Κοιτάξτε για λίγο το πληκτρολόγιό σας και συγκεκριμένα τα πλήκτρα που αντιστοιχούν στα γράμματα Φ (F) και Ξ (J). Αν τα συγκρίνεται με όλα τα άλλα πλήκτρα θα δείτε πως έχουν μια μικρή διαφορά.
Είναι τα μόνα που στην κάτω πλευρά της επιφάνειας του τετραγώνου- που αποτελεί το πλήκτρο- υπάρχει μια μικρή εξοχή. Συνήθως είναι μια ανάγλυφη γραμμούλα, κάπως σαν παύλα.
Ίσως να την έχετε προσέξει και πολύ πιθανό να σκεφτήκατε πως εξυπηρετεί κάποιο κατασκευαστικό σκοπό. Κι όμως, αυτές οι μικρές εξοχές είναι εκεί για να εξυπηρετήσουν αποκλειστικά τους χρήστες του πληκτρολογίου.
Γιατί; Γιατί δια της αφής, ο χρήστης μπορεί να εντοπίσει χωρίς να χρειάζεται να κοιτάξει, σε ποιες θέσεις του πληκτρολογίου θα πρέπει να τοποθετήσει τα δάχτυλά του.
Η τουλάχιστον τις βέλτιστες θέσεις για μια άνετη πληκτρολόγηση. Για όσους γνωρίζουν τυφλό σύστημα δακτυλογράφησης, είναι γνωστό πως οι δείκτες των χεριών τοποθετούνται σε αυτά ακριβώς τα πλήκτρα και τα υπόλοιπα δάχτυλα τοποθετούνται διαδοχικά.
Έτσι τα δάχτυλα του αριστερού χεριού τοποθετούνται στα πλήκτρα Φ (F), Δ (D), Σ (S) και Α και τoυ δεξιού τα Ξ (J), Κ, Λ (L) και τον τόνο. Οι δε αντίχειρες τοποθετούνται στο space bar.
Από αυτές τις θέσεις η κίνηση των δακτύλων προς τα επιθυμητά πλήκτρα που βρίσκονται πάνω, κάτω και δίπλα από αυτά τα εννέα, γίνεται πραγματικά ιδιαίτερα εύκολη.
Οι δύο αυτές μικρές κορυφογραμμές ήταν ιδέα June E.Botich, και στόχος ήταν η αύξηση της ταχύτητας πληκτρολόγησης και η ακρίβεια στη δακτυλογράφηση.
Γιατί υπάρχουν τέσσερα μαξιλάρια στο κρεβάτι στο ξενοδοχείο αντί για τα συνηθισμένα δύο; Αν αναρωτιέστε γιατί, διαβάστε παρακάτω
Τα ξενοδοχεία θέλουν να προσφέρουν στους επισκέπτες τους την απόλυτη εμπειρία ύπνου.
Η ύπαρξη τεσσάρων μαξιλαριών επιτρέπει στους επισκέπτες να προσαρμόσουν τον ύπνο τους σύμφωνα με τις προτιμήσεις τους. Ενώ ορισμένοι προτιμούν να κοιμούνται μόνο με ένα μαξιλάρι, άλλοι προτιμούν να τα στοιβάζουν για επιπλέον υποστήριξη. Παρέχοντας τέσσερα μαξιλάρια, τα ξενοδοχεία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα προτιμήσεων ύπνου.
Τα ξενοδοχεία θέλουν να εξασφαλίσουν ότι οι επισκέπτες τους έχουν έναν άνετο και ξεκούραστο ύπνο.
Το να έχετε τέσσερα μαξιλάρια όχι μόνο παρέχει επιπλέον υποστήριξη, αλλά βοηθά επίσης στην πρόληψη του πόνου στον αυχένα και την πλάτη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους επισκέπτες που ταξιδεύουν και μπορεί να κάθονται σε άβολες θέσεις για μεγάλες χρονικές περιόδους.
Τα ξενοδοχεία θέλουν να δημιουργήσουν μια πολυτελή και φιλόξενη ατμόσφαιρα για τους επισκέπτες τους.
Έχοντας τέσσερα μαξιλάρια στο κρεβάτι δίνει στο δωμάτιο μια πιο πολυτελή και φιλόξενη αίσθηση. Προσθέτει επίσης τη συνολική αισθητική του δωματίου, καθιστώντας το πιο ελκυστικό οπτικά. Τέλος, η παροχή τεσσάρων μαξιλαριών είναι ένας απλός και οικονομικός τρόπος για τα ξενοδοχεία να βελτιώσουν την εμπειρία των επισκεπτών τους. Δεν κοστίζει πολύ η παροχή επιπλέον μαξιλαριών, αλλά μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στην ποιότητα της διαμονής του επισκέπτη.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα μείνετε σε ένα ξενοδοχείο και θα δείτε τέσσερα μαξιλάρια στο κρεβάτι σας, θα ξέρετε γιατί.
Αν δεν το έχετε παρατηρήσει, την επόμενη φορά που θα ανεβείτε σε αεροπλάνο και ζητήσετε να καθίσετε δίπλα στο παράθυρο, παρατηρήστε ότι υπάρχει μια μικροσκοπική τρύπα στο κάτω μέρος του παραθύρου.
Αυτό, δεν πρέπει να σας πανικοβάλει, αλλά αντιθέτως να σας καθησυχάσει μιας και είναι ένα σημαντικό στοιχείο ασφάλειας. Αυτή η μικρή οπή, υπάρχει σε κάθε αεροσκάφος, σε κάθε παράθυρο.
Λέγεται οπή αερισμού και χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της πίεσης μέσα στο παράθυρο-η πίεση μέσα στη καμπίνα, είναι πολύ μεγαλύτερη από ότι έξω. Επιπλέον, επιτρέπει τη μεταφορά αέρα ανάμεσα στα δυο στρώματα (τα παράθυρα των αεροπλάνων αποτελούνται από 3 στρώματα), και έτσι δεν μένει η υγρασία και αποτρέπει το παράθυρο να θαμπώνει. Ταυτόχρονα, αν το εξωτερικό στρώμα χαλάσει, θα πάρει τη θέση του το μεσαίο, χωρίς να συμβεί κάτι δυσάρεστο…
Άρα, η σημασία αυτής της οπής, είναι μεγαλύτερη από το μέγεθός της.
Γιατί υπάρχει ένας μαύρος δακτύλιος μέσα στην πατάτα σας
Ετοιμάζεστε να φτιάξετε μια ψητή πατάτα, πουρέ για το βραδινό ή να κόψετε πατάτες για ψήσιμο — και ξαφνικά παρατηρείτε έναν περίεργο μαύρο δακτύλιο ή μια σκοτεινή κηλίδα στο εσωτερικό.
Με την πρώτη ματιά φαίνεται ανησυχητικό. Είναι η πατάτα χαλασμένη; Μουχλιασμένη; Μήπως δεν είναι ασφαλής για κατανάλωση;
Ευτυχώς, στις περισσότερες περιπτώσεις, η απάντηση είναι πολύ λιγότερο δραματική.
Αυτοί οι σκούροι κύκλοι είναι συνήθως μια ακίνδυνη κατάσταση γνωστή ως εσωτερική μαύρη κηλίδα ή εσωτερικός μώλωπας και είναι πιο συνηθισμένοι απ’ όσο νομίζετε.
Τι είναι ο μαύρος δακτύλιος στην πατάτα;
Η μαύρη ή σκουρόχρωμη περιοχή μέσα στην πατάτα προκαλείται συχνά από ζημιά κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά.
Σε αντίθεση με τη μούχλα ή τη σήψη, αυτές οι κηλίδες συνήθως είναι:
• Ξηρές και όχι γλοιώδεις
• Σκούρο γκρι, μαύρες ή ελαφρώς μωβ
• Σκληρές και όχι μαλακές
• Κρυμμένες στο εσωτερικό ενώ εξωτερικά η πατάτα φαίνεται φυσιολογική
Γι’ αυτό πολλές φορές δεν παρατηρείτε τίποτα περίεργο μέχρι να κόψετε την πατάτα.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Υπάρχουν αρκετοί συνηθισμένοι λόγοι που οι πατάτες εμφανίζουν μαύρους κύκλους ή κηλίδες στο εσωτερικό.
1. Μώλωπες από πίεση
Οι πατάτες μπορεί να φαίνονται ανθεκτικές, όμως τραυματίζονται πιο εύκολα απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι.
Όταν οι πατάτες:
• Πέφτουν κάτω
• Στοιβάζονται πολύ σφιχτά
• Χτυπιούνται κατά τη μεταφορά
• Αποθηκεύονται κάτω από μεγάλο βάρος
…ο εσωτερικός ιστός μπορεί να υποστεί ζημιά.
Αυτός ο τραυματισμός δεν φαίνεται πάντα στη φλούδα, αλλά αργότερα εμφανίζεται ως μαύρος κύκλος ή κηλίδα μέσα στην πατάτα.
Είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες.
2. Έλλειψη οξυγόνου κατά την αποθήκευση
Οι πατάτες χρειάζονται σωστό αερισμό κατά την αποθήκευση.
Αν φυλάσσονται σε χώρους με κακή κυκλοφορία αέρα, το εσωτερικό μπορεί να σκουρύνει επειδή ο ιστός της πατάτας δεν λαμβάνει αρκετό οξυγόνο.
Μια πιο σοβαρή μορφή αυτού του προβλήματος λέγεται “blackheart”, όπου το κέντρο γίνεται σχεδόν εντελώς μαύρο.
Οι δακτυλιοειδείς κηλίδες είναι συνήθως μια πιο ήπια μορφή του ίδιου φαινομένου.
3. “Στρες” από τη θερμοκρασία
Οι πατάτες είναι ευαίσθητες στις αλλαγές θερμοκρασίας.
Η αποθήκευση:
• Στο ψυγείο
• Σε πολύ κρύα μέρη
• Κοντά σε πηγές θερμότητας
• Σε χώρους με συνεχείς αλλαγές θερμοκρασίας
…μπορεί να επηρεάσει τη χημεία τους.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες ειδικά μετατρέπουν το άμυλο σε σάκχαρα, κάτι που μπορεί να συμβάλει στον αποχρωματισμό και στις σκούρες κηλίδες.
4. Φυσική οξείδωση
Μερικές φορές οι μαύροι κύκλοι προκαλούνται απλώς από οξείδωση.
Μέσα σε κάθε πατάτα υπάρχει αγγειακός ιστός — μικρές “φλέβες” που μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά.
Όταν εκτεθούν στον αέρα ή υποστούν στρες, αυτοί οι ιστοί μπορεί φυσικά να σκουρύνουν με τον χρόνο.
Η διαδικασία αυτή είναι ακίνδυνη και μοιάζει με το πώς σκουραίνουν τα μήλα αφού κοπούν.
Είναι ασφαλές να τη Φάτε;
Συνήθως, ναι.
Οι πατάτες με εσωτερικές μαύρες κηλίδες είναι γενικά ασφαλείς αν:
• Μυρίζουν φυσιολογικά • Έχουν σφιχτή υφή • Δεν υπάρχει γλίτσα ή μούχλα • Το υπόλοιπο της πατάτας φαίνεται υγιές
Οι περισσότεροι απλώς αφαιρούν τα σκουρόχρωμα σημεία πριν το μαγείρεμα.
Οι περιοχές αυτές μπορεί να έχουν ελαφρώς πικρή γεύση ή πιο ξηρή υφή, αλλά συνήθως δεν είναι επικίνδυνες.
Πότε πρέπει να πετάξετε την πατάτα;
Αποφύγετε να τη φάτε αν παρατηρήσετε:
• Σάπια ή ξινή μυρωδιά • Μαλακή και λιωμένη υφή • Πράσινο χρώμα • Μούχλα ή χνούδι • Υγρά ή γλίτσα • Εκτεταμένο μαύρισμα σε όλη την πατάτα
Αυτά τα σημάδια δείχνουν αλλοίωση και όχι έναν απλό μώλωπα.
Πώς να αποφύγετε τις μαύρες κηλίδες
Για να διατηρήσετε τις πατάτες πιο φρέσκες και να μειώσετε τους εσωτερικούς μώλωπες:
✅ Αποθηκεύστε τις σωστά
Κρατήστε τις σε:
• Δροσερό μέρος
• Σκοτεινό σημείο
• Καλά αεριζόμενο καλάθι ή χάρτινη σακούλα
❌ Αποφύγετε το ψυγείο
Οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν αρνητικά την υφή και τη χημεία της πατάτας.
✅ Χειριστείτε τις προσεκτικά
Αποφύγετε να τις ρίχνετε ή να βάζετε βαριά αντικείμενα πάνω τους.
✅ Χρησιμοποιήστε πρώτα τις πιο παλιές πατάτες
Όσο περισσότερο μένουν σε κακές συνθήκες, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εσωτερικού αποχρωματισμού.
Τελική σκέψη
Το να βρείτε έναν μαύρο δακτύλιο μέσα σε μια πατάτα μπορεί σίγουρα να σας ξαφνιάσει, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται απλώς για ένα ακίνδυνο αποτέλεσμα πίεσης, κακής αποθήκευσης ή φυσικής οξείδωσης.
Οπότε πριν πετάξετε ολόκληρη την πατάτα, ρίξτε μια πιο προσεκτική ματιά.
Συχνά αρκεί απλώς να αφαιρέσετε το σκουρόχρωμο σημείο και να απολαύσετε κανονικά το υπόλοιπο.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Μπόντα , λαογράφο και τέως διευθυντή της Μανουσείου Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Σιάτιστας:
Tο βρασμένο αυγό συμβολίζει τον θανατωμένο Χριστό, που με το τσούγκρισμα κατά την Ανάσταση ανασταίνεται και μας γεμίζει με ελπίδα για νέα ζωή, πιο χαρούμενη και ευτυχισμένη.
Το τσόφλι συμβολίζει τον τάφοτουΚυρίου και το σπάσιμό του το άνοιγμα του τάφου, την παραμέριση της πέτρας που το σκεπάζει και την έξοδο του Χριστού.
Το αυγό προσφέρεται εύκολα, είναι τόσο μικρό και δίνει τόσα πολλά, μεταφέρει παντού την αγάπη, τη θυσία, την Ανάσταση, την ενότητα, τη θύμηση, την ανθρωπιά.
Ένα αυγό φυλάσσεται με ευλάβεια στο εικονοστάσι για να προστατεύει το σπίτι μέχρι της Αναλήψεως. Τότε, στα μπαλκόνια ή στα παράθυρα των σπιτιών κρεμούν κόκκινα μαντήλια που συμβολίζουν τη λαμπρότητα της άνοιξης και την ανοιχτωσιά των αποχρώσεων της φύσης.
Το κόκκινο χρώμα του πασχαλινού αυγού παραπέμπει στους προχριστιανικούς θανάτους θεών, το αίμα του εβραϊκού προβάτου και το αίμα του χριστού.
Έδωσε, μάλιστα, την ονομασία του και στη Μεγάλη Πέμπτη, η οποία στη Δυτική Μακεδονία ονομάζεται επίσης και “Κόκκινη Πέμπτη” ή “Κόκκινη Πέφτη”.
Πολλοί λένε, άλλωστε, ότι τα αυγά θα πρέπει να βαφτούν κόκκινα πριν από τη Θεία Λειτουργία για να είναι γερά, αλλιώς θα σπάζουν εύκολα.
Το αυγό, σύμβολο όχι μόνο χριστιανικό αλλά και παγκόσμιο, συμβολίζει την αναγέννηση της ζωής. Γύρω από αυτό πλέκονται πολλές πρακτικές και δοξασίες.
Για παράδειγμα, το πρώτο αυγό, που πρόσεχαν να είναι από μαύρη κότα, το έβαζαν στο εικονοστάσι, όπου παρέμενε όλο το έτος ή ακόμα και για επτά χρόνια.
Ο κρόκος του, που γινόταν σκληρός σαν κεχριμπάρι, αποκτούσε ιδιότητες φυλακτού για τις έγκυες γυναίκες ώστε να μην αποβάλλουν, γι’ αυτό λεγόταν “κρατητήρας”.
Πολλές φορές τα κόκκινα αυγά της Μεγάλης Πέμπτης πίστευαν ότι έχουν ιδιαίτερη δύναμη γι’ αυτό έβαζαν τα τσόφλια τους στους κήπους, στα δέντρα και στα χωράφια για να βοηθήσουν την ανάπτυξή τους.
Ή έθαβαν το πρώτο αυγό στην πρώτη αυλακιά όταν άρχιζαν να σπέρνουν. Το κόκκινο χρώμα προερχόταν από φυτικές μπογιές, όπως φύλλα από κρεμμύδια ή θάμνους σαν το ριζάρι. Κατόπιν τα κεντούσαν ή τα ζωγράφιζαν με φύλλα, ζυμάρι ή λιωμένο κερί
Την ημέρα-διάλειμμα της νηστείας της Σαρακοστής οποιοδήποτε ψάρι θα μπορούσε να καταναλωθεί, ωστόσο ο παστός μπακαλιάρος επικράτησε όλων για συγκεκριμένο λόγο.
Δεν υπάρχει τίποτα πιο «ξένο» από ένα φορτίο με παστούς βακαλάους της Νορβηγίας ή της Ισλανδίας που ταξιδεύουν στις αγορές της Ευρώπης και ταυτόχρονα τίποτα πιο «ελληνικό» από ένα πιάτο μπακαλιάρο σκορδαλιά την 25η Μαρτίου ανήμερα του Ευαγγελισμού ή των Βαΐων. Από το βασκικό «ψάρι του βουνού» μέχρι τον κρητικό «φτωχογιάννη» μπορεί να μεσολαβούν τα …σαράντα κύματα, όμως το ταξιδιάρικο αυτό είδος, απ’ όπου κι αν πέρασε, δέθηκε τόσο με τους τόπους και τους ανθρώπους, που δικαίως ανακηρύχθηκε «το ψάρι των λαών».
Στα ίχνη του μπακαλιάρου
Οι θαλάσσιες εκτάσεις που ανοίγονται μπροστά από τον κόλπο της Μασαχουσέτης και ορίζονται απ’ τα ακρωτήρια Cape Cod (Ακρωτήριο του Βακαλάου) και Cape Ann έγιναν ένα με το μεσαιωνικό θρύλο του μπακαλιάρου χάρις τους Βάσκους θαλασσοπόρους, που λέγεται ότι ανακάλυψαν πρώτοι τούτο τον πλούσιο μπακαλιαρότοπο, αλλά κατάφεραν να τον κρατήσουν μυστικό για 500 χρόνια. Το επτασφράγιστο μυστικό της τροφοδοσίας τους σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της τεχνικής της αποξήρανσης και του παστώματος, εξασφάλισε για μεγάλη περίοδο στους Βάσκους τον απόλυτο έλεγχο του εμπορίου του δημοφιλούς «ψαριού του βουνού».
Το έθιμο του μπακαλιάρου στην Ελλάδα
Απ’ τη στιγμή που ο μπακαλιάρος παστώθηκε, και επιμηκύνθηκε κατά πολύ η δυνατότητά του να διατηρείται χωρίς να έχει ανάγκη την ψύξη, έκοψε ανοιχτό εισιτήριο για τα πέρατα του κόσμου. Μπόρεσε να ταξιδέψει χιλιάδες μίλια επί στεριάς, να κατακτήσει βουνά δυσπρόσιτα για τους υπόλοιπους θαλασσινούς συγγενείς του και να τρυπώσει πρώτος στις κουζίνες των πιο απομακρυσμένων περιοχών της ενδοχώρας –εκεί που το φρέσκο ψάρι θα έπρεπε να περιμένει αιώνες τεχνολογικής εξέλιξης για να εμφανιστεί.
Στην Ελλάδα, η άφιξή του -που εκτιμάται γύρω στον 15ο αιώνα– θα μπορούσε να χαρακτηριστεί έως και πανηγυρική. Ενσωματώθηκε πλήρως στις τοπικές διατροφικές συνήθειες, όχι μόνο των τμημάτων εκείνων του στεριανού πληθυσμού που βλέπανε θάλασσα με το …κιάλι, αλλά και των νησιωτών.
Το «ψάρι του μπακάλη» προσιτό στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού
Η χώρα στράφηκε στο λεγόμενο ψάρι του μπακάλη με μεγάλη αγάπη. Δεν περιόρισε την κατανάλωσή του στο ταπεινό καθημερινό τραπέζι, αλλά τον συνέδεσε με πολύ ξεχωριστές γιορτές της θρησκείας, όπως του Ευαγγελισμού και των Βαΐων. Ως γευστικότατη «λύση ανάγκης» για τις μεγάλες μερίδες πληθυσμού που δεν είχαν πρόσβαση στο φρέσκο ψάρι, ο παστός μπακαλιάρος καθιερώθηκε ως εθνικό/επετειακό φαγητό την ημέρα που η μεγάλη νηστεία επέτρεπε την κατανάλωση ψαριών. Με άλλα λόγια τα νοικοκυριά μαγείρευαν παστό μπακαλιάρο, γιατί αυτόν μπορούσαν ευκολότερα να βρουν, ανεξάρτητα από τον τόπο και τις συνθήκες που διαβιούσαν. Η παράδοση αυτή κρατιέται ως τις μέρες μας καθώς η νοστιμιά του τηγανητού μπακαλιάρου δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.
Την 25η Μαρτίου η Ελλάδα το πρωί παρελαύνει και το απόγευμα «ναρκώνεται» από το πολύ σκόρδο που έχει καταναλωθεί στο μεσημεριανό τραπέζι!
Γιατί όμως τρώμε όλοι μπακαλιάρο με σκορδαλιά ανήμερα της εθνικής επετείου τα τελευταία πάρα πολλά χρόνια; Η εξήγηση για την ψαροφαγία της ημέρας συνδέεται με την εκκλησιαστική παράδοση, η οποία μέσα στη νηστεία της μεγάλης Σαρακοστής επιτρέπει μόνον δύο εξαιρέσεις, κατά τις οποίες μπορούμε να φάμε ψάρι : Η μία είναι της Θεοτόκου, όπως έχει καθιερωθεί η 25η Μαρτίου, η μόνη ίσως χαρμόσυνη γιορτή μέσα στην περίοδο του πένθους της Σαρακοστής. Και η δεύτερη, η Κυριακή των Βαιων.
Οσο για την επιλογή του παστού μπακαλιάρου φαίνεται ότι έγινε κυρίως γιατί σε αντίθεση με όσους ζούσαν κοντά στη θάλασσα και είχαν εύκολη πρόσβαση σε φρέσκα ψάρια, όσοι ζούσαν σε απομακρυσμένα και ορεινά χωριά, ακόμη κι αν μπορούσαν να προμηθευτούν ψάρια, δεν ήταν δυνατόν να τα συντηρήσουν ( για ψυγεία ούτε λόγος εκείνη την εποχή)…
Επιπρόσθετα, εκείνα τα χρόνια ο μπακαλιάρος ήταν και φτηνός ( πράγμα που δεν πολύ ισχύει στις μέρες μας ).
Η ιστορία του μπακαλιάρου
Λέγεται ότι η ιστορία του μπακαλιάρου χάνεται στα βάθη του χρόνου και συγκεκριμένα στην εποχή των Βίκινγκς, που εμφανίστηκαν στη διάρκεια του Μεσαίωνα ως εξερευνητές, έμποροι, πειρατές, μισθοφόροι ( ή και τα τέσσερα μαζί ) με κοιτίδα τους τη Σκανδιναβία.
Η παράδοση λέει ότι οι Βίκινγκς ανακάλυψαν τον «νέο κόσμο» κατά λάθος, ψαρεύοντας μπακαλιάρους! Οι πρώτοι που σκέφτηκαν να τον συντηρήσουν με αλάτι, να τον παστώσουν, δηλαδή, ήταν οι Βάσκοι που ξεκίνησαν και το εμπόριο του μπακαλιάρου, που τότε τον αποκαλούσαν «ψάρι του βουνού»!
Στη χώρα μας λέγεται ότι ήρθε τον 15ο αιώνα και στο ελληνικό τραπέζι μπήκε κατά τη διάρκεια της σαρακοστιανής νηστείας. Ιστορικά, εκείνοι που έστελναν στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες μπακαλιάρου ήταν οι Άγγλοι, οι οποίοι τον αντάλλασσαν με σταφίδες. Ο τηγανητός μπακαλιάρος που έχει την τιμητική του την 25η Μαρτίου συνδυάζεται υπέροχα με την λατρεμένη σκορδαλιά!
Η σκορδαλιά
Η σκορδαλιά είναι ένα συνοδευτικό που γίνεται από πολτοποιημένο σκόρδο με κάποια βάση ψωμιού, πατάτας, ξηρών καρπών (ή μείγμα τους) και ξίδι, λεμόνι και ελαιόλαδο. Σε νησιά του Ιονίου όπως στη Ζάκυνθο και στην Κεφαλονιά τη λένε αλιάδα!. Αυτό ενισχύει την εκδοχή ότι έχει ιταλική επιρροή καθώς aglio στα ιταλικά σημαίνει σκόρδο. Υπάρχουν πολλές τοπικές παραλλαγές για τη σκορδαλιά. Στην Κεφαλονιά χρησιμοποιούν ζωμό από βραστό μπακαλιάρο και λεμόνι ενώ τη φτιάχνουν και με καρύδι. Η Μακεδονίτικη σκορδαλιά γίνεται με πατάτα, καρύδια ή αμύγδαλα. Στην Χαλκιδική υπάρχει μια παραλλαγή με φέτα, δυόσμο και λεμόνι. Η Πολίτικη σκορδαλιά γίνεται με ψωμί, αμύγδαλα, κουκουνάρια ή καρύδια και ξίδι, ενώ υπάρχει και μία εκδοχή με φιστίκια Αιγίνης. Μια Ποντιακή παραλλαγή περιέχει αμύγδαλα, γιαούρτι και ξίδι. Σερβίρεται παραδοσιακά με μπακαλιάρο τηγανητό, τηγανητά και βραστά λαχανικά όπως κολοκυθάκια, παντζάρια και μελιτζάνες.
Μυστικά για να φάτε άφοβα σκορδαλιά!
Aν ανήκετε στους λάτρεις της σκορδαλιάς, η 25η Μαρτίου είναι μια καλή μέρα για να την απολαύσετε, γιατί λίγοι θα το καταλάβουν την επόμενη ( αφού όλοι, λίγο ή πολύ, πέφτουμε στον πειρασμό ). Παρ όλα αυτά, αν θέλετε να διώξετε ( ή έστω να μειώσετε ) τη μυρωδιά του σκόρδου στην αναπνοή σας, υπάρχουν κάποια μικρά μυστικά. Ένα από αυτά είναι να μασήσετε φυλλαράκια φρέσκου μαϊντανού, ή να φάτε λίγο ελληνικό καφέ ωμό. Μια άλλη καλή ιδέα είναι να κρατήσετε στο στόμα μας για κάποια ώρα να καρφάκι γαρύφαλλο ή να μασήσετε λίγα φύλλα φασκόμηλου.
Μεγάλο Σάββατο, σήμερα, και οι προετοιμασίες για το τραπέζι μετά την Ανάσταση έχουν ήδη ξεκινήσει με την μαγειρίτσα να έχει την τιμητική της.
Μετά τη νηστεία της Σαρακοστής, η μαγειρίτσα είναι το πρώτο πιάτο με κρέας που καταναλώνεται. Είναι πολύ νόστιμη σούπα που περιέχει τα εντόσθια και χόρτα.
O συμβολισμός της μαγειρίτσας
Κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι ο συμβολισμός της. Τα χορταρικά που περιέχει συμβολίζουν τα πικρά χόρτα που έτρωγαν οι Εβραίοι προς ανάμνηση της σκλαβιάς τους από τους Αιγύπτιους. Το Πάσχα των Εβραίων είναι εθνική γιορτή. Πάσχα στα εβραϊκά σημαίνει έξοδος ή διάβαση. Οι Χριστιανοί γιορτάζουν την Ανάσταση του Χριστού και το πέρασμα από τον θάνατο στη ζωή.
Την περίοδο της Σαρακοστής οι χριστιανοί προετοιμάζουν τους εαυτούς τους για την Αγία ημέρα της Ανάστασης. Οι 40 ημέρες νηστείας είναι μια άσκηση για το σώμα και το πνεύμα ενώ μετά την Ανάσταση το πρώτο φαγητό που καταναλώνεται και που περιλαμβάνει κρέας είναι η μαγειρίτσα.
Τα συστατικά της μαγειρίτσας είναι: Η συκωταριά και τα έντερα, μαρούλια (εδώ μπορεί να γίνει μια μικρή παραλλαγή και να χρησιμοποιηθούν χόρτα), φρέσκα κρεμμυδάκια, ρύζι (υπάρχουν πολλές συνταγές που δεν το περιέχουν), αυγά, λεμόνια και για μυρωδικά θέλει μόνο αλάτι, πιπέρι και άνηθο.
Ως προς τον τρόπο παρασκευής της, το πιο δύσκολο είναι το καθάρισμα των εντέρων. Κάτι που γίνεται από την προηγούμενη ημέρα. Τα βάζεις σε νερό μαζί με ξύδι και λεμόνι για να φύγει η άσχημη μυρωδιά και να ασπρίσουν.
Την επόμενη ημέρα, τα βάζεις κάτω από την βρύση και τα ξεπλένεις πολύ καλά. Τα ζεματίζεις και τα αφήνεις για λίγο να βράσουν. Έπειτα τα κόβεις σε μικρά κομματάκια. Σε μια κατσαρόλα με λίγο λάδι, αφού τσιγαρίσεις το κρεμμύδι, προσθέτεις τα κομματάκια από την συκωταριά και τα έντερα.
Ρίχνεις επίσης τα μαρούλια, αλάτι, πιπέρι και τον άνηθο. Τα αφήνεις να σιγοβράσουν σε χαμηλή φωτιά με λίγο νερό. Μόλις βράσουν τα υλικά προσθέτεις το ρύζι και συνεχίζεις το βράσιμο μέχρι να βράσει και αυτό.
Στη συνέχεια, χτυπάς τα ασπράδια των αυγών μέχρι να γίνουν μαρέγκα και προσθέτεις τους κρόκους. Συνεχίζεις το χτύπημα και συμπληρώνεις με τον χυμό λεμονιού. Με ένα κουτάλι προσθέτεις ζουμί από την μαγειρίτσα, ενώ συνεχίζεις το χτύπημα γρήγορα για να μην κόψει το αυγολέμονο. Αφού έχεις προσθέσει αρκετό ζουμί ρίχνεις το αυγολέμονο στην κατσαρόλα και ανακατεύεις.
Υπάρχουν κάποιες μικρές παραλλαγές σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, όπως στην Πάτραπου την φτιάχνουν άσπρη αυγολέμονο.
Πολύ γνωστή είναι και η στιλίκουρδα, η μαγειρίτσα που φτιάχνουν στην Κέρκυρα, στην οποία προσθέτουν άνηθο, μαϊντανό, σκόρδο και λευκό κρασί.
Στη Θεσσαλονίκη προτιμούν να φτιάχνουν την μαγειρίτσα αποκλειστικά και μόνο με συκωτάκια.
Η λαγάνα, ο άζυμος αυτός άρτος, παίζει αναμφίβολα κυρίαρχο ρόλο στο νηστίμο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας. Ποιά, όμως, είναι η ιστορία της; Τί συμβολίζει;
Η λαγάνα, παρασκευάζεται χωρίς προζύμι, και έναν τέτοιο πρόχειρο άρτο χρησιμοποίησαν και οι Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή.
Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.
Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες» λέει «Λαγάνα πέττεται» δηλ .»Λαγάνες γίνονται». Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως «Το γλύκισμα των φτωχών».
Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής.
Η ονομασία της «Καθαρά» προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως «ημέρα κάθαρσης». Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και λαγάνα.
Από την Καθαρά Δευτέρα προετοιμάζεται ο άνθρωπος μετά τις εορτές και την καλοφαγία των Απόκρεων, να καθαρίσει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλ. στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λαγάνα που έχει το σχήμα της«κυρα-Σαρακοστής»,που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι, δεν έχει στόμα γιατί είναι όλο νηστεία.Τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές, έχει επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας.
Έθιμο που συνηθιζόταν για να μετρούν το χρόνο κατά την περίοδο της Σαρακοστής ήταν κάθε Σάββατο να κόβουν το ένα πόδι και το τελευταίο το έκοβαν το Μ.Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς.
Η νόστιμη και λαχταριστή για όλους μας λαγάνα είναι ένα προιόν άξιο σεβασμού και με πραγματική πλούσια ιστορία, θα είναι μεγάλη απώλεια για τις επερχόμενες γενεές να ξεχάσουν τις παραδόσεις μας, να ξεχάσουν τις παλιές σαρακοστιανές μυρουδιές.
Οι αρτοποιοί της γειτονιάς πιστοί στις παραδόσεις μας παρασκευάζουν την Καθαρά Δευτέρα τη λαγάνα συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση του εθίμου, ώστε οι νέες γενεές να έχουν την ευκαιρία να ακούσουν, να μυρίσουν και να γευτούν τη Σαρακοστή γιατί οι Σαρακοστιανές μυρωδιές είναι έμμεσοι φορείς μιας βαθιάς πνευματικότητας.
Σαν σήμερα, παραμονή της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, συνηθίζεται να πηγαίνουμε στους ιερούς ναούς τους βασιλικούς που φροντίζαμε όλο το καλοκαίρι, για να τους μοιράσει αύριο ο ιερέας στους πιστούς. Πρόκειται, μάλιστα, για ένα έθιμο αιώνων.
Οι Χριστιανοί έθαψαν τον ξύλινο σταυρό του Χριστού βαθιά στο χώμα για να μην τον βρουν οι ειδωλολάτρες και τον μολύνουν. Όταν έπειτα από καιρό επικράτησε ο Χριστιανισμός, η Αγία Ελένη αποφάσισε να βρει και να ξεθάψει τον Τίμιο Σταυρό και να τον στήσει μέσα στην Εκκλησία στα Ιεροσόλυμα για να τον προσκυνούν οι Χριστιανοί.
Πήγε λοιπόν η ίδια στα Ιεροσόλυμα και ζήτησε να μάθει σε ποιο μέρος ήταν θαμμένος ο Σταυρός. Όμως κανένας Χριστιανός δεν ήξερε να της πει. Εκείνοι που πριν από πολλά χρόνια τον είχαν θάψει βαθιά στο χώμα, είχαν πια πεθάνει. Έβαλε λοιπόν η Αγία Ελένη χιλιάδες εργάτες κι άρχισαν να σκάβουν όλα τα χωράφια εκεί γύρω.
Ήταν σίγουρη πως θα ανακάλυπτε τον Σταυρό του Κυρίου. Κάποια μέρα, καθώς η Αγία Ελένη βάδιζε μέσα σ’ ένα χωράφι, πάτησε ένα χορτάρι και αμέσως μια γλυκιά μυρωδιά γέμισε τον αέρα. Η μυρωδιά προέρχονταν από το φυτό που πατούσε και αμέσως ζήτησε από τους εργάτες να σκάψουν ακριβώς εκεί.
Ήταν, τελικά, το μέρος που ήταν θαμμένος ο Σταυρός. Το φυτό που αποτέλεσε σημείο αναφορά ονομάστηκε βασιλικός και έκτοτε κάθε χρόνο στις 14 Σεπτεμβρίου τιμάται αναλόγως. Την ημέρα του εορτασμού της υψώσεως του Σταυρού , λοιπόν,οι ιερείς μοιράζουν βασιλικό στους πιστούς, για να υπενθυμίσουν στους πιστούς τον τρόπο και το σημείο που βρέθηκε ο Σταυρός που μαρτύρησε ο Χριστός.
Με τον Αγιασμό και το βασιλικό της Υψώσεως του Σταυρού φτιάχνεται το προζύμι της νέας χρονιάς, που τα παλαιότερα χρόνια οι νοικοκυρές χρησιμοποιούσαν για να ζυμώσουν το ψωμί αλλά και τα πρόσφορα.
«Με τ΄Σταυρού τον αγιασμό κάμνε το προζύμ’ για ούλο το χρόνο» συμβούλευαν οι μητέρες τις θυγατέρες τους.
Το βασιλικό που έπαιρναν από τον ιερέα αρχικά τον χρησιμοποιούσαν για να σταυρώσουν το προζύμι και στην συνέχεια τον τοποθετούσαν μέσα σε ποτήρι με νερό ευελπιστώντας να βγάλει ρίζες για να τον ξαναφυτεύσουν.
