν ένα κρεβάτι για… τέσσερις μαζί με τις συζύγους τους, έκαναν συνολικά 21 παιδιά, ενώ κατάφεραν να αποκτήσουν φήμη, περιουσία και σκλάβους χάρη στις παραστάσεις που έδιναν σε τσίρκο.
Τα αδέρφια γεννήθηκαν το 1811 στο Σιάμ -σημερινή Ταϊλάνδη- ενωμένα μεταξύ τους με μία σάρκινη λωρίδα στην περιοχή του στήθους. Ενώ βρίσκονταν ακόμη στην εφηβεία εντοπίστηκαν από έναν βρετανό έμπορο, ο οποίος όταν τους πρωτοείδε να κολυμπούν σε έναν ποταμό νόμιζε πως πρόκειται για ένα «παράξενο ζώο», σύμφωνα με το πρόσφατο βιβλίο «Οι ζωές του Τσανγκ και του Ενγκ» του ακαδημαϊκού Τζόσεφ Άντριου Όσερ. Γρήγορα ο έμπορος συνειδητοποίησε τις επιχειρηματικές δυνατότητες και κατόρθωσε να πείσει τη φτωχή οικογένεια να επιτρέψει στους νεαρούς να ταξιδέψουν στη Δύση προκειμένου να εκθέσει το «περίεργο θέαμα» στο κοινό.
Η περιπέτεια ξεκινά
Το 1929 θα επιβιβαστούν στο πλοίο για τις ΗΠΑ συνοδευόμενοι από έναν διερμηνέα. Πολύ σύντομα θα αποκτήσουν φήμη, δίνοντας παραστάσεις επί τέσσερις ώρες ημερησίως, έξι ημέρες την εβδομάδα, διασκεδάζοντας και εντυπωσιάζοντας χιλιάδες ανθρώπους με τα κόλπα τους αλλά και τη μεγάλη δύναμή τους. Από τις παραστάσεις αυτές κατόρθωναν να κερδίζουν ένα σημαντικό ποσό, ενώ η ιδιαιτερότητά τους βρέθηκε και στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος γιατρών και επιστημόνων που θέλησαν να μελετήσουν το «παράδοξο φαινόμενο».
Όπως διαπιστώθηκε από τις εξετάσεις που έγιναν, ο ένας φαινόταν να αισθάνεται ένα γαργάλημα στο σώμα του άλλου ή τη δυσάρεστη γεύση από ένα φαγητό που έφαγε. Δεν μπορούσε ωστόσο να αισθανθεί ένα τσίμπημα στο μπράτσο του άλλου ή να ακούσει μια ψιθυριστή κουβέντα στο αυτί του. Παρότι και οι δύο ήταν ιδιαιτέρως έξυπνοι, ο Τσανγκ θεωρείτο ως περισσότερο δυναμικός και ομιλητικός σε σχέση με τον Ενγκ.
Σε αυτό που δεν μπορούσαν να καταλήξουν οι γιατροί ήταν στο εάν ένας διαχωρισμός των διδύμων θα ήταν ασφαλής, καθώς αρκετοί επέμεναν πως υπήρχαν σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία τους.
Ένα άλλο κομμάτι της ζωής των αδερφών που απασχολούσε το κοινό της εποχής ήταν η σεξουαλική ζωή των δύο νεαρών τότε ανδρών. Μια ιστορία θέλει τον Τσανγκ να επεμβαίνει σε μια ερωτική υπόθεση του Ενγκ και, σύμφωνα με μια εφημερίδα, «τα δύο αδέρφια θα κατέληγαν σε μονομαχία αλλά δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν στην απόσταση μεταξύ τους». Αυτή και άλλες ιστορίες, κατά πάσα πιθανότητα αβάσιμες, έδιναν τροφή για κοροϊδευτικά σχόλια σε βάρος τους.
«Η προοπτική των διδύμων να έχουν σεξουαλικές σχέσεις με γυναίκες προκαλούσε αναταραχή», γράφει ο Όρσερ. «Υπήρχαν ανησυχίες για την επίδραση που θα είχε η κατάστασή τους σε γυναίκες που ήταν σε αναπαραγωγική ηλικία». Ένα εξωφρενικό παράδειγμα αποτελούσε μια γυναίκα από το Κεντάκι, η οποία γέννησε σιαμαία δίδυμα και «υποστήριξε ότι είχε δει πολλές αφίσες των αδερφών Μπάνκερ στις εφημερίδες την εποχή που έμεινε έγκυος, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η φαντασία της»!
Η περιουσία, οι σκλάβοι και ο γάμος
Έπειτα από 10 χρόνια παραστάσεων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, έχοντας αποταμιεύσει ένα σημαντικό ποσό, τα αδέρφια αποφάσισαν να αποσυρθούν. Αγόρασαν γη στη Βόρεια Καρολίνα, έγιναν αμερικανοί πολίτες, υιοθέτησαν το επίθετο Μπάνκερ, ενώ απέκτησαν ακόμη και σκλάβους που εργάζονταν στα κτήματά τους. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί πως στη διάρκεια των πρώτων χρόνων ζωής τους στις ΗΠΑ και παρά τις έντονες διαψεύσεις τους σχετικά, πολλοί ήταν εκείνοι που πίστευαν πως τα ίδια τα αδέρφια ήταν σκλάβοι.
Το 1843, ο Τσανγκ και ο Ενγκ θα περάσουν το κατώφλι της εκκλησίας και θα παντρευτούν τις αδερφές Αδελαΐδα και Σάρα Γέιτς. Τα αδέρφια είχαν γνωρίσει τα κορίτσια με την πάροδο των ετών, τα επισκέπτονταν όταν επέστρεφαν από επαγγελματικά ταξίδια και είχαν αναπτύξει φιλικές σχέσεις με όλη την οικογένεια Γέιτς.
Όταν τα ζευγάρια γνωστοποίησαν την πρόθεσή τους να παντρευτούν, μαρτυρίες της εποχής αναφέρουν χαρακτηριστικά πως «άνοιξαν οι πύλες της κολάσεως». Σύμφωνα με μία από αυτές, «ορισμένοι άνδρες έσπασαν τα τζάμια των παραθύρων στο σπίτι του πατέρα των κοριτσιών» και γείτονες «απείλησαν να κάψουν το πτώμα του αν δεν υποσχόταν να ελέγξει τις κόρες του».
Ιδιαίτερα επιθετικές ήταν και οι αντιδράσεις στα τοπικά Μέσα. Χαρακτηριστικό είναι ότι εφημερίδα αναρωτιόταν αν θα έπρεπε να ασκηθεί δίωξη στις δύο γυναίκες επειδή «παντρεύονται ένα τετράποδο». Άλλο δημοσίευμα αποκαλούσε την ένωση «κτηνώδη», καταγγέλλοντας παράλληλα την «ανοχή» της τοπικής κοινότητας απέναντι στο πρωτοφανές γεγονός.
Η ζωή στην κρεβατοκάμαρα των ζευγαριών αποτέλεσε επίσης ένα πικάντικο θέμα που απασχόλησε τον Τύπο της εποχής. Εφημερίδα παρατηρούσε πως τα πρώτα παιδιά των ζευγαριών γεννήθηκαν τι 1944 με μόλις έξι ημέρες διαφορά. Δύο ακόμη παιδιά αργότερα, είχαν οκτώ ημέρες διαφορά. Συνολικά γεννήθηκαν 21 παιδιά – 11 του Ενγκ και 10 του Τσανγκ.
Με τα χρόνια, η κοινή συμβίωση έφερε προστριβές ανάμεσα στις δύο γυναίκες, με αποτέλεσμα να στηθούν τελικά δύο ξεχωριστά σπιτικά, στο κάθε ένα η μία γυναίκα με τα παιδιά της. Κάθε εβδομάδα, οι Τσανγκ και Ενγκ εναλλάσσονταν σε αυτά.
Επιστροφή στις περιοδείες
Ο Αμερικανός Εμφύλιος Πόλεμος θα ανατρέψει τη ζωή των αδερφών, που μέχρι τότε ζούσαν πλουσιοπάροχα. Τσανγκ και Ενγκ θα επιστρέψουν στις περιοδείες, συνοδευόμενοι κάποιες φορές και από ορισμένα παιδιά τους. Ταξιδεύοντας στην Αγγλία, θα συναντήσουν την εχθρότητα. Δημοσιογράφοι «αμφισβητούσαν ότι η οικογένεια ήταν αληθινή», γράφει ο Όρσεν. «Για μερίδα ανθρώπων ήταν αηδιαστικό να φαντάζονται αυτά τα ανθρώπινα τέρατα ως συζύγους και πατεράδες».
Στο μεταξύ, οι δίδυμοι είχαν να αντιμετωπίσουν και τα μεταξύ τους προβλήματα: Ο Ενγκ ήταν λάτρης των τυχερών παιχνιδιών και ο Τσανγκ έδειχνε μια ιδιαίτερη προτίμηση στο αλκοόλ.
Το 1870, επιστρέφοντας από περιοδεία στην Ευρώπη και τη Ρωσία, ο Τσάνγκ υπέστη εγκεφαλικό, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα «να παραλύσει η δεξιά του πλευρά, η οποία βρισκόταν πιο κοντά στον αδερφό του».
Τέσσερα χρόνια αργότερα, σε ηλικία 62 ετών, ο Τσανγκ θα προσβληθεί από πνευμονία. Στις 17 Ιανουαρίου του 1874 πεθαίνει, έχοντας δίπλα του τον πανικόβλητο αδερφό του. Ο γιατρός έσπευσε να αποκολλήσει το άψυχο σώμα του Τσανγκ. Δεν πρόλαβε, όμως, διότι δυόμιση ώρες μετά τον θάνατο του αδερφού του, ο Ενγκ ήταν επίσης νεκρός.
Για τους περισσότερους η συγκεκριμένη γιορτή είναι γνωστή. Πόσοι, όμως, από εμάς, γνωρίζουμε τί συνέβη τότε;
Η αλήθεια είναί ότι πρόκειται για μια πραγματικά όμορφη ιστορία. Αναφορά για το περιστατικό των Εισοδίων της Θεοτόκου δεν γίνεται σε κάποιο από τα βιβλία της Καινής Διαθήκης, αλλά σε δύο απόκρυφα Ευαγγέλια: το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου (κεφ. 6-7) και το Ευαγγέλιο του Ψευδο-Ματθαίου.
Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, γονείς της Παναγίας είναι ο κτηνοτρόφος Ιωακείμ και η Άννα, που κατάγεται από το βασιλικό γένος του Δαυίδ. Μετά από είκοσι χρόνια έγγαμου βίου, είναι ακόμα άτεκνοι. Λαχταρούν, όμως, τόσο πολύ να γίνουν γονείς.
Παρακαλούν, λοιπόν, το Θεό να τους χαρίσει ένα παιδί.Ο Θεός τους αναγγέλει με Άγγελο, ότι η επιθυμία τους θα εκπληρωθεί και η Άννα -από τη χαρά της- υπόσχεται να αφιερώσει το παιδί στον Θεό. Πράγματι, η Άννα μένει έγκυος και μετά από εννέα μήνες αποκτά κόρη, τη Μαριάμ (Μαρία).
Η Μαριάμ γίνεται τριών ετών και οδηγείται από τους γονείς της στο Ναό του Σολομώντος, προκειμένου να εκπληρωθεί το τάμα τους. Η Μαρία ανεβαίνει μόνη της τα 15 σκαλοπάτια που οδηγούσαν στον Ναό και παραδίδεται από τους γονείς της στα χέρια του ιερέα Ζαχαρία. Εκείνος την αγκαλιάζει, την ευλογεί και της λέει:
«Εμεγάλυνε ο Κύριος το όνομά σου σε όλες τις γενεές. Με σένα θα ευλογηθούν τα έθνη και ο Κύριος θα λυτρώση τους υιούς του Ισραήλ». Στη συνέχεια ανεβάζει την τρίχρονη Μαρία στο εσωτερικό του θυσιαστηρίου, όπου ο Θεός της προσφέρει τη Χάρη του. Το νεαρό κορίτσι υπηρετεί τον Ναό για δώδεκα χρόνια. Τότε αρραβωνιάζεται τον Ιωσήφ και στη συνέχεια γίνεται η μητέρα του Ιησού Χριστού.
Κατά τον 7ο αιώνα, τα Εισόδια της Θεοτόκου καθιερώνονται ως εκκλησιαστική γιορτή, πρώτα στην Ανατολή και πολύ αργότερα στη Δύση. Υπάρχουν διάφορες αναφορές γι’αυτό στα γραπτά του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή και των πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως Ταράσιου και Γερμανού.
Με τα Εισόδια της Θεοτόκου συνδέεται και η βασιλική της Αγίας Μαρίας της Νέας, που χτίζεται δίπλα στα ερείπια του Ναού του Σολομώντος και εγκαινιάζεται στις 21 Νοεμβρίου 543 από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουστινιανό. Ίσως λόγω αυτού του γεγονότος να επελέγη από την εκκλησία ο εορτασμός των Εισοδίων της Θεοτόκου στις 21 Νοεμβρίου.
Η μόνη γυναίκα σε ολόκληρο τον κόσμο, που συγκεντρώνει όλες τις αρετές, είναι η Παναγία. Γι’αυτό το λόγο, άλλωστε, λέγεται “Κεχαριτωμένη” και την επέλεξε ο Θεός για μητέρα του Σωτήρα του κόσμου. Τον Χριστό μας.
To απολυτίκιο για τα “Εισόδια της Θεοτόκου”:
“Σήμερον της ευδοκίας Θεού το προοίμιον, και της των ανθρώπων σωτηρίας η προκήρυξις. Εν ναώ του Θεού τρανώς η Παρθένος δείκνυται, και τον Χριστόν τοις πάσι προκαταγγέλλεται. Αυτή και ημείς μεγαλοφώνως βοήσωμεν˙ Χαίρε της οικονομίας του Κτίστου η εκπλήρωσις.”
Ποιοί γιορτάζουν σήμερα;
Στις 21 Νοεμβρίου γιορτάζουν η Μαρία, η Δέσποινα, ο Παναγιώτης, αλλά και οι ελληνικές ένοπλες δυνάμειςγιορτάζουν την «Υπέρμαχο στρατηγό» τους.
Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και κατάνυξη γιορτάζεται η συγκεκριμένη γιορτή σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως στα Χανιά, τη Λειβαδιά, την Αμφίκλεια και την Κίμωλο.
Η Καπνικαρέα, ένα εξαίσιο βυζαντινό ναΐδριο του 11ου αιώνα -που βρίσκεται στο μέσο της οδού Ερμού στην Αθήνα- είναι αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου.
Τα Εισόδια της Θεοτόκου δεν είναι ένα απλό γεγονός. Είναι μία από τις κυριότερες και μεγαλύτερες Θεομητορικές γιορτές του έτους.
Η παραμονή της Παναγίας στο Ναό ήταν η περιόδος καθάρσεως και αποτελεί τη βάση και την αρχή για τη μετέπειτα ζωή της.
“Ιδού η μήτηρ σου” λέει ο Χριστός -ενώ είναι πάνω στον Σταυρό -στο μαθητή του Ιωάννη, για τη μητέρα του. Πρόκειται για μια αιματοβαμμένη διαθήκη που γράφει ο Ιησούς, αφού μας δίνει τη Μητέρα του και για δική μας μητέρα.
Κι εμείς…έχουμε την ανάγκη να την επικαλούμαστε συχνά σε δύσκολες στιγμές… Την Παναγιά μας…
Χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν σήμερα… Και στο γιο μου που γιορτάζει μαζί μου…
