Μία παγκόσμια αλλαγή προς μια βέγκαν διατροφή (αυστηρή χορτοφαγία*) είναι απαραίτητη για να σωθεί ο κόσμος από την πείνα, την έλλειψη καυσίμων και τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, λέει μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών σήμερα.
Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός πλησιάζει τον προβλεπόμενο αριθμό των 9,1 δισεκατομμυρίων μέχρι το 2050, τα δυτικά γούστα για διατροφή πλούσια σε κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα είναι μη βιώσιμα, λέει μία έκθεση της διεθνούς επιτροπής για την αειφόρο διαχείριση των πόρων από το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP).
Λέει: «Οι επιπτώσεις από την αγροκτηνοτροφία αναμένεται να ενταθούν δραματικά επειδή η πληθυσμιακή μεγέθυνση θα αυξήσει την κατανάλωση ζωικών προϊόντων. Αντίθετα με τα ορυκτά καύσιμα, είναι δύσκολο να αναζητήσουμε εναλλακτικές: οι άνθρωποι πρέπει να φάνε. Μία σημαντική μείωση των επιπτώσεων θα ήταν δυνατή μόνο με μια ουσιαστική, παγκόσμια αλλαγή διατροφικών συνηθειών, μακριά από τα ζωικά προϊόντα».
Ο καθηγητής Έντγκαρ Χέρτουιτς, ο κύριος συγγραφέας της έκθεσης είπε: «Τα ζωικά προϊόντα μπορούν να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά από την παραγωγή κατασκευαστικών υλικών, όπως η άμμος ή το τσιμέντο, τα πλαστικά ή τα μέταλλα. Η βιομάζα και τα χωράφια που προορίζονται μόνο για κτηνοτροφία προκαλούν τόση ζημιά όσο η καύση των ορυκτών καυσίμων».
Αυτή η προτροπή ακολουθεί την περσινή συμβουλή του Σερ Νίκολας Στερν, πρώην συμβούλου της κυβέρνησης των Εργατικών στα οικονομικά της κλιματικής αλλαγής. Ο Δρ Ραχέντρα Πατσάουρι, πρόεδρος της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), επίσης πρότεινε στον κόσμο να περνάνε μία μέρα την εβδομάδα χωρίς κρέας, για να περιοριστούν οι εκπομπές άνθρακα.
Η επιτροπή των ειδικών βαθμολόγησε προϊόντα, πόρους, οικονομικές δραστηριότητες και μεταφορές ανάλογα με τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις. Η αγροκτηνοτροφία βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, γιατί και τα δύο αυξάνονται ταχύτατα με την αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης, αναφέρουν.
Ο Έρνστ φον Βαϊτσέκερ, περιβαλλοντολόγος επιστήμονας που συμπροέδρευσε της ομάδας, είπε: «Η αύξηση του πλούτου προκαλεί μια μεταστροφή των διατροφικών συνηθειών προς το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα – τα κοπάδια τώρα καταναλώνουν μεγάλο μέρος από τις παγκόσμιες καλλιέργειες και κατά τεκμήριο ένα μεγάλο μέρος του πόσιμου νερού, των λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων».
Και η ενέργεια και η αγροκτηνοτροφία χρειάζεται να αποσυνδεθούν από την οικονομική ανάπτυξη, γιατί οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυξάνονται περίπου 80% με το διπλασιασμό του εισοδήματος, αναφέρει η έκθεση.
Ο Ακίμ Στάινερ, γενικός υπογραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και διευθύνων σύμβουλος του UNEP, λέει: «Η αποσύνδεση της ανάπτυξης από την περιβαλλοντική υποβάθμιση, είναι η νούμερο ένα πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις σε έναν κόσμο αυξανόμενου αριθμού ανθρώπων, αυξανόμενων εισοδημάτων, αυξανόμενων καταναλωτικών απαιτήσεων και τη μόνιμη πρόκληση της καταπολέμησης της φτώχιας».
Η επιτροπή, η οποία βασίστηκε σε πολυάριθμες μελέτες συμπεριλαμβανομένης της Χιλιετούς Αξιολόγησης του Οικοσυστήματος, αναφέρει τις εξής πιέσεις στο περιβάλλον σαν κυβερνητικές προτεραιότητες παγκοσμίως: κλιματική αλλαγή, αλλαγή των ενδιαιτημάτων, σπάταλη χρήση του αζώτου και του φωσφόρου στα λιπάσματα, υπερ-εκμετάλλευση των αλιευμάτων, των δασών και άλλων πόρων, είδη-«εισβολείς», μη ασφαλές πόσιμο νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής, έκθεση σε μόλυβδο, αστική ατμοσφαιρική ρύπανση και έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια λόγω επαγγέλματος.
Η αγροκτηνοτροφία, ιδιαίτερα το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ευθύνεται για το 70% της παγκόσμιας κατανάλωσης πόσιμου νερού, 38% της συνολικής χρήσης γης και 19% των παγκόσμιων εκπομπών αερίου, λέει η έκθεση, η οποία προγραμματίστηκε να συμπέσει με την Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών τον περασμένο Ιούνιο.
Την περασμένη χρονιά ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε ότι η παραγωγή τροφίμων θα πρέπει να αυξηθεί κατά 70% παγκοσμίως μέχρι το 2050 για να θρέψει τον αυξανόμενο πληθυσμό του πλανήτη. Η επιτροπή λέει ότι τα οφέλη μιας αποδοτικότερης γεωργίας, θα υπερκεραστούν από την προβλεπόμενη πληθυσμιακή αύξηση.
Ο καθηγητής Χέρτουιτς, ο οποίος είναι συγχρόνως ο διευθυντής του προγράμματος βιομηχανικής οικολογίας στο Νορβηγικό Πανεπιστήμιο της Επιστήμης και της Τεχνολογίας, είπε ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες – όπου θα λάβει χώρα μεγάλο μέρος από αυτή την πληθυσμιακή αύξηση – δεν πρέπει να ακολουθήσουν το δυτικό πρότυπο της αυξανόμενης κατανάλωσης: «Οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν θα πρέπει να ακολουθήσουν το μοντέλο μας. Αλλά είναι δικό μας καθήκον να αναπτύξουμε τις τεχνολογίες, για παράδειγμα, σε ανανεώσιμη ενέργεια ή μεθόδους άρδευσης».
*Η αυστηρή ή ολική χορτοφαγία (veganism) – γνωστή και ως ‘καθαρή’ χορτοφαγία – είναι μία φιλοσοφία ή/και ένας τρόπος ζωής που αποφεύγει τη χρήση ζώων ή ζωϊκών προϊόντων για τροφή, ένδυση ή άλλους σκοπούς. Πρακτικά, ένας αυστηρά χορτοφάγος δεσμεύεται στην αποφυγή κατανάλωσης όλων των ζωϊκών προϊόντων (κρέας, ψάρι, κοτόπουλο, μέλι, αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα) όπως και προϊόντα απο γούνα, μαλλί, κόκκαλα, δέρμα, φτερά, μαργαριτάρια, κοράλια και άλλες ζωϊκές πηγές – διαβάστε αναλυτικότερα στη Βικιπαίδεια
Είναι η δεύτερη φορά στην ιστορία του ΟΗΕ που αποβάλλεται χώρα από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Είχε προηγηθεί η Λιβύη το 2011.
ΗΓενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψήφισε σήμερα να ανασταλεί η συμμετοχή της Ρωσίας στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που εδρεύει στη Γενεύη, λόγω της εισβολής της στην Ουκρανία.
Το αίτημα που είχαν υποβάλει δυτικές χώρες, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, συγκέντρωσε 93 ψήφους υπέρ και 24 κατά, ενώ 58 χώρες απείχαν από την ψηφοφορία.
Για να ανασταλεί η συμμετοχή της Ρωσίας στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, χρειαζόταν πλειοψηφία δύο τρίτων των χωρών που θα ψήφιζαν υπέρ ή κατά κατά στην ψηφοφορία στην οποία κλήθηκαν τα 193 μέλη της Γενικής Συνέλευσης. Οι αποχές δεν υπολογίζονται.
Είναι η δεύτερη φορά στην ιστορία του ΟΗΕ που αποβάλλεται χώρα από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Είχε προηγηθεί η Λιβύη το 2011.
Ο Οδυσσέας Σταμούλης παντρεύτηκε τη σύντροφό του με πολιτικό γάμο – Παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο δύο χρόνια μετά τον θάνατο του γιου του
Με πολιτικό γάμο παντρεύτηκε τη σύντροφό του, Ντίνα, ο Οδυσσέας Σταμούλης. Η είδηση έγινε γνωστή μετά από ανάρτηση που έκανε εκείνη, μέσα από την οποία μοιράστηκε στιγμιότυπα από την τελετή.
Ο Οδυσσέας Σταμούλης χαμογελάει ξανά, μετά τις δύσκολες στιγμές που βίωσε πριν από δύο περίπου χρόνια. Τον Αύγουστο του 2023 ο 11χρονος γιος του ηθοποιού πνίγηκε στους Φούρνους Κορσεών.
Σε αυτά, ο ηθοποιός, που πριν από δύο χρόνια έχασε τον 11χρονο γιο του από πνιγμό κατά τη διάρκεια καλοκαιρινών διακοπών, απαθανατίζεται μαζί με την αγαπημένη του στην αίθουσα του δημαρχείου.
Στο πλευρό τους, όπως φάνηκε και από τις φωτογραφίες, βρέθηκε και ο αδερφός του και ηθοποιός, Ισίδωρος Σταμούλης. Μετά την τελετή, ο Οδυσσέας Σταμούλης και η σύζυγός του πόζαραν αγκαλιασμένοι και χαμογελαστοί.
Με τον όρο Άξιον Εστί αναφερόμαστε στην εικόνα της Παναγίας, της «εφέστιας προστάτιδας», του Αγίου Όρους. Με το ίδιο όνομα επίσης τιτλοφορήθηκε το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη Άξιον Εστί (έκδοση, 1959), το οποίο αργότερα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης στο λαϊκό ορατόριο Άξιον Εστί.
Η εικόνα της Παναγίας, το «Άξιον Εστί», είναι μια από τις περίφημες εικόνες του Αγίου Όρους. Βρίσκεται στο ναό του Πρωτάτου στις Καρυές του Αγίου Όρους, θεωρούμενη ως «κοινή εφέστιος προστάτις» εικόνα όλων των Αγιορείτικων Μονών, φέρουσα στο πλαίσιό της τις σφραγίδες και των 20 Μονών. Επί της εικόνας αυτής έγιναν κατά καιρούς πλείστα πιστά αντίγραφα ανά ένα εκ των οποίων βρίσκεται σε κάθε Μονή του Άθω. Εορτάζει με μεγάλη θρησκευτική λαμπρότητα τη Δευτέρα του Πάσχα και στις 11 Ιουνίου σε ανάμνηση του κάτωθεν θαύματος, αρχή της φήμης της εικόνας και ως θαυματουργής.
Άξιον εστί. Η θαυματουργή εικόνα του Πρωτάτου –
Έργο και φωτογραφία Βενιαμίν ιερομονάχου Κοντράκη (1872)
Ο Ανθυπολοχαγός Οδυσσέας Ελύτης στο Αλβανικό Μέτωπο
«Συνήθως λησμονούμε, όμως, – κάποιοι και αγνοούν – ότι ο Ελύτης πολέμησε στο Αλβανικό Έπος 1940-41, στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Προσβλήθηκε από τύφο και τελικά διασώθηκε «από θαύμα», όπως ο ίδιος ομολογεί. Ας δούμε συνοπτικά πώς ο ίδιος περιγράφει την εμπειρία του στο μέτωπο και σε ποια ποιητικά του έργα αποτυπώθηκε αυτή η συγκλονιστική για τον ποιητή εμπειρία.
Στις 28 Οκτωβρίου 1940 ο Ελύτης κατατάσσεται ως ανθυπολοχαγός στη Διοίκηση του Στρατηγείου του Α’ Σώματος Στρατού. Στις 26 Φεβρουαρίου 1941 μεταφέρεται με βαρύ κοιλιακό τύφο στο νοσοκομείο Ιωαννίνων κι έπειτα από περιπετειώδη πορεία καταλήγει στην Αθήνα.
Αλβανία, κακουχίες στα λασπωμένα χιόνια των βουνών, οιμωγές θανάτου, πείνα, υποχώρηση, αρρώστιες, γερμανική εισβολή, κατοχή, θυσίες, περηφάνεια, αντίσταση, προδοσία…
Από μια συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη στο φοιτητικό περιοδικό «Πανσπουδαστική» με τίτλο «Έζησα το θαύμα της Αλβανίας» το 1965, διαβάζουμε:
Ο Οδυσσέας Ελύτης στο αλβανικό μέτωπο το 1941.
Μόνο αυτή η φωτογραφία ξεχώριζε στο λιτό του σπίτι.
. «Έζησα το θαύμα της Αλβανίας»
-Προσωπικά εσείς, σαν έφεδρος ανθυπολοχαγός, τι κάνατε στον αγώνα; τον ρωτούν.
-Τι να έκανα εγώ, ένα χαλασμένο παιδί της Αθήνας. Με κόπο ανυπολόγιστο, κατάφερα να είμαι απλώς συνεπής προς την αποστολή μου. Αλλά είδα στο πρόσωπο των στρατιωτών μου τη λάμψη που είναι ικανός ο Ελληνισμός ν’ αναδύσει όταν πιστεύει στο δίκιο του. Και γνώρισα από πολύ κοντά την αψηφισιά του θανάτου, την ακατάβλητη θέληση της ζωής που έγινε τελικά και δική μου.
Στο μέτωπο, αρρώστησα από βαρύτατο τύφο. Τα νερά που πίναμε, όπου βρίσκαμε, ανάμεσα στα πτώματα των μουλαριών, ήτανε μολυσμένα. Χωρίς να γνωρίζω τι έχω, χρειάστηκε να κάνω τρία μερόνυχτα με τα πόδια και με ζώο σε βατόδρομο και να διακομισθώ στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων.
Έμεινα εκεί σαράντα μέρες με σαράντα πυρετό, ακίνητος, με πάγο στην κοιλιά. Με είχανε αποφασίσει αλλά εγώ δεν είχα αποφασίσει τον εαυτό μου. Θυμάμαι, ότι αρνήθηκα να με μεταφέρουν στο μικρό θάλαμο των ετοιμοθανάτων, όπως κάποιο άλλο βράδυ αρνήθηκα πεισματικά να κοινωνήσω και να εξομολογηθώ στον παπά που μου φέρανε, όταν η κρίση της αρρώστιας έφτασε στο κατακόρυφο. Μόλις αρχίζανε οι βομβαρδισμοί, ανοίγανε το διπλανό μου παράθυρο -μη σπάσουν τα τζάμια και τιναχτούν επάνω μου- και φεύγανε όλοι στα καταφύγια. Έτσι πέρασα όλες τις τρομερές πρώτες μέρες της γερμανικής επιθέσεως. Κατάμονος, σ’ έναν έρημο θάλαμο, και γεμάτος πληγές από την απόλυτη ακινησία.
Και την ημέρα που κρίθηκε ότι είχα γλυτώσει και άρχισε να υποχωρεί ο πυρετός, ήρθε η διαταγή να εκκενωθεί το Νοσοκομείο. Με βάλανε όπως-όπως σ’ ένα φορείο, που το χώσανε σ’ ένα φορτηγό αυτοκίνητο.
Η φάλαγγα από τα Γιάννενα ως το Αγρίνιο πυροβολήθηκε οχτώ φορές από τα «στούκας». Οι φαντάροι τρέχανε στα χωράφια, όμως εγώ ήταν αδύνατον να σταθώ όρθιος έστω και για μια στιγμή. Τελικά στο Αγρίνιο, με παρατήσανε σ’ ένα πεζούλι και φύγανε. Μια καλή κοπέλλα, εθελοντής νοσοκόμος με άλλη αποστολή, με βοήθησε κα μ’ έσυρε ως το υπόγειο μιας καπναποθήκης, όπου σωριάστηκα κι έμεινα τρεις μέρες (…) Οι γιατροί στην Αθήνα τρίβανε τα μάτια τους. Σύμφωνα με την Επιστήμη, θα έπρεπε με την πρώτη παραμικρή μετακίνηση να πάθω εντερορραγία και να τελειώσω (…) αν «έζησα το θαύμα» σώθηκα και από ένα θαύμα.
Η συμμετοχή του Ελύτη στον ελληνοϊταλικό πόλεμο το χειμώνα του 1940-41 έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ποιητική και ιδεολογική του διαμόρφωση και σήμανε την αρχή μιας νέας περιόδου στην πνευματική του πορεία. Η εμπειρία του πολέμου ώθησε τον Ελύτη να στραφεί πιο άμεσα προς την ιστορία και το συλλογικό αίσθημα στο έργο του. Όπως σημειώνει ο ίδιος στην Αυτοπροσωπογραφία του:
Η Αλβανία, για τη σωματική μου υπόσταση ήταν μια περιπέτεια αβάσταχτη, αλλά για την ψυχική μου όμως ιστορία, μια τομή βαθιά. (…) έγινε αιτία ο πόλεμος να συνειδητοποιήσω τι είναι ο αγώνας, ο ομαδικός πλέον και όχι ο προσωπικός. Θέλω να πω τι σημαίνει να μάχεσαι ενταγμένος σε μιαν ομάδα, που έχει ορισμένα ιδανικά, και να μάχεσαι κι εσύ γι’ αυτά.
Ο Ελύτης έγραψε τρία εκτεταμένα ποιήματα με θέμα τον Αλβανικό πόλεμο, την άνοιξη του 1941 μόλις επέστρεψε από το μέτωπο: την Αλβανιάδα, τη Βαρβαρία και το Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον Χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας.
Η «Αλβανιάδα», έργο ημιτελές σε τρία μέρη, δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 1962 (μόνο ένα μέρος – τα υπόλοιπα καταστράφηκαν) στο φοιτητικό περιοδικό «Πανσπουδαστική», με εκτενή συνέντευξη του ποιητή και σχέδια του Γιάννη Μόραλη. Ας δούμε ένα σχετικό απόσπασμα από εκείνη τη συνέντευξη:
Πώς συμβαίνει να μην έχει εκδοθεί ακόμη η «Αλβανιάδα»; Μήπως έχουν δημοσιευθεί αποσπάσματα σε κανένα περιοδικό;
– Όχι, το ποίημα αυτό δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. Μεταδόθηκε όμως τον Οκτώβριο του 1956 από το Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών, με απαγγελία Θάνου Κωτσόπουλου και Μήτσου Λυγίζου, ραδιοσκηνοθεσία Νίκου Γκάτσου και μουσική Μάνου Χατζιδάκι. Δεν είχε, απ’ όσο ξέρω, καμιάν απήχηση, μολονότι η ραδιοφωνική παρουσίαση βοηθούσε στην ανάδειξη της ιδιότυπης τεχνικής του. Ίσως να έφταιγα εγώ, ίσως το θέμα. Γεγονός είναι ότι μου έλειψε από κει και πέρα η διάθεση να συνεχίσω ένα έργο με τόσο μεγάλες διαστάσεις. Καλά ή κακά δεν είμαι από τους ποιητές που μπορούν να γράφουν ερήμην του κοινού. Μου χρειάζεται ο «αντίκτυπος».
Κάτι περισσότερο: μου χρειάζεται αυτό που λέμε «αόρατη παραγγελία», η συναίσθηση ότι μια ομάδα ανθρώπων, έστω και μικρή, περιμένει κάτι από μένα. Προχώρησα αρκετά στο δεύτερο μέρος, κ’ ύστερα, ξαφνικά, σταμάτησα.
Με τράβηξε το «Άξιον Εστί» που είχε αρχίσει να ωριμάζει μέσα μου και που έμελλε να ηχήσει αλλοιώς. Ωστόσο, μια που αυτό το πρώτο μέρος εξακολουθεί, προσωπικά, να με ικανοποιεί απολύτως κ’ έχει εξάλλου πάρει κατά κάποιο τρόπο το βάφτισμα της δημοσιότητας, ευχαρίστως σας το παραχωρώ.
Η Βαρβαρία, δεν δημοσιεύτηκε ποτέ και έχει καταστραφεί. Από τον Ήλιο τον Πρώτο, τρία κομμάτια έμειναν έξω από τη έκδοση των ποιημάτων της συλλογής τo 1943 και ενσωματώθηκαν στην Καλοσύνη στις Λυκοποριές, που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 1947 στο περιοδικό Τετράδιο. Το πρώτο σχέδιο για το Άξιον Εστί τοποθετείται στο 1950 και το ποίημα δημοσιεύεται το 1959.
Ο Ελύτης ως στρατιώτης στο Μέτωπο
Ο Ελύτης συνέθεσε την ελεγεία του για τον ανθυπολοχαγό με σκοπό να τιμήσει τους συμπολεμιστές του στην Αλβανία. Σημειώνει στην Αυτοπροσωπογραφία του: «Λίγοι ξέρουνε ότι το κύριο βάρος του πολέμου το σήκωναν οι ανθυπολοχαγοί. Και συμβολικά αυτό θέλησα να δείξω ηρωοποιώντας έναν ανθυπολοχαγό, με το Άσμα που έγραψα».
Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν πως έγραψε το ποίημα αυτό για το φίλο του ποιητή Γιώργο Σαραντάρη, ο οποίος επίσης πολέμησε στην Αλβανία και πέθανε αφού μεταφέρθηκε στην Αθήνα βαριά άρρωστος.
Σε μια επιστολή του στον Kimon Friar, ο Ελύτης αναφέρθηκε στον έλληνα ήρωα, ενσαρκωμένο στο πρόσωπο του ανθυπολοχαγού, με τα παρακάτω λόγια:
«Χίλιες φορές τον είχανε σκοτώσει και χίλιες φορές είχε ξαναναστηθεί ανάμεσά μας. Αυτό ήταν χωρίς αμφιβολία το μέτρο και η αξία ενός πολιτισμού βασισμένου στην αγάπη της ζωής και όχι του θανάτου. Στην ελευθερία που ξαναγεννούσε τη ζωή μέσα απ’ τα ερείπια του θανάτου».
Στην ερώτηση δημοσιογράφου: Τι είναι εκείνο που σας συγκίνησε στο Έπος του Σαράντα; ο Ελύτης απάντησε:
– Πώς να σας το πω: ήταν ό,τι διάβαζα στην πράξη, και μ’ ένα σφίξιμο στην καρδιά μην τύχει και δακρύσω, αυτά που με ανία και δυσφορία διάβαζα ώς τότε στα βιβλία και για την ιστορία της χώρας μου. Ηταν μια βίαιη φορά προς τα εμπρός του λαού που είχε κάποτε ηττηθεί, όχι εξ αιτίας του, στη Μικρασία, και που τώρα θα έπαιρνε την εκδίκησή του. Ετσι το έβλεπα εγώ. Σαν άχτι μακροχρόνιο που έβγαινε και ξεθύμαινε. Δεν έπαιζε ρόλο που ο εχθρός ήταν διαφορετικός. Ο εχθρός ήτανε η Τυραννία, ήτανε η μορφή του Άδικου, που την είχαμε υποστεί κάτω από διαφορετικές μορφές επί αιώνες και είχε γίνει μοίρα μας. Αυτή η εξέγερση εναντίον της Μοίρας, χωρίς υπολογισμό, μες στα όλα, αυτή η «όμορφη αφροσύνη», όπως λέω κάπου αλλού, ήτανε που ανέβαζε το γεγονός σε μιαν άλλη σφαίρα, ποιητική. Μέσα μου έγινε μια αναπαρθένευση των τριμμένων εννοιών. Οι λέξεις ξεφουσκώνανε και ξαναγεμίζανε με καθαρή ουσία. Με τη βοήθεια της ουσίας αυτής βρήκα το θάρρος να ξαναπροφέρω λόγια που ώς τότε φοβόμουνα επειδή τα συναντούσα μόνο στα χείλη των κούφιων πολιτικών και των πατριδοκαπήλων.
Το Άξιον Εστί αποτελεί τη μετουσίωση της εμπειρίας του Ελύτη στην Αλβανία, σε μια ύψιστη ποιητική, που δεν έχει σχέση με συνθήματα ή παχιά λόγια.
Η Πορεία προς το μέτωπο είναι τόσο αληθινή σα μεταφυσική! Γράφει ο ποιητής:
Νύχτα πάνω στη νύχτα βαδίζαμε ασταμάτητα, ένας πίσω απ’ τον άλλο, ίδια τυφλοί. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή το πιο συχνά ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας. Και τις λίγες φορές όπου κάναμε στάση να ξεκουραστούμε, μήτε που αλλάζαμε κουβέντα, μονάχα σοβαροί και αμίλητοι, φέγγοντας μ’ ένα μικρό δαδί, μία μία εμοιραζόμασταν τη σταφίδα.
Ή φορές πάλι, αν ήταν βολετό, λύναμε βιαστικά τα ρούχα και ξυνόμασταν με λύσσα ώρες πολλές, όσο να τρέξουν τα αίματα. Τι μας είχε ανέβει η ψείρα ως το λαιμό, κι ήταν αυτό πιο κι απ’ την κούραση ανυπόφερτο. Τέλος, κάποτε ακουγότανε στα σκοτεινά η σφυρίχτρα, σημάδι ότι κινούσαμε, και πάλι σαν τα ζα τραβούσαμε μπροστά να κερδίσουμε δρόμο, πριχού ξημερώσει και μας βάλουνε στόχο τ’ αεροπλάνα. Επειδή ο Θεός δεν κάτεχε από στόχους ή τέτοια, κι όπως το ‘χε συνήθειο του, στην ίδια πάντοτε ώρα ξημέρωνε το φως…
Το Άξιον Εστί έχει θεολογική δομή (Η Γένεση – Ανάγνωσμα – Προφητικόν – Τα Πάθη – Το Δοξαστικό) μα στην ουσία του συνιστά μια ανθρωπολογική προφητεία – και τούτη η προφητεία είναι πειστική: των φονιάδων το αίμα με φως ξεπληρώνω.
Στην πρόσφατη διάλεξή της στη Γεννάδειο (19.10.2011) για τον Ελύτη η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου αποκάλυψε ότι ετοιμάζεται μια μελέτη που θα περιλαμβάνει λεπτομερειακά την πορεία του ποιητή στην Αλβανία. Την περιμένουμε με ενδιαφέρον για να δούμε αυτή την άγνωστη στους πολλούς πλευρά της ζωής του Ελύτη.
Σε τούτες τις δύσκολες μέρες που περνάμε νομίζω πως ο λόγος του ποιητή είναι επίκαιρος παρά ποτέ. Μη, παρακαλώ σας, μη, μη λησμονάτε τη χώρα μου![1]
3. ♪♫ Βίντεο: Η «Πορεία προς το μέτωπο» από το Άξιον Εστί
του μεγάλου Οδυσσέα Ελύτη. Απαγγέλλει ο Μάνος Κατράκης.
Ξημερώνοντας τ’ Αγιαννιού, με την αύριο των Φώτων, λάβαμε τη διαταγή να κινήσουμε πάλι μπροστά, για τα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες. Έπρεπε, λέει, να πιάσουμε τις γραμμές που κρατούσανε ως τότε οι Αρτινοί, από Χιμάρα ως Τεπελένι. Λόγω που εκείνοι πολεμούσανε απ’ την πρώτη μέρα, συνέχεια, κι είχαν μείνει σκεδόν οι μισοί και δεν αντέχανε άλλο.
Δώδεκα μέρες κιόλας είχαμε μεις πιο πίσω, στα χωριά. Κι απάνω που συνήθιζε τ’ αυτί μας πάλι στα γλυκά τριξίματα της γης, και δειλά συλλαβίζαμε το γάβγισμα του σκύλου ή τον αχό της μακρινής καμπάνας, να που ήταν ανάγκη, λέει, να γυρίσουμε στο μόνο αχολόι που ξέραμε: στο αργό και στο βαρύ των κανονιών, στο ξερό και στο γρήγορο των πολυβόλων.
Νύχτα πάνω στη νύχτα βαδίζαμε ασταμάτητα, ένας πίσω απ’ τον άλλο, ίδια τυφλοί. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή το πιο συχνά ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας. Και τις λίγες φορές όπου κάναμε στάση να ξεκουραστούμε, μήτε που αλλάζαμε κουβέντα, μονάχα σοβαροί και αμίλητοι, φέγγοντας μ’ ένα μικρό δαδί, μία μία εμοιραζόμασταν τη σταφίδα. Ή φορές πάλι, αν ήταν βολετο, λύναμε βιαστικά τα ρούχα και ξυνόμασταν με λύσσα ώρες πολλές, όσο να τρέξουν τα αίματα. Τι μας είχε ανέβει η ψείρα ως το λαιμό, κι ήταν αυτό πιο κι απ’ την κούραση ανυπόφερτο. Τέλος, κάποτε ακουγότανε στα σκοτεινά η σφυρίχτρα, σημάδι ότι κινούσαμε, και πάλι σαν τα ζα τραβούσαμε μπροστά να κερδίσουμε δρόμο, πριχού ξημερώσει και μας βάλουνε στόχο τ’ αερόπλανα. Επειδή ο Θεός δεν κάτεχε από στόχους ή τέτοια, κι όπως το ’χε συνήθειο του, στην ίδια πάντοτε ώρα ξημέρωνε το φως.
Τότες, χωμένοι μες στις ρεματιές, γέρναμε το κεφάλι από το μέρος το βαρύ, όπου δε βγαίνουνε όνειρα. Και τα πουλιά μάς θύμωναν, που δε δίναμε τάχα σημασία στα λόγια τους — ίσως και που ασκημίζαμε χωρίς αιτία την πλάση. Άλλης λογής εμείς χωριάτες, μ’ άλλω λογιώ ξινάρια και σιδερικά στα χέρια μας, που ξορκισμένα να ’ναι.
Δώδεκα μέρες κιόλας, είχαμε μεις πιο πίσω στα χωριά κοιτάξει σε κατρέφτη, ώρες πολλές, το γύρο του προσώπου μας. Κι απάνω που συνήθιζε ξανά το μάτι μας τα γνώριμα παλιά σημάδια, και δειλά συλλαβίζαμε το χείλο το γυμνό ή το χορτάτο από τον ύπνο μάγουλο, να που τη δεύτερη τη νύχτα σάμπως πάλι αλλάζαμε, την τρίτη ακόμη πιο πολύ, την ύστερη, την τέταρτη, πια φανερό, δεν ήμασταν οι ίδιοι. Μόνε σαν να πηγαίναμε μπουλούκι ανάκατο, θαρρούσες, απ’ όλες τις γενιές και τις χρονιές, άλλοι των τωρινών καιρών κι άλλοι πολλά παλιών, που ’χαν λευκάνει απ’ τα περίσσια γένια. Καπεταναίοι αγέλαστοι με το κεφαλοπάνι, και παπάδες θεριά, λοχίες του ’97 ή του ’12, μπαλτζήδες βλοσυροί πάνου απ’ τον ώμο σειώντας το πελέκι, απελάτες και σκουταροφόροι, με το αίμα επάνω τους ακόμη Βουργάρων και Τούρκων. Όλοι μαζί, δίχως μιλιά, χρόνους αμέτρητους αγκομαχώντας πλάι πλάι, διαβαίναμε τις ράχες, τα φαράγγια, δίχως να λογαριάζουμε άλλο τίποτε. Γιατί, καθώς όταν βαρούν απανωτές αναποδιές τους ίδιους τους ανθρώπους πάντα, συνηθάν εκείνοι στο Κακό, τέλος του αλλάζουν όνομα, το λεν Γραμμένο ή Μοίρα — έτσι κι εμείς επροχωρούσαμε ίσια πάνου σ’ αυτό που λέγαμε Κατάρα, όπως θα λέγαμε Αντάρα ή Σύγνεφο. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή, το πιο συχνά, ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας.
Κι ότι ήμασταν σιμά πολύ στα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες, μήτε αρρώστους και γερούς, μήτε φτωχούς και πλούσιους, το καταλαβαίναμε. Γιατί κι ο βρόντος πέρα, κάτι σαν καταιγίδα πίσω απ’ τα βουνά, δυνάμωνε ολοένα, τόσο που καθαρά στο τέλος να διαβάζουμε το αργό και το βαρύ των κανονιών, το ξερό και το γρήγορο των πολυβόλων. Ύστερα και γιατί, ολοένα πιο συχνά, τύχαινε τώρα ν’ απαντούμε, απ’ τ’ άλλο μέρος να ’ρχονται, οι αργές οι συνοδείες με τους λαβωμένους. Όπου απιθώνανε χάμου τα φορεία οι νοσοκόμοι, με τον κόκκινο σταυρό στο περιβραχιόνιο, φτύνοντας μέσα στις παλάμες, και το μάτι τους άγριο για τσιγάρο. Κι οπού κατόπι σαν ακούγανε για πού τραβούσαμε, κουνούσαν το κεφάλι, αρχινώντας ιστορίες για σημεία και τέρατα. Όμως εμείς το μόνο που προσέχαμε ήταν εκείνες οι φωνές μέσα στα σκοτεινά, που ανέβαιναν, καυτές ακόμη από την πίσσα του βυθού ή το θειάφι. «Όι, όι, μάνα μου», «όι, όι, μάνα μου», και κάποτε, πιο σπάνια, ένα πνιχτό μουσούνισμα, ίδιο ροχαλητό, που ’λεγαν, όσοι ξέρανε, είναι αυτός ο ρόγχος του θανάτου.
Ήταν φορές που εσέρνανε μαζί τους κι αιχμαλώτους, μόλις πιασμένους λίγες ώρες πριν, στα ξαφνικά γιουρούσια που κάναν τα περίπολα. Βρωμούσανε κρασί τα χνότα τους, κι οι τσέπες τους γιομάτες κονσέρβα ή σοκολάτες. Όμως εμείς δεν είχαμε, ότι κομμένα τα γιοφύρια πίσω μας, και τα λίγα μουλάρια μας, κι εκείνα ανήμπορα μέσα στο χιόνι και στη γλιστράδα της λασπουριάς.
Τέλος, κάποια φορά, φανήκανε μακριά οι καπνοί που ανέβαιναν μεριές μεριές, κι οι πρώτες στον ορίζοντα κόκκινες, λαμπερές φωτοβολίδες.
Από τη συλλογή Το Άξιον εστί (1959) Ολόκληρο το Έργο ΕΔΩ [PDF] [πηγή: Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος, Αθήνα 2002, σ. 136-139]. Πηγή, Επιμέλεια: www.sophia-ntrekou.gr
Ναι, ο Ελύτης, όπως και άλλοι ομότεχνοί του, ήταν στο αλβανικό μέτωπο !
O Γιώργος Ζεβελάκης δίνει σημαντικές πληροφορίες και για άλλους ποιητές και συγγραφείς που στρατεύθηκαν το 1940.
Αντιγράφω, αυτούσιο, το κείμενό του, γιατί αισθάνομαι τη Μνήμη ως χρέος:
“Τα “φύλλα πορείας” των λογοτεχνών που συμμετείχαν στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940 συνοψίζουν την ιστορία εκείνης της εθνικής εποποιίας.
Άλλοι ζήτησαν και πήγαν εθελοντές επειδή είχε περάσει η σειρά τους, ενώ οι νεώτεροι στρατεύτηκαν.
– Ο Γιώργος Θεοτοκάς, αγύμναστος του 1926, κατατάχθηκε στο Χαϊδάρι, εκπαιδεύτηκε στους όλμους και στάλθηκε στον Κιθαιρώνα.
– Ο Άγγελος Τερζάκης, δεκανέας πυροβολικού του 1927, υπηρέτησε στο Αργυρόκαστρο.
– Ο νεώτερης ηλικίας Οδυσσέας Ελύτης επιστρατεύτηκε μόλις κηρύχθηκε ο πόλεμος και τοποθετήθηκε με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού στο Α’ Σώμα Στρατού. Πολέμησε ως διμοιρίτης στις μάχες της Μπολένας, δεξιά από τη Χειμάρρα. Όταν το τάγμα του αποδεκατίστηκε, σώθηκε ως εκ θαύματος. Τον Μάρτιο του 1941 προσβλήθηκε από τύφο και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο των Ιωαννίνων. Εκεί τον βρήκαν οι βομβαρδισμοί των Γερμανών καθηλωμένο στο κρεβάτι. Μετά την υποχώρηση και ύστερα από πολλές κακουχίες ο Ελύτης έφτασε στην Αθήνα, «στηριζόμενος σ’ ένα μπαστούνι, κάτωχρος και ρακένδυτος».
– Ο Στέλιος Ξεφλούδας ήταν έφεδρος λοχαγός πεζικού και πολέμησε με τον λόχο του στα υψώματα της Τρεμπεσίνας.
– Ο Νίκος Καββαδίας, αγύμναστος λόγω θαλάσσιας υπηρεσίας, έγινε ημιονηγός (μουλαράς) και τους «διαλόγους» με το άλογο του αφηγήθηκε σε ένα τρυφερό πεζό που έστειλε στο περιοδικό της ΧΙΙ Μεραρχίας, «Λόγχη».
– Ο Λουκής Ακρίτας βρέθηκε στην πρώτη γραμμή του μετώπου και δημοσίευσε στον αθηναϊκό Τύπο θαυμάσιες πολεμικές ανταποκρίσεις.
Τέλος,
– O Γιάννης Μπεράτης παρά την επισφαλή υγεία του ζήτησε και πέτυχε να καταταχθεί εθελοντής. Στάλθηκε στρατιώτης στην Κορυτσά και από το υλικό των εμπειριών του έγραψε το αριστουργηματικό χρονικό του πολέμου, «Πλατύ Ποτάμι».
Πηγή: Αχ. Μαμάκης, Λογοτέχναι και άνθρωποι των γραμμάτων εις τα βουνά της Αλβανίας, Έθνος, 28 Οκτωβρίου 1947.)» www.sophia-ntrekou.gr
5. Το Λαϊκό Ορατόριο με το ποίημα
ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ σε βίντεο (Ολοκληρωμένο)
Λαϊκό Ορατόριο για συμφωνική ορχήστρα, χορωδία, μικρή λαϊκή ορχήστρα,
«… να μπορούσαν και τη σημασία των λαών να τη μετράνε όχι από το πόσα κεφάλια διαθέτουνε για μακέλεμα, όπως συμβαίνει στις μέρες μας, αλλά απ’ το πόση ευγένεια παράγουν, ακόμη και κάτω από τις πιο δυσμενείς και βάναυσες συνθήκες, όπως ο δικός μας ο λαός στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όπου το παραμικρό κεντητό πουκάμισο, το πιο φτηνό βαρκάκι, το πιο ταπεινό εκκλησάκι, το τέμπλο, το κιούπι, το χράμι, όλα τους αποπνέανε μιαν αρχοντιά κατά τι ανώτερη των Λουδοβίκων.» ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ
★ Βίντεο: ✣ ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ ♪♫ Το Δοξαστικόν 54:01
(Διατίθενται οι στίχοι με ενεργούς υπότιτλους)
01:07:52 … Αιέν ο κόσμος ο μικρός, Ο ΜΕΓΑΣ.
θέατρο Λυκαβηττού – Αύγουστος 1977
Θεοδωράκης-Μπιθικώτσης-Κατράκης-Ελύτης
Live at Lycabetus Theater – Athens (August 1977)
Mikis Theodorakis’ AXION ESTI
based on the Nobel winning poem of Odysseas Elytis.
Το «Άξιον Εστί»τού Οδυσσέα Ελύτη καί τού Μίκη Θεοδωράκη, είναι έργο σταθμός στην ιστορία της μουσικής. Το λαϊκό ορατόριο, σύμφωνα με την ορολογία τού συνθέτη του, γράφτηκε στην Αθήνα καί στο Παρίσι, από την άνοιξη τού 1960 έως τον Δεκέμβριο τού 1963. Η θέληση τού Μίκη Θεοδωράκη, ήταν να «παντρέψει» την συμφωνική μουσική, την Βυζαντινή καί την έντεχνη Ελληνική, την οποία ο ίδιος γέννησε με τον «Επιτάφιο».
Ηχογραφήθηκε πρώτη φορά το 1964 με την φωνή τού Γρηγόρη Μπιθικώτση, τον Μάνο Κατράκη, τον Θόδωρο Δημίτριεφ καί την χορωδία της Θάλειας Βυζαντίου. Από τότε έχει ηχογραφηθεί άλλες τρείς φορές (δύο με τον Νταλάρα και μία με τον Κότσιρα), ενώ έχει παρουσιαστεί σε πολλές εκτελέσεις σε όλον τον κόσμο.
Η πρώτη όμως ηχογράφηση, παραμένει ιστορική. Ήταν τεράστιες οί τεχνικές δυσκολίες καί είναι απίστευτο, πως ολοκληρώθηκε. Τα στούντιο, δεν μπορούσαν να καλύψουν χορωδία, σολίστες, συμφωνική ορχήστρα. Η ηχογράφηση έγινε σταδιακά στα στούντιο της Κολούμπια καί στο κινηματογραφικό Άλφα.
Μόλις ολοκληρώθηκε η πρώτη ηχογράφηση, ήταν πολύ κάτω τού προσδοκόμενου καί δεν ήθελαν την κυκλοφορία τού δίσκου, ούτε η εταιρεία αλλά ούτε καί ο Ελύτης.
Μόνο ο Θεοδωράκης με την ορμή πού τον διακρίνει, επέμενε καί τα κατάφερε.
Το βασικό του επιχείρημα, ήταν μιά φράση: «Ο κόσμος δεν ακούει με τα αυτιά του, ακούει με την φαντασία του». Δικαιώθηκε.
Ο Οδοντωτός Σιδηρόδρομος, αναπόσπαστο κομμάτι του Φαραγγιού του Βουραϊκού που ενώνει το Διακοπτό με τα Καλάβρυτα και αποτελεί κεφάλαιο στην τοπική κουλτούρα των Δήμων Αιγιαλείας και Καλαβρύτων συμπλήρωσε ήδη 120 χρόνια καθημερινών διαδρομών (1896- 2016).
Φέτος ο μήνας Μάιος αναδεικνύεται σε μήνα μοναδικών αποδράσεων και εμπειριών στη φύση, μέσα από ένα πρόγραμμα ανοιχτών εκδηλώσεων ποικίλου ενδιαφέροντος με επίκεντρο μια από τις σπανιότερες σιδηροδρομικές διαδρομές του κόσμου, υπό τον τίτλο «Εν Συρμώ – Γιορτές Οδοντωτού» και με σύνθημα «Μας ταξιδεύει, μας ενώνει, μας εμπνέει».
Οι εκδηλώσεις ξεκινούν το Σάββατο 7 Μαΐου στις 7:00 μ.μ. στο Σταθμό Οδοντωτού στα Καλάβρυτα και περιλαμβάνουν: πεζοπορία στο Φαράγγι του Βουραϊκού, εκδηλώσεις γευσιγνωσίας και τοπικών προϊόντων, ημερίδες, μουσικές εκδηλώσεις, παρουσίαση βιβλίου από το Γενικό Λύκειο Διακοπτού και εκπαιδευτικές δραστηριότητες αλλά και μειωμένο εισιτήριο για μαθητές και ομάδες. Όλα αυτά, με γνώμονα την ανάδειξη της μοναδικότητας του Οδοντωτού Διακοπτού-Καλαβρύτων και του Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού, που πρόσφατα εντάχθηκε στο δίκτυο γεωπάρκων της UNESCΟ.
Κυρίαρχος στόχος των διοργανωτών είναι το πρόγραμμα που ξεκινά φέτος και που τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, να γίνει θεσμός και κάθε Μάιο, να αναδεικνύεται ποικιλοτρόπως αυτή η εντυπωσιακή σιδηροδρομική και περιπατητική ένωση των Δήμων Αιγιαλείας και Καλαβρύτων, με ‘όχημα’ τον Οδοντωτό ως τουριστικό κεφάλαιο και στοιχείο πολιτισμού.
Πρόγραμμα εκδηλώσεων:
Σάββατο 7 Μαΐου στις 19:00 /Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
Έναρξη εκδηλώσεων «Εν Συρμώ». Χαιρετισμοί των Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της ΤΡΑΙΝΟΣΕ κ.κ. Παναγιώτη Θεοχάρη και Φίλιππου Τσαλίδη, των δημάρχων Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ.κ. Γιώργου Λαζουρά και Θανάση Παναγόπουλου και της Προέδρου της ΔΗΚΕΠΑ κας Μαρίας Τσουκαλά. Κήρυξη έναρξης από τον Υπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων κ. Χρήστο Σπίρτζη και την Αναπληρώτρια Υπουργό Τουρισμού κα Έλενα Κουντουρά.
«Επανεκκίνηση!» Λειτουργία και κίνηση της μουσειακής ατμήλατης μηχανής ΔΚ 8.001.
«Τα 120 χρόνια του Οδοντωτού Σιδηρόδρομου και η σημασία του για την περιοχή μας». Ομιλίες και παρουσιάσεις, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για το 36ο Πέρασμα στο φαράγγι.
Έκθεση φωτογραφίας και μουσικό κέρασμα.
Κυριακή 8 Μαΐου /Σταθμός Οδοντωτού, Διακοπτό
Αναχώρηση λεωφορείων με επισκέπτες από Διακοπτό για Ζαχλωρού, σύμφωνα με τον κατάλογο δηλώσεων συμμετοχής. Δρομολόγια λεωφορείων: 06:45, 08:15 και 09:45.
07:00 – Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
36ο Πανελλήνιο πέρασμα στο φαράγγι του Βουραϊκού. Έναρξη της κατάβασης του φαραγγιού. Υποδοχή και εκδηλώσεις στους σταθμούς Τρικλιά, Νιάματα και Διακοπτό. Τις εκδηλώσεις για το 36ο Πέρασμα στο φαράγγι διοργανώνει ο «Σύλλογος Ορειβασίας-Χιονοδρομίας-Αναρρίχησης-Προστασίας Περιβάλλοντος Καλαβρύτων», σε συνεργασία με τον Φορέα Διαχείρισης Χελμού-Βουραϊκού, την υποστήριξη της ΔΗΚΕΠΑ και άλλων φορέων.
11:00 – Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
«Η Πολιτεία ταξιδεύει με τον Οδοντωτό». Αναχώρηση συρμού με τιμητική εκπροσώπηση της πολιτικής ηγεσίας από τον Υπουργό κ. Χρήστο Σπίρτζη και την Αναπληρώτρια Υπουργό κα Έλενα Κουντουρά. Υποδοχή στο Διακοπτό.
Σάββατο 14 Μαΐου
19:30 /Σταθμός Οδοντωτού, Διακοπτό
«Ο Οδοντωτός Διακοπτού-Καλαβρύτων ως μέσο της Τοπικής Ανάπτυξης, του Τουρισμού και του Πολιτισμού». Εκδήλωση και συζήτηση.
21:00 /Σταθμός Οδοντωτού, Διακοπτό
«Τραγούδια των τραίνων». Το συγκρότημα Passepartout με μια συλλογή τραγουδιών για τα τραίνα, από το χθες και το σήμερα.
Τετάρτη 18 Μαΐου (Διεθνής Ημέρα Μουσείων)
«Δημοσιογράφοι Εν Συρμώ». Ημερήσιο δημοσιογραφικό οδοιπορικό με τον Οδοντωτό, από το Διακοπτό στα Καλάβρυτα. Αποχαιρετιστήρια εκδήλωση στη μουσειακή μηχανή, στον σταθμό Διακοπτού.
20:00-22:00 /Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος
«Διαδράσεις μνήμης: Οδοντωτός σιδηρόδρομος και Καλάβρυτα». 120 χρόνια παράλληλης ιστορίας: Κατοχή-αντίσταση-ολοκαύτωμα-απελευθέρωση.
Σάββατο 21 Μαΐου
11:00-13:00 /Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
«Γεύσεις του Οδοντωτού». Εκδήλωση για την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων και της γαστρονομίας, σε συνεργασία με την «Αχαΐα Αναπτυξιακή Α.Ε.»
12:00 /Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
Φιλαρμονική Νέων του Δήμου Καλαβρύτων. Μουσική εκδήλωση – συναυλία.
Κυριακή 22 Μαΐου (Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας)
11:00 /Πνευματικό Κέντρο, Διακοπτό
«Οδοντωτός Σιδηρόδρομος – Φορέας Διαχείρισης Χελμού-Βουραϊκού, γραμμές παράλληλες». Εκδήλωση – ημερίδα από τον Φορέα Διαχείρισης Χελμού-Βουραϊκού.
Σάββατο 28 Μαΐου
19:00 – Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
«Οδοντωτός και Καλάβρυτα – 120 χρόνια ΜΑΖΙ με τη ζωή, την ιστορία, τον πολιτισμό και την ανάπτυξη». Εκδήλωση- συζήτηση για τα 120 χρόνια του Οδοντωτού.
21:00 – Σταθμός Οδοντωτού, Καλάβρυτα
«Τραγουδάμε για τον Οδοντωτό». Χαρούμενη μουσική εκδήλωση-συναυλία.
Κυριακή 29 Μαΐου
10:30 /Πνευματικό Κέντρο, Διακοπτό
«Ο Μουντζούρης στη Μηχανή του Χρόνου, Οδοντωτός Διακοπτού-Καλαβρύτων, 1896-2016». Παρουσίαση του βιβλίου που ετοίμασαν οι μαθητές του ΓΕΛ Διακοπτού, σε συνεργασία με τη ΔΗ.Κ.ΕΠ.Α.
11:30-13:30 /Σταθμός Οδοντωτού, Διακοπτό
«Γεύσεις του Οδοντωτού». Εκδήλωση για την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων και της γαστρονομίας, σε συνεργασία με την «ΑΧΑΪΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε.»
12:00 – Σταθμός Οδοντωτού, Διακοπτό
Φιλαρμονική Αιγίου «Ευτέρπη». Μουσική εκδήλωση – συναυλία.
Κυριακή 5 Ιουνίου (Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος)
Ώρες δρομολογίων Οδοντωτού
«Εκπαίδευση Εν Συρμώ». Εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις για τους επιβάτες των δρομολογίων του Οδοντωτού, από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπσης Κλειτορίας-Ακράτας.
Δευτέρα 6 Ιουνίου
10:00 /Καλάβρυτα
«Δράσεις με μαθητές και εκπαιδευτικούς για τον Οδοντωτό και το Εθνικό πάρκο». Εκπαιδευτικές εκδηλώσεις για το Περιβάλλον, το Εθνικό Πάρκο και το Γεωπάρκο Χελμού-Βουραϊκού και τον Οδοντωτό Σιδηρόδρομο. Διοργανώνει το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπ/σης Κλειτορίας-Ακράτας.
Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων έγινε με τη συνεργασία της Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης (ΔΗ.Κ.ΕΠ.Α.) του Δήμου Αιγιαλείας, του Δήμου Καλαβρύτων, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, του ΟΣΕ και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, της Αντιδημαρχίας Ανάπτυξης του Δήμου Αιγιαλείας, του Φορέα Διαχείρισης Χελμού-Βουραϊκού, της Αχαΐα Αναπτυξιακή Α.Ε., του Συλλόγου Ορειβασίας, Χιονοδρομίας, Αναρρίχησης και Προστασίας του Περιβάλλοντος Καλαβρύτων και του Συλλόγου Φίλων του Οδοντωτού.
Μόλις το αφεντικό του αντίκρισε το θέαμα έμεινε με το στόμα ανοικτό. Αναρωτιόταν πως ο οδηγός κατάφερνε να ξεφορτώνει τόσο γρήγορα το φορτίο του φορτηγού.
Ούτε… κούριερ να ήταν δε θα ήταν τόσο ταχύς. Έτσι, μια μέρα τον παρακολούθησε και έλυσε την απορία του. Μάλιστα, με το βίντεο, έδωσε και ιδέες σε άλλους οδηγούς, χάρη στον δικό του τον… εφευρετικό.
Είδε λοιπόν, το φορτηγό να φτάνει στις αποθήκες της επιχείρησης και τον οδηγό να αρχίζει τα μπρος πίσω και τα κάπως απότομα φρεναρίσματα, ώσπου το φορτίο τοποθετήθηκε στο έδαφος και μάλιστα σχεδόν «ανέπαφο». Όλο αυτό εκτυλίχθηκε στο εξωτερικό, χωρίς να αναφέρεται συγκεκριμένα που όμως.
Ούτε γάτα, ούτε ζημιά πάντως, και κυρίως χωρίς κόπο.
Η Νότια Καρολίνα επλήγη πρόσφατα από καταρρακτώδεις βροχές που είχαν ως αποτέλεσμα τις σοβαρές πλημμύρες, οι οποίες επηρέασαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, αλλά όχι τον οδηγό νταλίκας που πρωταγωνιστεί σε αυτό το βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου.
Δοκιμάστε να αντικαταστήσετε τα πατατάκια και τα μπισκότα με τον «βουτυρένιο» υπέρμαχο της καρδιάς για λίγες εβδομάδες και δείτε την υγεία σας να παίρνει 10′ στις εξετάσεις της
Αναζητάτε έναν υγιεινό τρόπο για να κάνετε την καρδιά σας να χτυπά από ευγνωμοσύνη;
Υπάρχει και δεν απαιτεί στερητικές δίαιτες ή κοπιώδη άσκηση αλλά ένα μικροσκοπικό καρπό. Μια πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου Penn State αποκαλύπτει μια απλή προσθήκη στη διατροφική συμπεριφορά μας που μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη και να τονώσει τη συνολική ποιότητα της διατροφής, δύο παράγοντες-κλειδιά για μια πιο υγιή καρδιά.
Ο ξηρός καρπός-ήρωας που προφυλάσσει τον σημαντικότερο μυ μας από καρδιαγγειακές νόσους, είναι τα καρύδια πεκάν, τα οποία δεν χαίρουν ισάξιας προσοχής με τα αμύγδαλα ή τα παραδοσιακά καρύδια. Με αφορμή αυτόν τον καρπό-ερωτηματικό για τις ιδιότητές του, μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από το Αμερικανικό Συμβούλιο Πεκάν και δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Clinical Nutrition, δίνει στο βουτυρένιο ξηρό σνακ την σημασία που του αναλογεί.
Όταν η καρδιά παίρνει 10′ στις εξετάσεις υγείας
Η ερευνητική ομάδα προσέλκυσε 138 ενήλικες που είχαν τουλάχιστον 1 παράγοντα κινδύνου για μεταβολικό σύνδρομο (υψηλή αρτηριακή πίεση, σάκχαρο στο αίμα, υπερβολικό λίπος στην κοιλιά ή τα εκτός ελέγχου επίπεδα χοληστερόλης) που αυξάνει τις πιθανότητες καρδιαγγειακής πάθησης, εγκεφαλικού επεισοδίου και διαβήτη τύπου 2.
Οι μισοί συμμετέχοντες έτρωγαν περίπου 1 χούφτα πεκάν καθημερινά αντί για τα συνηθισμένα παχυντικά σνακ, ενώ οι άλλοι μισοί συνέχισαν να «πέφτουν με τα μούτρα» σε υπερ-επεξεργασμένους πειρασμούς.
Μετά από 12 εβδομάδες, τα άτομα στην ομάδα κατανάλωσης πεκαν είδαν τους αριθμούς της χοληστερόλης τους να βελτιώνονται σημαντικά σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, πιο συγκεκριμένα, βρέθηκε ότι:
η συνολική χοληστερόλη μειώθηκε κατά περίπου 8 μονάδες
η LDL (κακή) χοληστερόλη «έπεσε» κατά περίπου 7 μονάδες
τα τριγλυκερίδια μειώθηκαν κατά 16 μονάδες
πέρα από τη βελτίωση της χοληστερόλης, οι καταναλωτές πεκάν ενίσχυσαν σε μέγιστο βαθμό τη συνολική ποιότητα της διατροφής τους. Ακριβέστερα, η ομάδα πρόσληψης των καρυδιών πεκάν «ανέβασε» τη βαθμολογία της κατά περίπου 9 μονάδες. Στο τέλος της μελέτης, η ποιότητα της διατροφής τους ήταν 17% υψηλότερη από την ομάδα σύγκρισης
τα πεκάν, προσφέρουν υγιή για την καρδιά λίπη, φυτικές ίνες, πρωτεΐνες, βιταμίνες, μέταλλα και ευεργετικές φυτικές ενώσεις
η «ομάδα των πεκάν» που άρχισαν να απολαμβάνουν περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες και θαλασσινά, τα οποία συνήθως λείπουν από τις αμερικανικές δίαιτες, παρατήρησαν μέχρι την έκτη εβδομάδα κατανάλωσής τους, σταθερά καλές τιμές στην υγεία τους
εντούτοις, η «ομάδα πεκάν» πήραν περίπου 1,5 κιλό σε 12 εβδομάδες, ενώ το βάρος της ομάδας ελέγχου παρέμεινε σταθερό. Αυτό πιθανώς συνέβη επειδή τα πεκάν περιέχουν πολλές θερμίδες, περίπου 200 σε μια χούφτα, και οι συμμετέχοντες πιθανώς δεν αντικατέστησαν πλήρως τα συνήθη σνακ τους και δεν παρατηρήθηκε ενδυνάμωση των αιμοφόρων αγγείων. Σε αδρές γραμμές η λελογισμένη κατανάλωσή τους είναι ωφέλιμη από κάθε άποψη.
Αυτός ο πλούσιος σε θρεπτικά συστατικά ξηρός καρπός είναι μια εξαιρετική προσθήκη σε κάθε διατροφή, καθώς είναι ένα ευέλικτο συστατικό που συνδέεται με πολλά οφέλη για την υγεία.
Eίναι πλούσιoς σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνη Ε, πρωτεΐνες και φυτικές ίνες. Αυτός ο ξηρός καρπός περιέχει την περισσότερη βιταμίνη Ε από όλους τους ξηρούς καρπούς. Προστατεύει την καρδιά, ρίχνει το σάκχαρο και έχει πολλά άλλα οφέλη για την υγεία μας.
Θερμίδες: 160
Πρωτεΐνες: 6 γρ
Υδατάνθρακες: 6 γρ
Λίπη: 14 γραμμάρια (εκ των οποίων 9 γρ είναι μονοακόρεστα)
Φυτικές ίνες: 4 γρ
Βιταμίνη Ε: 26,2 mg (220% της ΣΗΠ)
Βιταμίνη Β2: 0,2 mg (13% της ΣΗΠ)
Μαγνήσιο: 27 mg (7% της ΣΗΠ)
Φωσφόρος: 100 mg (13% της ΣΗΠ)
Σίδηρος: 0,6 mg (3% της ΣΗΠ)
Αμύγδαλο και οφέλη για την υγεία
Τα αμύγδαλα έχουν πολλά οφέλη για την υγεία, όπως:
Καρδιαγγειακή υγεία: Τα αμύγδαλα είναι πλούσια σε μονοακόρεστα λίπη, τα οποία έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στην καρδιαγγειακή υγεία. Μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της LDL (“κακής”) χοληστερόλης και στην αύξηση της HDL (“καλής”) χοληστερόλης. Τα αμύγδαλα κάνουν περισσότερα από το να μειώσουν τα επίπεδα της LDL στο αίμα σας. Προστατεύουν επίσης την LDL από την οξείδωση, η οποία είναι ένα σημαντικό για την ανάπτυξη της αθηροσκλήρωσης.
Το αθήρωμα που συγκεντρώνεται μοιάζει με ένα κίτρινο υλικό και αποτελεί μία συσσωρευμένη πλάκα, πλούσια σε χοληστερόλη. Με τον καιρό, αυτή η πλάκα μειώνει τη διάμετρο των αρτηριών και των αγγείων και τους προκαλεί στένωση. Οι αρτηρίες με τη σειρά τους δεν μπορούν ανταπεξέλθουν στις ανάγκες του οργανισμού και τα αποτελέσματα είναι η εμφάνιση καρδιακών εμφραγμάτων ή ισχαιμικών εγκεφαλικών.
Η φλούδα του αμυγδάλου είναι πλούσια σε πολυφαινόλες, αντιοξειδωτικά που εμποδίζουν την οξείδωση της χοληστερόλης. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ακόμη πιο ισχυρό όταν συνδυάζεται με άλλα αντιοξειδωτικά όπως η βιταμίνη Ε. Μελέτη με 27 συμμετέχοντες έδειξε ότι τα αμύγδαλα για 1 μήνα μείωσαν τα επίπεδα οξειδωμένης LDL χοληστερόλης κατά 14%. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένο κίνδυνο καρδιακής νόσου με την πάροδο του χρόνου. Απαιτείται περισσότερη έρευνα, συμπεριλαμβανομένων μεγαλύτερων μελετών σε ανθρώπους, για να επιβεβαιωθεί αυτό.
Υγεία του εγκεφάλου: Είναι πολύ καλή πηγή βιταμίνης Ε, η οποία είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό. Τα αντιοξειδωτικά βοηθούν στην προστασία των κυττάρων από βλάβες, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε ασθένειες όπως η νόσος Alzheimer και Parkinson.
Υγεία των οστών: Αποτελούν καλή πηγή μαγνησίου, το οποίο είναι σημαντικό για την υγεία των οστών. Το μαγνήσιο βοηθά στη διατήρηση της δύναμης και της πυκνότητας των οστών ενώ μειώνει την αρτηριακή πίεση.
Υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος: Επειδή είναι καλή πηγή βιταμίνης Ε, η οποία είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό, τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν τα αμύγδαλα βοηθούν στην προστασία του ανοσοποιητικού συστήματος από βλάβες.
Έλεγχος του σακχάρου στο αίμα: Είναι μια καλή πηγή φυτικών ινών, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα. Οι φυτικές ίνες επιβραδύνουν την απορρόφηση του σακχάρου από το έντερο, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
Έλεγχος του βάρους: Τα αμύγδαλα είναι μια καλή πηγή πρωτεΐνης και φυτικών ινών, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο του βάρους. Η πρωτεΐνη βοηθά να αισθάνεστε χορτάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ οι φυτικές ίνες βοηθούν στη μείωση της απορρόφησης των θερμίδων.
Πώς να τα καταναλώσετε
Τα αμύγδαλα μπορούν να καταναλωθούν με διάφορους τρόπους. Είναι νόστιμα ως σνακ, προστίθενται σε σαλάτες, δημητριακά, γιαούρτι και άλλα πιάτα. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή γλυκών, όπως κέικ, μπισκότα και παγωτό.
Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη αμυγδάλων είναι περίπου 28 γραμμάρια.
Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο επίσημο περιοδικό της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, ένας συγκεκριμένος ξηρός καρπός είναι το ιδανικό σνακ για όσους θέλουν να απαλλαγούν από το περιττό λίπος στην κοιλιά.
Η επιλογή αυτού του ξηρού καρπού έναντι τροφών που περιέχουν πολλούς υδατάνθρακες, όπως το λευκό ψωμί ή τα κέικ, συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου καρδιοπάθειας, μέσω της μείωσης του κοιλιακού λίπους. Το λίπος που συσσωρεύεται στην κοιλιά είναι πιο επικίνδυνο από το λίπος σε άλλα σημεία του σώματος, καθώς βρίσκεται κοντά σε αρκετά ζωτικά όργανα.
Η λεγόμενη κοιλιακή παχυσαρκία αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για το μεταβολικό σύνδρομο, το οποίο με τη σειρά του συμβάλλει στην πρώιμη στεφανιαία αρτηριοπάθεια.
Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, μόλις 42 γραμμάρια αμύγδαλα την ημέρα για έξι εβδομάδες –σνακ που θα πρέπει να επιλέξουμε αντί για ένα ατομικό τσουρέκι ή ένα ατομικό κέικ με την ίδια ακριβώς ποσότητα θερμίδων– είναι αρκετά για να βελτιωθούν τα επίπεδα της χοληστερόλης και των βλαβερών λιπιδίων στο αίμα, αναφέρει το σχετικό δημοσίευμα του Forbes.
Σημαντικό εύρημα των ερευνητών από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια ήταν ότι, εκτός από τους δείκτες χοληστερόλης και λιπιδίων, υποχώρησε επίσης και το κοιλιακό λίπος χάρη στον ξηρό καρπό.
Τα αμύγδαλα είναι λοιπόν το ιδανικό σνακ για κάθε στιγμή της ημέρας, καθώς μας παρέχουν λίγους υδατάνθρακες και μεγάλες ποσότητες πρωτεϊνών και φυτικών ινών.
Μία μερίδα αμύγδαλα (30 γραμμάρια) περιλαμβάνει περίπου 20-24 ολόκληρα αμύγδαλα. Η μερίδα αυτή παρέχει περίπου 163 θερμίδες, 14 γραμμάρια λιπαρά (κυρίως υγιεινά μονοακόρεστα λιπαρά και Ω-3 λιπαρά οξέα), 3,5 γραμμάρια φυτικές ίνες και 6 γραμμάρια υδατάνθρακες.
Φέτος ο μήνας Μάιος αναδεικνύεται σε μήνα μοναδικών αποδράσεων και εμπειριών στη φύση, μέσα από ένα πρόγραμμα ανοιχτών εκδηλώσεων ποικίλου ενδιαφέροντος με επίκεντρο μια από τις σπανιότερες σιδηροδρομικές διαδρομές του κόσμου, υπό τον τίτλο «Εν Συρμώ – Γιορτές Οδοντωτού» και με σύνθημα «Μας ταξιδεύει, μας ενώνει, μας εμπνέει».
Οι εκδηλώσεις ξεκινούν το Σάββατο 7 Μαΐου στις 7:00 μ.μ. στο Σταθμό Οδοντωτού στα Καλάβρυτα και περιλαμβάνουν: πεζοπορία στο Φαράγγι του Βουραϊκού, εκδηλώσεις γευσιγνωσίας και τοπικών προϊόντων, ημερίδες, μουσικές εκδηλώσεις, παρουσίαση βιβλίου από το Γενικό Λύκειο Διακοπτού και εκπαιδευτικές δραστηριότητες αλλά και μειωμένο εισιτήριο για μαθητές και ομάδες. Όλα αυτά, με γνώμονα την ανάδειξη της μοναδικότητας του Οδοντωτού Διακοπτού-Καλαβρύτων και του Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού, που πρόσφατα εντάχθηκε στο δίκτυο γεωπάρκων της UNESCΟ.
