Στέλλα Γκρέκα: Η ντίβα της ελαφράς μουσικής – Το αφιέρωμα στην μακροβιότερη ως τώρα τραγουδίστρια και ηθοποιός της Ελλάδας

Yπήρξε μία από τις σημαντικότερες φωνές του ελαφρού τραγουδιού, ενώ εμφανίστηκε περιστασιακά και στον κινηματογράφο.

Η Στέλλα Γκρέκα (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο της Στυλιανής Λαγκαδά) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες φωνές του ελαφρού τραγουδιού, ενώ εμφανίστηκε περιστασιακά και στον κινηματογράφο ως ηθοποιός.

«Όνειρο ήταν και πάει», «Έλα γι’ απόψε», «Σαν κι απόψε», «Χτες το βράδυ», «Πού να ‘σαι τώρα», «Ας ερχόσουν για λίγο», «Πάμε στο άγνωστο», «Ήρθες σαν την άνοιξη», «Γύρισε σε περιμένω, γύρισε», «Σκληρή καρδιά γιατί να σ’ αγαπήσω», ήταν μερικές από τις μεγάλες επιτυχίες της που άφησαν εποχή, παρά το γεγονός ότι η δισκογραφική της παρουσία περιορίστηκε, ουσιαστικά, στη διετία 1946-1947.

Ο συνθέτης Χρήστος Χαιρόπουλος χαρακτήρισε τη φωνή της «βιολοντσέλο», η Μαρίκα Κοτοπούλη λάτρευε τη φωνή της, οι σπουδαιότεροι συνθέτες της εμπιστεύτηκαν τα τραγούδια τους που μέσα από τις ερμηνείες της γίνονταν επιτυχίες.

Η Στέλλα Γκρέκα γεννήθηκε στην Αθήνα την 1η Απριλίου του 1922 και ήταν ένα από τα εννέα παιδιά μιας φτωχής οικογένειας. Από πολύ μικρή εξοικειώθηκε με τον καλλιτεχνικό χώρο, καθώς ο πατέρας της ήταν σκηνογράφος και είχε φιλικές σχέσεις με σημαντικούς ανθρώπους του χώρου, όπως ο θεατρικός συγγραφέας Παντελής Χορν.

Δείτε το βίντεο:

Οι ημέρες της δόξας

Σε ηλικία 20 ετών, το 1942, παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη και λογοτέχνη Ορέστη Λάσκο (1907-1992), ο οποίος ήταν ήδη γνωστός από την ταινία του «Δάφνις και Χλόη» (1931). Κουμπάρος στο γάμος της ήταν ο φίλος του γαμπρού Φιλοποίμην Φίνος, ο μετέπειτα κινηματογραφικός παραγωγός.

Δύο χρόνια αργότερα, η Στέλλα Γκρέκα έπαιξε στην ταινία «Ραγισμένες Καρδιές» του συζύγου της, ο οποίος επέλεξε και το ψευδώνυμό της. Αρχικά, επρόκειτο να πρωταγωνιστήσει στην ταινία του Γιώργου Τζαβέλλα «Χειροκροτήματα», πλάι στον Αττίκ και τον Δημήτρη Χορν, αλλά ο Λάσκος την απέτρεψε, ώστε να συμμετάσχει στο δικό του φιλμ. Με τον Τζαβέλλα συνεργάστηκε το 1946 στην ταινία του «Πρόσωπα λησμονημένα», έχοντας στο πλευρό της τον Αιμίλιο Βεάκη, τον Γιώργο Παππά και τον Λάμπρο Κωνσταντάρα.

Τη διετία 1946-1947 ηχογράφησε μια σειρά από επιτυχίες γνωστών δημιουργών, όπως του Χρήστου Χαιρόπουλου, του Κώστα Γιαννίδη (Γιάννη Κωνσταντινίδη), του Μιχάλη Σουγιούλ, του Μενέλαου Θεοφανίδη, του Τάκη Μωράκη και του Γιάννη Βέλλα. Όμως, αρνήθηκε να δισκογραφήσει το «Δυο πράσινα μάτια» (1945) του Μίμη Κατριβάνου (κάτι για το οποίο μετάνιωσε αργότερα) και το «Λίγες καρδιές αγαπούνε» (1946), το οποίο ο δημιουργός του Μιχάλης Σουγιούλ πρότεινε στον άγνωστο τότε Τώνη Μαρούδα και του χάρισε την πρώτη του επιτυχία.

Δείτε το βίντεο:

Το 1946 συνεργάστηκε με την ελληνική ραδιοφωνία και κάθε Πέμπτη βράδυ παρουσίαζε το πρόγραμμα «Στέλλα Γκρέκα» με τον Κώστα Γιαννίδη στο πιάνο. Την επόμενη χρονιά πρωταγωνίστησε στην ταινία της Φίνος Φιλμ «Μαρίνα» πλάι στον Δημήτρη Μυράτ και τον Λάμπρο Κωνσταντάρα. Η ταινία σε σκηνοθεσία Αλέκου Σακελλάριου είχε μεγάλη επιτυχία, όπως και η ερμηνεία της στη σύνθεση του Κώστα Γιαννίδη «Το τραγούδι της Μαρίνας».

Ο χωρισμός και η φυγή της από την Ελλάδα

Στο απόγειο της δόξας της κι έχοντας χωρίσει με τον Ορέστη Λάσκο, το φθινόπωρο του 1947 μετέβη στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στη Νέα Υόρκη, όπου ζούσε ο αδελφός της Άγγελος. Το 1950 παντρεύτηκε τον Ελληνοαμερικανό εφοπλιστή Τζον Αυγερινό, με τον οποίο απέκτησε δύο γιους. Έκτοτε, αφιερώθηκε στην οικογένειά της και η ενασχόλησή της με το τραγούδι στις ΗΠΑ ήταν περιορισμένη.

Στην Ελλάδα ερχόταν για καλοκαιρινές διακοπές. Επισκέφθηκε επαγγελματικά τη χώρα κατά τη δεκαετία του 1970 για να ηχογραφήσει δυο άλμπουμ για την ελληνική Columbia-EMI (τότε ΕΜΙΑΛ): «Η Στέλλα Γκρέκα τραγουδάει Χρήστο Χαιρόπουλο» (1975) με τον Χαιρόπουλο να τη συνοδεύει στο πιάνο και «Η Στέλλα Γκρέκα τραγουδάει Αττίκ» (1976) σε ενορχήστρωση και διεύθυνση του Χάρη Ανδρεάδη.

Λίγο νωρίτερα η ίδια εταιρεία είχε συλλέξει τα τραγούδια που η Στέλλα Γκρέκα ηχογράφησε κατά τη διετή καριέρα της και τα κυκλοφόρησε σε δίσκο με τον τίτλο «Στέλλα Γκρέκα». Το 1973 και το 1984 εμφανίστηκε στην ελληνική τηλεόραση, καλεσμένη του παραγωγού Γιώργου Παπαστεφάνου. Ο ίδιος επιμελήθηκε μια συλλογή από ηχογραφήσεις της τραγουδίστριας στην Αμερική, η οποία κυκλοφόρησε από τη LYRA το 1990 με τίτλο «Τα τραγούδια της Αμερικής».

Η επιστροφή της στην Ελλάδα

Μετά τον θάνατο του συζύγου της, η Στέλλα Γκρέκα επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα το 1987 κι έκτοτε ζούσε μόνιμα στον Διόνυσο Αττικής.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2013 οργανώθηκε στην Αθήνα συναυλία-αφιέρωμα στη Στέλλα Γκρέκα, την επιμέλεια της οποίας είχε ο Μιχάλης Κουμπιός, με τη συμμετοχή διαφόρων τραγουδιστών και της 92χρονης Στέλλας Γκρέκα. Φωτογραφίες της Στέλλας Γκρέκα επελέγησαν από τον θεατρικό σκηνοθέτη Γιώργο Μιχαηλίδη για να κοσμήσουν τα εξώφυλλα της μυθιστορηματικής τριλογίας του «Της επανάστασης, της μοναξιάς και της λαγνείας» (2002-2004).

Δείτε το βίντεο-αφιέρωμα:

Νίκος Δημητράτος: O Έλληνας τραγουδιστής και ηθοποιός, με τα σπουδαία φωνητικά και υποκριτικά προσόντα

Ο Νίκος Δημητράτος υπήρξε μία από τις ιδιαίτερες μορφές του ελληνικού καλλιτεχνικού χώρου, συνδυάζοντας με σπάνιο τρόπο το τραγούδι με την υποκριτική.

Με βαθιά εκφραστική φωνή, θεατρικό ταλέντο και έντονη παρουσία στη σκηνή, άφησε το δικό του αποτύπωμα τόσο στο ελληνικό τραγούδι όσο και στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Η καλλιτεχνική του πορεία συνδέθηκε στενά με σημαντικούς δημιουργούς της ελληνικής μουσικής, κυρίως με τον σπουδαίο συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο, με τον οποίο συνεργάστηκε επί σειρά ετών.

Τα πρώτα χρόνια και η επαφή με τη μουσική

Ο Νίκος Δημητράτος γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1942 στην Αθήνα. Από πολύ μικρή ηλικία ήρθε σε επαφή με τη μουσική μέσα από την εκκλησία, καθώς υπήρξε παπαδάκι στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου σιγόψελνε και γνώρισε τη βυζαντινή μουσική. Η εμπειρία αυτή διαμόρφωσε σημαντικά τη φωνητική του παιδεία και τον οδήγησε να σπουδάσει συστηματικά βυζαντινή μουσική.

Σε ηλικία περίπου είκοσι ετών έκανε τα πρώτα του βήματα ως τραγουδιστής στις ιστορικές μπουάτ της Πλάκας, και ιδιαίτερα στην περίφημη «Κατακόμβη», έναν χώρο όπου αναδείχθηκαν πολλοί καλλιτέχνες της εποχής του «Νέου Κύματος». Εκεί τον άκουσε ο σκηνοθέτης Τάσος Πετρής, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από το ταλέντο του και τον παρότρυνε να ασχοληθεί και με την υποκριτική.

Οι σπουδές και τα πρώτα θεατρικά βήματα

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, ο Δημητράτος αποφάσισε να δώσει εξετάσεις στο Θέατρο Τέχνης. Από τους 58 υποψήφιους που συμμετείχαν στις εξετάσεις, ο μεγάλος σκηνοθέτης Κάρολος Κουν επέλεξε μόλις δύο άτομα, ένας από τους οποίους ήταν ο ίδιος. Φοίτησε για δύο χρόνια στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, όμως αναγκάστηκε να αποχωρήσει όταν αποκαλύφθηκε ότι τα βράδια τραγουδούσε σε μπουάτ για να εξασφαλίσει τα προς το ζην.

Παρά την αποχώρησή του, δεν εγκατέλειψε την υποκριτική. Συνέχισε τις σπουδές του στη σχολή του Γρηγόρη Βαφιά, ολοκληρώνοντας την εκπαίδευσή του και ξεκινώντας επαγγελματικά τη θεατρική του πορεία.

Δείτε το βίντεο:

Θέατρο και ιστορικές παραστάσεις

Η θεατρική του πορεία ξεκίνησε δυναμικά μέσα σε μια δύσκολη περίοδο για την Ελλάδα, κατά τα χρόνια της δικτατορίας. Το 1971 συμμετείχε στο έργο «Παραμύθι χωρίς όνομα» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, με τον θίασο της «Νέας Πορείας».

Δύο χρόνια αργότερα, το 1973, πήρε μέρος σε μία από τις πιο ιστορικές θεατρικές παραστάσεις της μεταπολεμικής Ελλάδας: το «Μεγάλο μας Τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, με τον θίασο της Τζένης Καρέζη και του Κώστα Καζάκου. Η παράσταση αυτή αποτέλεσε σύμβολο αντίστασης απέναντι στο καθεστώς της χούντας και ταυτόχρονα σηματοδότησε την αρχή της μακρόχρονης συνεργασίας του Δημητράτου με τον Σταύρο Ξαρχάκο.

Δείτε το βίντεο:

Στη συνέχεια συνεργάστηκε με σημαντικές θεατρικές προσωπικότητες, όπως ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος και ο σκηνοθέτης Μίνως Βολανάκης. Επίσης, συμμετείχε στην παράσταση του έργου του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα «Ματωμένος Γάμος» στο θέατρο «Στοά», όπου όχι μόνο έπαιξε ως ηθοποιός αλλά συνέθεσε και τη μουσική της παράστασης.

Δείτε το βίντεο:

Συμμετοχή σε θέατρο και τηλεόραση

Ο Νίκος Δημητράτος είχε ενεργή παρουσία και σε θεατρικές παραγωγές σε όλη την Ελλάδα. Συνεργάστηκε με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης στην κωμωδία «Μιας Πεντάρας Νιάτα» των Πρετεντέρη και Γιαλαμά, ενώ εμφανίστηκε και σε παιδικές θεατρικές παραγωγές του Εθνικού Θεάτρου, όπως η παράσταση «Η Χώρα των Πουλιών», βασισμένη στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη.

Παράλληλα, συμμετείχε σε πολλές τηλεοπτικές παραγωγές. Έλαβε μέρος σε θεατρικές παραστάσεις του «Θεάτρου της Δευτέρας» της ΕΡΤ, καθώς και στα αγαπημένα παιδικά προγράμματα του Νίκου Πιλάβιου. Επίσης εμφανίστηκε σε τηλεοπτικές σειρές όπως «Οι Έμποροι των Εθνών», «Παράξενος Ταξιδιώτης», «Πυρ και Μανία», «Μη Φοβάσαι τη Φωτιά», «Στρας», «Τζιβαέρι», «Σημάδι του Έρωτα» και «Ανατομία ενός Εγκλήματος».

Δείτε το βίντεο:

Στον κινηματογράφο

Ο Δημητράτος συμμετείχε και στον ελληνικό κινηματογράφο. Ξεχωριστή ήταν η παρουσία του στην πολυβραβευμένη ταινία «Ρεμπέτικο» (1983) του Κώστα Φέρρη, όπου εμφανίστηκε τόσο ως ηθοποιός όσο και ως τραγουδιστής.

Συμμετείχε επίσης σε αρκετές άλλες ταινίες, όπως:

• «Κλειστή Στροφή»

• «Η Εποχή των Δολοφόνων» του Νίκου Γραμματικού

• «Ο Τοίχος» του Στέλιου Παυλίδη

• «Σενάριο» του Ντίνου Μαυροειδή

• «Δικτάτωρ Καλεί Θανάση» του Πάνου Γλυκοφρύδη

Το 1991 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Β΄ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του στην ταινία «Άντε Γεια» του Γιώργου Τσεμπερόπουλου.

Η πορεία στο τραγούδι

Στο τραγούδι, ο Νίκος Δημητράτος εμφανίστηκε αρχικά στις μπουάτ της Πλάκας κατά την περίοδο του Νέου Κύματος, όμως η καλλιτεχνική του ταυτότητα διαμορφώθηκε κυρίως μέσα από τη συνεργασία του με τον Σταύρο Ξαρχάκο. Η συνεργασία αυτή επεκτάθηκε στη δισκογραφία, στο θέατρο και στον κινηματογράφο.

Δείτε το βίντεο:

Παράλληλα συνεργάστηκε με σπουδαίους Έλληνες συνθέτες, μεταξύ των οποίων οι:

Σταύρος Κουγιουμτζής, Χρήστος Λεοντής, Δήμος Μούτσης, Ηλίας Ανδριόπουλος, Γιώργος Χατζηνάσιος, Μίμης Πλέσσας, Νότης Μαυρουδής, Δημήτρης Λάγιος, Δημήτρης Παπαδημητρίου, Δημήτρης Λέκκας και Θοδωρής Ξυδιάς.

Επίσης εμφανίστηκε σε συναυλίες με σημαντικούς καλλιτέχνες όπως:

Μάρκος και Στέλιος Βαμβακάρης, Σωτηρία Μπέλλου, Νίκος Ξυλούρης, Απόστολος Καλδάρας, Ελένη Βιτάλη, Θανάσης Γκαϊφύλλιας και Σωτηρία Λεονάρδου.

Δείτε το βίντεο:

Μεγάλες μουσικές στιγμές

Το 1997, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Θεσσαλονίκη – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», συμμετείχε στο ορατόριο «Η Άλωση της Πόλης» του Γιώργου Χατζηνάσιου ως ηθοποιός και σολίστ, συνοδευόμενος από τη Συμφωνική Ορχήστρα της Σόφιας και τη 70μελή χορωδία της Χαλκιδικής.

Το τέλος μιας σημαντικής πορείας

Ο Νίκος Δημητράτος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών, αφήνοντας πίσω του μια σημαντική καλλιτεχνική παρακαταθήκη στο ελληνικό τραγούδι, το θέατρο και τον κινηματογράφο. Η φωνή και οι ερμηνείες του παραμένουν μέχρι σήμερα συνδεδεμένες με μερικές από τις πιο σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής και θεατρικής ιστορίας.

Επιλεγμένη δισκογραφία

Μεταξύ των σημαντικότερων δισκογραφικών του συμμετοχών συγκαταλέγονται:

• «Το Μεγάλο μας Τσίρκο»

• «Νυν και Αεί»

• «Ενθύμιον ’76»

• «Ρεμπέτικο»

• «Εικόνες»

• «Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας»

• «Καημοί της Αυλής»

• «Ανωτάτη Ζαμπετική»

• «Carte Postale»

• «Χωρίς Παρέα»

Ο Νίκος Δημητράτος παραμένει μια χαρακτηριστική φωνή μιας εποχής όπου το τραγούδι, το θέατρο και η κοινωνική έκφραση συναντιούνταν δημιουργικά πάνω στη σκηνή.

Η Χλόη Λιάσκου υπήρξε μία από τις αγαπημένες ηθοποιούς του Δαλιανίδη και μια από τις πιο εντυπωσιακές παρουσίες στη μεγάλη οθόνη. Παρόλα αυτά, επέλεξε να αποσυρθεί από τα φώτα της δημοσιότητας.

Συγκεκριμένα, η 78χρονη ηθοποιός αποφάσισε να αποσυρθεί από τα φώτα της δημοσιότητας όταν απέκτησε τη δική της οικογένεια.

Δείτε το βίντεο:

Η ξανθιά ηθοποιός υπέγραψε συμβόλαιο με τη Φίνος Φιλμ ενώ ήταν ακόμη ανήλικη. Μεγαλωμένη στην Αθήνα, έχασε τον πατέρα της λίγο μετά τη γέννησή της, μεγαλώνοντας ορφανή.

Η ανακάλυψη της από τον Νίκο Κούνδουρο έγινε όταν ήταν μόλις 13 ετών, την περίοδο που φοιτούσε στη σχολή χορού Ζουρούδη. Όπως είχε η ίδια αναφέρει, «ο Κούνδουρος είχε επισκεφθεί τη σχολή χορού για να δει τον φίλο του, τον Θανάση Βέγγο, που τότε ετοίμαζε κάτι με τη συμμετοχή κοριτσιών από τη σχολή. Ήμουν 13 ετών και με ήθελε για την ταινία “Δάφνις και Χλόη”, που αργότερα μετονομάστηκε σε “Μικρές Αφροδίτες”. Για τρία χρόνια, πραγματοποιήσαμε περίπου 2.000 φωτογραφίσεις και πρόβες. Ωστόσο, η παραγωγή καθυστέρησε και όταν τελικά γυρίστηκε η ταινία, είχα μεγαλώσει και δεν ταίριαζα πλέον στο ρόλο».

Το άγνωστο δράμα της Χλόης Λιάσκου

Σε ηλικία 19 ετών, παντρεύτηκε τον καθηγητή της στη σχολή, τον Λάμπρο Κωστόπουλο. Όπως ανέφερε, «ήταν και καθηγητής μου, δημιουργώντας όλη αυτή την ατμόσφαιρα του Πυγμαλίωνα».

Η μητέρα της ήταν αντίθετη με την απόφασή της, καθώς ο Λάμπρος Κωστόπουλος ήταν 17 χρόνια μεγαλύτερός της και είχε ήδη έναν γάμο στο ενεργητικό του. Έτσι, ο γάμος τους πραγματοποιήθηκε με δικαστική απόφαση.

Από το γάμο της, απέκτησε δύο παιδιά και, παρά τη νεαρή της ηλικία, αφοσιώθηκε στην οικογένειά της. Απέκτησε ακόμη ένα αγοράκι, το οποίο δυστυχώς «έχασε» σε ηλικία 4 ετών, λόγω υποξαιμίας του εγκεφάλου.

Από το 1971 και για 12 συνεχόμενα χρόνια, εργάστηκε στο Εθνικό Θέατρο. Αργότερα, από το 1991 έως το 1996, παρουσίασε την εκπομπή «Εν αρχή είναι ο έρωτας» στην ΕΡΑ2. Σήμερα, ζει στα νότια προάστια, αποφεύγοντας τις συνεντεύξεις και τις δημόσιες εμφανίσεις.

Η Χλόη Λιάσκου στα 78 της χρόνια

Πώς διαμορφώνεται η λίστα μετά τη γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή