Τι κακό μπορεί να κάνει η έλλειψη σε βιταμίνη Β12; Σκεφτείτε το εξής:

Κατά τη διάρκεια δύο μηνών, ένας 62χρονος άνδρας ανέπτυξε μούδιασμα και αίσθηση “καρφίτσες και βελόνες” στα χέρια του, είχε πρόβλημα στο περπάτημα, έντονους πόνους στις αρθρώσεις, άρχισε να κιτρινίζει και σταδιακά δύσπνοια.

Η αιτία ήταν η έλλειψη σε βιταμίνη Β12 στην κυκλοφορία του αίματός του. Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι ακόμα χειρότερα για τον 62χρονο.

Η σοβαρή ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 μπορεί -μεταξύ άλλων- να οδηγήσει σε:

• βαθιά κατάθλιψη
• παράνοια και αυταπάτες
• απώλεια μνήμης
• ακράτεια
• απώλεια γεύσης και όσφρησης

Γιατί η βιταμίνη Β12 είναι σημαντική

Το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται τη βιταμίνη Β12 για να δημιουργήσει ερυθρά αιμοσφαίρια, νεύρα, DNA και να εκτελέσει άλλες λειτουργίες. Ο μέσος ενήλικας πρέπει να λαμβάνει 2,4 μικρογραμμάρια την ημέρα. Όπως οι περισσότερες βιταμίνες, η βιταμίνη Β12 δεν μπορεί να παραχθεί από τον οργανισμό. Αντίθετα, πρέπει να λαμβάνεται από τροφές, ή συμπληρώματα.

Και εκεί έγκειται το πρόβλημα: Μερικοί άνθρωποι δεν καταναλώνουν αρκετή βιταμίνη Β12 για να καλύψουν τις ανάγκες τους, ενώ άλλοι δεν μπορούν να απορροφήσουν αρκετή ποσότητα, ανεξάρτητα από το πόσο προσλαμβάνουν. Ως αποτέλεσμα, η έλλειψη βιταμίνης Β12 είναι σχετικά συχνή, ειδικά στους ηλικιωμένους.

Κινδυνεύετε από έλλειψη σε βιταμίνη Β12;

Υπάρχουν πολλές αιτίες για την ανεπάρκεια βιταμίνης Β12. Παραδόξως, δύο από αυτές σχετίζονται με προσπάθεια για τη βελτίωση της υγείας: η χορτοφαγική διατροφή και η χειρουργική επέμβαση απώλειας βάρους.

Τα φυτά δεν παράγουν βιταμίνη Β12. Οι μοναδικές ομάδες τροφών που παρέχουν βιταμίνη Β12 είναι το κρέας, τα αυγά, τα πουλερικά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και άλλες ζωικές τροφές. Όσοι ακολουθούν μια αυστηρή χορτοφαγική διατροφή και όσοι είναι vegans διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, εάν δεν τρώνε δημητριακά που έχουν ενισχυθεί με τη βιταμίνη, ή δεν λαμβάνουν συμπληρώματα βιταμινών. Τα άτομα που κάνουν χειρουργική επέμβαση απώλειας βάρους είναι επίσης πιο πιθανό να έχουν έλλειψη βιταμίνης Β12, επειδή η επέμβαση παρεμβαίνει στην ικανότητα του σώματος να την εξάγει από τις τροφές.

Καταστάσεις που παρεμβαίνουν στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών, όπως η κοιλιοκάκη, ή η νόσος του Crohn, μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα στην βιταμίνη B12 στο αίμα. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και από την χρήση φαρμάκων για την καούρα, τα οποία μειώνουν την παραγωγή οξέος στο στομάχι (το οξύ απαιτείται για την απορρόφηση της βιταμίνης Β12). Η πάθηση είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, λόγω της μείωσης της παραγωγής οξέος του στομάχου, που επέρχεται συχνά με τη γήρανση.

Έλλειψη σε βιταμίνη Β12: Συμπτώματα

Η ανεπάρκεια της βιταμίνης Β12 μπορεί να καθυστερήσει να αναπτυχθεί, με αποτέλεσμα τα συμπτώματα να εμφανίζονται σταδιακά και να εντείνονται με την πάροδο του χρόνου. Μπορεί επίσης να ενεργοποιηθεί σχετικά γρήγορα. Δεδομένης της σειράς συμπτωμάτων που μπορεί να προκαλέσει, η έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί να αγνοηθεί αρχικά, ή να την συγχέετε με κάτι άλλο. Τα συμπτώματα ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 μπορεί να περιλαμβάνουν:

• περίεργες αισθήσεις, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε χέρια, πόδια και πέλματα
• δυσκολία στο περπάτημα (π.χ. προβλήματα ισορροπίας)
• αναιμία
• πρησμένη, φλεγμονώδης γλώσσα
• δυσκολία στη σκέψη και τις λογικές αποφάσεις (γνωστικές δυσκολίες), ή απώλεια μνήμης
• αδυναμία
• κόπωση

Αν και ένας έμπειρος γιατρός μπορεί να παρατηρήσει τα συμπτώματα και να είναι σε θέση να εντοπίσει ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 με μια φυσική εξέταση, απαιτείται πάντα και εξέταση αίματος, για να επιβεβαιωθεί η κατάσταση.

Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι σημαντική. Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, η έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί να προκαλέσει σοβαρά νευρολογικά προβλήματα και αιματολογικές ασθένειες.

Βιταμίνη Β12: Ποιες τροφές θα σας βοηθήσουν

Τα ζωικά προϊόντα, όπως το κρέας, ορισμένα ψάρια και τα αυγά, περιέχουν βιταμίνη Β12 σε διάφορες ποσότητες. Ακολουθεί μια λίστα καλών πηγών:

• συκώτι
• πέστροφα
• σολομός
• τόννος σε κονσέρβα
• βοδινό κρέας
• γιαούρτι με χαμηλά λιπαρά
• γάλα με χαμηλά λιπαρά
• ζαμπόν
• αυγά
• στήθος κοτόπουλου

Πρέπει να καταναλώνετε αυτές τις τροφές με μέτρο ως μέρος μιας υγιεινής διατροφής.

Πώς να πάρετε βιταμίνη Β12 αν είστε χορτοφάγοι ή vegans

Η βιταμίνη Β12 δεν υπάρχει στα φυτικά τρόφιμα, επομένως τα άτομα που ακολουθούν φυτική διατροφή πρέπει να τη λαμβάνουν μέσω εμπλουτισμένων τροφών και συμπληρωμάτων.

Τρόφιμα που μερικές φορές είναι εμπλουτισμένα και μπορεί να περιέχουν βιταμίνη Β12 σε διάφορες ποσότητες περιλαμβάνουν:

• φυτικό γάλα, όπως από σόγια, αμύγδαλο, βρώμη, κάσιους και γάλα καρύδας
• δημητριακά πρωινού
• μαργαρίνη και διάφορα προϊόντα επάλειψης
• μαγιά
• τόφου
• χυμός φρούτων
• γιαούρτι χωρίς γαλακτοκομικά

Είναι σημαντικό να διαβάσετε τις διατροφικές πληροφορίες σε ένα εμπλουτισμένο προϊόν για να βεβαιωθείτε ότι περιέχει βιταμίνη Β12.

Βιταμίνη Β12: Τροφές ή ποτά προς αποφυγή

Ορισμένα τρόφιμα και ποτά μπορεί να επηρεάσουν την πρόσληψη βιταμίνης Β12:

Τροφές εμπλουτισμένες με φολικό οξύ

Το φυλλικό οξύ (βιταμίνη Β9) είναι ένα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό, ειδικά πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Οι ειδικοί λένε ότι οι γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία χρειάζονται 400 μικρογραμμάρια (mcg) φολικού οξέος (συνθετικό φυλλικό οξύ) κάθε μέρα.

Ωστόσο, το υπερβολικό φολικό οξύ μπορεί να “κρύψει” την έλλειψη σε βιταμίνη Β12. Η έρευνα δείχνει ότι τα υψηλά επίπεδα φυλλικού οξέος μπορούν ακόμη και να επιδεινώσουν την αναιμία και τα γνωστικά συμπτώματα που σχετίζονται με την έλλειψη βιταμίνης Β12. Για αυτούς τους λόγους, η πρόσληψη φυλλικού οξέος από εμπλουτισμένα τρόφιμα πρέπει να μην υπερβαίνει τα 1.000 mcg ημερησίως σε ενήλικες με καλή γενική κατάσταση υγείας.

Αλκοόλ

Έρευνες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να μειώσει τα επίπεδα βιταμίνης Β12.

Μια παλαιότερη μελέτη έδειξε ότι η μέτρια πρόσληψη αλκοόλ μείωσε τη βιταμίνη Β12 κατά 5% σε υγιείς, μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που ακολουθούσαν καλή διατροφή.

Η ηπατική νόσος που σχετίζεται με το αλκοόλ μπορεί να αυξήσει ψευδώς τα επίπεδα της βιταμίνης Β12. Τα άτομα με διαταραχή χρήσης αλκοόλ μπορεί να χρειάζονται συμπληρώματα για τη διόρθωση της ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 και της αναιμίας.

Τροφές με ανεπαρκή βιταμίνη Β12

Μερικοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ορισμένες φυτικές τροφές είναι καλές πηγές βιταμίνης Β12. Αυτές οι τροφές περιλαμβάνουν:

• σπιρουλίνα
• αποξηραμένο nori
• κριθαρόχορτο
• άλλα φύκια
• ωμές τροφές

Ωστόσο, πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι αυτές οι τροφές δεν επαρκούν για να διορθώσουν μια έλλειψη σε βιταμίνη Β12. Για παράδειγμα, η βιταμίνη Β12 στα κυανοβακτήρια, όπως η σπιρουλίνα, έχει πολύ χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα.

Επομένως, αν και μπορείτε να συμπεριλάβετε τις παραπάνω τροφές ως μέρος μιας υγιεινής διατροφής, δεν πρέπει να βασίζεστε σε αυτές ως πηγές βιταμίνης Β12.

Γνωρίζουμε πολύ καλά πως η επάρκεια της «βιταμίνης του ήλιου» είναι άμεσα συνδεδεμένη με την καλή υγεία των οστών, καθώς ευνοεί την απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισμό, αλλά και τη συνολική μας υγεία, αφού ενισχύει την άμυνά μας.

Η ευεργετική επίδραση της βιταμίνης D, όμως δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό. Η βιταμίνη D μοιάζει με έναν θησαυρό που έκπληκτη η επιστήμη ανακαλύπτει κάθε μέρα!

Τι θα λέγατε, για παράδειγμα, αν μαθαίνατε ότι χρειαζόμαστε τη συγκεκριμένη βιταμίνη για να προλάβουμε ή –αν πάσχουμε ήδη– για να διαχειριστούμε καλύτερα παθήσεις του θυρεοειδούς;

Η επάρκεια της βιταμίνης D αυξάνει την άμυνα του οργανισμού και ως εκ τούτου εμποδίζει ή περιορίζει την εξέλιξη αυτοάνοσων νοσημάτων που αφορούν τον θυρεοειδή.

Η βιταμίνη D ενισχύει τους αμυντικούς μηχανισμούς και την ανοσία του οργανισμού. Αν λοιπόν τα επίπεδά της στον οργανισμό βρίσκονται εντός των φυσιολογικών ορίων, αποτρέπεται ή περιορίζεται η εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων στο θυρεοειδή, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η οποία οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό, ή η νόσος Graves, η οποία οδηγεί σε υπερθυρεοειδισμό.

Έλλειψη & ανεπάρκεια

Το πρόβλημα είναι πως σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την έλλειψη της βιταμίνης D –ούτε καν η χώρα μας δεν αποτελεί εξαίρεση, που «λούζεται» όλο τον χρόνο από ήλιο…

Γιατί συμβαίνει αυτό; «Παρόλο που η σύνθεσή της γίνεται από την ηλιακή ακτινοβολία πάνω στην επιδερμίδα και παρόλο που ζούμε σε μια χώρα με άφθονο ήλιο, υπάρχουν κάποιοι οργανικοί/γονιδιακοί λόγοι οι οποίοι παρεμποδίζουν τη σωστή σύνθεσή της. Τη σύνθεση της βιταμίνης D εμποδίζει, για παράδειγμα, η εκτεταμένη χρήση αντηλιακών, γιατί εμποδίζει τη δράση της ηλιακής ακτινοβολίας πάνω στο δέρμα μας.

Έτσι, οδηγούμαστε σε έλλειψη», εξηγεί η ενδοκρινολόγος Ευαγγελία Κανάκη.

Πώς ορίζεται όμως η έλλειψη της βιταμίνης; Σύμφωνα με την ειδικό, έλλειψη βιταμίνης D έχουμε όταν τα επίπεδά της στο αίμα είναι κάτω από 20 ngr/dl (νανογραμμάρια ανά εκατό κυβικά εκατοστά).

Όταν τα επίπεδα της βιταμίνης στο αίμα κυμαίνονται μεταξύ 20 και 30 ngr/dl, μιλάμε για ανεπάρκεια της βιταμίνης (η ανεπάρκεια είναι πιο ήπια κατάσταση από την έλλειψη). Η μέτρηση των επιπέδων της βιταμίνης στο αίμα γίνεται με μια απλή εξέταση αίματος.

Τα αυτοάνοσα νοσήματα σχετίζονται άμεσα με έλλειψη βιταμίνης D.

Έχει πλέον αποδειχθεί ότι η ανεπάρκεια της βιταμίνης D επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στην επικράτηση των αυτοάνοσων ασθενειών.

Πιο συγκεκριμένα, σημαντικές συσχετίσεις έχουν παρουσιαστεί για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto, τη ψωρίαση, την κοιλιοκάκη, τη νόσο  Crohn, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και το σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1.

Όχι μόνο η επίπτωση, αλλά και οι εξάρσεις (ώσεις) των αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. της σκλήρυνσης κατά πλάκας, της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, της ινομυαλγίας του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου κλπ.) εντείνονται όταν τα επίπεδα της βιταμίνης D στο αίμα είναι χαμηλά.

Πολύ πρόσφατες έρευνες δείχνουν σήμερα ότι ολόκληρος ο Δυτικός κόσμος (και φυσικά η Ελλάδα) βρίσκεται αντιμέτωπος με πανδημία έλλειψης βιταμίνης D. Το γεγονός αυτό μπορεί να συνδέεται στενά με την διαρκώς αυξανόμενη έξαρση που παρουσιάζουν τα κρούσματα αυτοάνοσων νοσημάτων σε Βόρεια Αμερική, Αυστραλία και Ευρώπη.

Τους ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα ΠΡΕΠΕΙ να τους «βλέπει» ο ήλιος.

Δυστυχώς, η αντίθετη σύσταση αποτελεί την άποψη πολλών θεραπευτών που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση διάφορων αυτοάνοσων νοσημάτων.

Ανατρέχοντας όμως στις σχετικές ενότητες του βιβλίου ‘Βιταμίνη D: Μία θρεπτική ουσία – Χίλιες δράσεις υγείας’ που παρουσιάζει τη απόλυτη σπουδαιότητα της βιταμίνης D (βιταμίνη που συντίθεται σχεδόν αποκλειστικά από την επίδραση του ήλιου στο ανθρώπινο δέρμα) στην ανοσοπαθολογία και πολύ περισσότερο στην αντιμετώπιση των αυτοάνοσων διαταραχών, γίνεται σαφώς αντιληπτός ο λόγος για τον οποίο θα πρέπει να εκτίθενται οι ασθενείς στον ήλιο. Με απόλυτο μέτρο όμως και σε πρωινές ή απογευματινές ώρες, όπου η ηλιοφάνεια είναι ήπια!

Οι έγκυοι με αυτοάνοσο νόσημα θα πρέπει να φροντίζουν «διπλά» για την πρόσληψη βιταμίνης D.

Όλες ανεξαιρέτως οι έγκυοι παράλληλα με τις υπόλοιπες εξετάσεις ρουτίνας που πραγματοποιούν θα πρέπει να φροντίζουν να παρακολουθούν και τα επίπεδα της 25(ΟΗ)D. Στη συγκεκριμένη εξέταση θα πρέπει να προβαίνουν ανεξάρτητα από το εάν ο γυναικολόγος τους, τους το συστήσει.

Είναι βέβαιο ότι η βιταμίνη D παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και λειτουργία του εμβρυακού εγκεφάλου με δράσεις στο νευρωνικό πολλαπλασιασμό, τη διαφοροποίηση και την απόπτωση. Ο υποδοχέας της βιταμίνης D και το ένζυμο 1α-υδροξυλάση  (CYP27B1) που μετατρέπει τη βιταμίνη D στην ενεργή μορφή της, εκφράζονται στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Τα επαρκή επίπεδα βιταμίνης D κατά την εμβρυϊκή ζωή, εγγυόνται τη φυσιολογική μεταγραφική λειτουργία του υποδοχέα της στον εγκέφαλο.

Μία έγκυος που πάσχει από κάποιο αυτοάνοσο νόσημα κατά πάσα πιθανότητα παρουσιάζει έλλειψη σε βιταμίνη D. Αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη έλλειψη μπορεί να μεταφερθεί άμεσα και στο παιδί που πρόκειται να γεννήσει, με όλες τις συνέπειες που μπορεί να συνεπάγεται αυτό. Επομένως, σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να φροντίζει «διπλά» (για εκείνη αλλά και για το παιδί της) για την επαρκή πρόσληψη βιταμίνης D τόσο μέσω του ηλιακού φωτός όσο και μέσω της διατροφής ή συμπληρωμάτων.

Αντιμετώπιση

Με δεδομένο ότι το 80% της βιταμίνης συντίθεται από τον ήλιο, ενώ μόλις το 20% προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής, η διατροφή δεν μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική λύση στην έλλειψη της βιταμίνης. Είναι καλό να γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι οι τροφές που είναι πλούσιες σε ωμέγα λιπαρά οξέα είναι πλούσιες και σε βιταμίνη D.

Τη βρίσκουμε, λοιπόν, στα αφρόψαρα, στον σολομό, στον τόνο, στις σαρδέλες, αλλά και σε κάποιους χυμούς φρούτων (π.χ. πορτοκαλιού).

Μια καλή λύση για όσους πάσχουν από έλλειψη βιταμίνης D είναι, φυσικά, τα διατροφικά συμπληρώματα.

«Σχεδόν σε κάθε ηλικιακή ομάδα είναι καλό να μετρώνται τα επίπεδα της βιταμίνης στον οργανισμό και να υπάρχει έγκαιρη παρέμβαση με συμπληρωματική της χορήγηση.

Στα παιδιά, στα νεογέννητα και στα βρέφη έχει επικρατήσει πλέον να μετρώνται τα επίπεδα της βιταμίνης D ή να γίνεται τυφλή χορήγηση της βιταμίνης. Κι αυτό γιατί αν τα παιδιά παρουσιάσουν έλλειψη της βιταμίνης, έχουν μεγάλες πιθανότητες να εμφανίσουν ραχιτισμό. Εκτός από τα νεογέννητα, οι έφηβοι, οι γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης, οι θηλάζουσες γυναίκες και οι γυναίκες στην εμμηνόπαυση, χρειάζονται επίσης συμπληρωματική λήψη βιταμίνης D.

Οι γυναίκες την πρώτη δεκαετία μετά την είσοδο στην εμμηνόπαυση, έχουν πολύ γρήγορη απώλεια οστικής μάζας από τα οστά και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης. Επειδή, λοιπόν, η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη σωστή σύνθεση της οστικής μάζας, είναι σημαντικό να μετράμε τα επίπεδά της και να υποκαθιστούμε τα ελλείμματά της, όταν υπάρχουν.

Πολύ ευαίσθητη ομάδα, που πρέπει να ελέγχεται, είναι, τέλος, οι ηλικιωμένοι που βρίσκονται κλεισμένοι στο σπίτι ή σε ιδρύματα και δεν τους βλέπει καθόλου ο ήλιος», καταλήγει η κ. Κανάκη.

Με πληροφορίες από Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής και logodiatrofis.gr

Τα συγκλονιστικά λόγια της 62χρονης κόρης του Μίκη Θεοδωράκη, ότι σκοπεύει να φτάσει ακόμα και στην αυτοκτονία και είναι έτοιμη να βάλει μια θηλιά στον λαιμό της, έκαναν όχι μόνο τον γύρο του διαδικτύου, αλλά ευαισθητοποίησαν και καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων είναι και η σπουδαία Ελένη Βιτάλη!

«Πώς να ζήσουμε; Πώς να δώσω τα χρήματα για τον ΕΝΦΙΑ, για την περίθαλψη του πατέρα μου; Τα πάντα έχουν πέσει στο κεφάλι μου. Μας έκοψαν το ρεύμα, φαγητό δεν έχουμε ούτε για εμάς ούτε για τα ζώα που περιθάλπω. Αν μας κόψουν και το νερό, δεν μου μένει τίποτε άλλο πάρα να δέσω μια θηλιά στον λαιμό μου και να πεθάνω» ανέφερε στην εφημερίδα «Espresso» η Μαργαρίτα Θεοδωράκη.

Εντύπωση προκάλεσαν και τα λεγόμενά της για το πότε άρχισε ο οικονομικός εφιάλτης τους: «Ο γολγοθάς μας ξεκίνησε από τον περασμένο Φεβρουάριο. Λόγω της συμπλήρωσης των 95 ετών από τη γέννηση του πατέρα μου, είχαμε κλείσει 45 συναυλίες. Εξαιτίας όμως του κορονοϊού οι συναυλίες αυτές κατέληξαν από 45 σε… πέντε, από τις οποίες οι τρεις είναι απλήρωτες».

Και είχε προηγηθεί η ανάρτηση της Μαργαρίτας Θεοδωράκη στο facebook, στην οποία περιέγραφε τη δεινή οικονομική θέση στην οποία έχει περιέλθει.

Ανάμεσα σε εκείνους που έσπευσαν να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους στη Μαργαρίτα Θεοδωράκη ήταν και η αγαπημένη ερμηνεύτρια του Μίκη, Ελένη Βιτάλη, η οποία ήταν από τους πρώτους που σχολίασαν όσα έγραψε η κόρη του: «Ό,τι περνάει τώρα η κυρία Θεοδωράκη το περνάει από την “καλοπέραση” που έζησε εκείνη με τους αξιόλογους γονείς της μια ζωή και ειδικά τον Μίκη μας, που είναι πάνω από όλα δικός της πατέρας! Μόνο ευγνωμοσύνη θα έπρεπε να νιώθουμε όλοι μας. Και να μην ξεχνάμε πως είναι και η Μαργαρίτα παράπλευρη “απώλεια”, μιας και όλοι κάτι κερδίσαμε από αυτά που πέρασε η οικογένεια Θεοδωράκη».

Και αναφέρθηκε και σε εκείνους που έκριναν αρνητικά το γεγονός ότι η Μαργαρίτα Θεοδωράκη δημοσιοποίησε την τραγική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει: «Μη φοβάστε δεν θα σας πάρει τίποτα ούτε την αδιάκριτη κριτική σας! Eχει μάθει στα πολύ δύσκολα, δυστυχώς και ευτυχώς! Κρεμάστε την και πάντα “άξιοι”… και πάνω από όλα ούτε φαρισαίοι ούτε αγνώμονες! Αλίμονο» ανέφερε, μεταξύ άλλων, η Βιτάλη.