Είμαι 73 ετών και τα τελευταία οκτώ χρόνια ζω μόνη μου. Δεν ήταν κάτι που είχα σχεδιάσει ή επιθυμήσει. Απλώς έτσι εξελίχθηκαν τα πράγματα.
Στην αρχή φοβόμουν. Πίστευα πως η μοναξιά θα καθόταν στο στήθος μου σαν ένα βαρύ φορτίο. Σήμερα μπορώ να πω κάτι που ποτέ δεν περίμενα: Το να ζει κανείς μόνος μπορεί να είναι ουσιαστικό, γαλήνιο και βαθιά ανθρώπινο.
Δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη. Έκανα πολλά λάθη — περισσότερα απ’ όσα θα ήθελα να παραδεχτώ — και υπήρξαν στιγμές που παραλίγο να χάσω τον προσανατολισμό μου. Με τον χρόνο όμως έμαθα μια σημαντική αλήθεια: Το να ζεις μόνος δεν είναι το ίδιο με το να είσαι απομονωμένος. Η γραμμή ανάμεσα σε μια ήρεμη ζωή και σε μια δύσκολη χαράζεται από μικρές, καθημερινές επιλογές.
Ακολουθούν τέσσερα πράγματα που δεν πρέπει ποτέ να κάνεις αν ζεις μόνος — και τέσσερα που πρέπει πάντα να κάνεις.
Τέσσερα πράγματα που δεν πρέπει ποτέ να κάνεις
1. Μην αφήνεις ποτέ τον χώρο σου να βυθίζεται στο χάος
Όταν μοιράζεσαι ένα σπίτι, η τάξη συχνά υπάρχει χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Όταν ζεις μόνος, κανείς δεν βλέπει την ακαταστασία εκτός από εσένα — και εκεί αρχίζει ο κίνδυνος.
Τα άπλυτα πιάτα που μαζεύονται, η αλληλογραφία που μένει ανοιχτή, τα ρούχα σκορπισμένα δεν είναι απλώς αθώες συνήθειες. Συχνά δείχνουν ότι κάτι μέσα σου αρχίζει να ξετυλίγεται. Η αταξία στον χώρο σου περνά σιγά-σιγά και στις σκέψεις σου, κάνοντας τα πάντα να φαίνονται πιο βαριά απ’ όσο χρειάζεται.
Το σπίτι σου είναι ο μοναδικός χώρος που ελέγχεις πλήρως. Αν χάσεις αυτόν τον έλεγχο, χάνεις μια βασική πηγή ηρεμίας.
2. Μην σταματάς ποτέ να βγαίνεις από το σπίτι
Στην αρχή, το να μένεις μέσα μοιάζει απελευθερωτικό. Χωρίς πρόγραμμα. Χωρίς υποχρεώσεις. Ξαφνικά όμως περνούν μέρες χωρίς να μιλήσεις σε κανέναν — και το πιο ανησυχητικό είναι ότι σχεδόν δεν το καταλαβαίνεις.
Όταν σταματάς να βγαίνεις, ο κόσμος σου μικραίνει σιωπηλά. Το μυαλό σου γίνεται πιο νωθρό. Η αίσθηση του ανήκειν ξεθωριάζει. Το να βγαίνεις δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαίο.
3. Μην εγκαταλείπεις ποτέ έναν καθημερινό ρυθμό
Το να ξυπνάς όποτε θέλεις μπορεί να μοιάζει με ελευθερία, αλλά είναι μια λεπτή παγίδα. Το σώμα και το μυαλό χρειάζονται δομή. Χωρίς αυτήν, οι μέρες μπερδεύονται, η ενέργεια πέφτει και η θλίψη τρυπώνει χωρίς να το καταλάβεις.
Η ρουτίνα δεν είναι περιορισμός. Είναι σταθερότητα.
4. Μην αποκόβεσαι ποτέ εντελώς από τους άλλους
Το να ζεις μόνος δεν σημαίνει να εξαφανίζεσαι. Η μοναχικότητα και η απομόνωση δεν είναι το ίδιο — και η απομόνωση είναι επικίνδυνη.
Κανείς δεν πρέπει να ζει με τρόπο που αν συμβεί κάτι, να μην το καταλάβει κανείς. Η απόλυτη σιωπή δεν είναι ανεξαρτησία· είναι έκθεση.
Τέσσερα πράγματα που πρέπει πάντα να κάνεις
1. Τακτοποίησε τον χώρο σου κάθε μέρα, έστω και λίγο
Μην περιμένεις να έρθει η διάθεση. Ξεκίνα πρώτα.
Είκοσι λεπτά αρκούν — πλύνε λίγα πιάτα, καθάρισε μια επιφάνεια, ίσιωσε ό,τι φαίνεται. Ένας πιο ήρεμος χώρος επιτρέπει στο μυαλό να ξεκουραστεί.
Η δράση δημιουργεί τη διάθεση, όχι το αντίστροφο.
2. Βγες από το σπίτι τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα
Δεν χρειάζεται να είναι κάτι ιδιαίτερο. Ένας καφές. Ένας μικρός περίπατος. Ψώνια. Μια επίσκεψη στη βιβλιοθήκη ή σε μια κοντινή πλατεία.
Το να βγαίνεις έξω κρατά το μυαλό σου ενεργό, τη φωνή σου ζωντανή και την αίσθηση της σύνδεσης παρούσα. Δίνει επίσης σχήμα στην εβδομάδα σου, ώστε οι μέρες να μη συγχωνεύονται μεταξύ τους.
Και μερικές φορές, χωρίς να το επιδιώξεις, συναντάς νέες κουβέντες, νέα πρόσωπα, νέες ιστορίες.
3. Να έχεις πάντα κάτι μπροστά σου να περιμένεις
Ένα αγαπημένο φαγητό. Μια μικρή έξοδος. Έναν περίπατο. Ένα βιβλίο που θέλεις να αγοράσεις. Ένα γλυκό που σου αρέσει. Μικρό ή μεγάλο — δεν έχει σημασία.
Το να έχεις κάτι προγραμματισμένο δίνει νόημα στον χρόνο. Χωρίς προσμονή, οι μέρες περνούν, αλλά η ζωή δεν συμβαίνει πραγματικά.
Περίμενε κάτι, έστω και απλό. Μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την εβδομάδα σου.
4. Διατήρησε τουλάχιστον μία σταθερή ανθρώπινη επαφή
Ένα εβδομαδιαίο τηλεφώνημα. Έναν καφέ κάθε δυο εβδομάδες. Κάποιον που ξέρει ότι υπάρχεις — και που περιμένεις κι εσύ.
Δεν χρειάζεται να είναι κάτι βαθύ. Μερικές φορές μια ελαφριά κουβέντα αρκεί. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξέρεις πως κάποιος θα το καταλάβει αν λείψεις.
Η ανθρώπινη επαφή δεν είναι προαιρετική. Είναι φροντίδα.
Μερικές απλές συμβουλές
-
Χρησιμοποίησε ξυπνητήρια ή υπενθυμίσεις για να δημιουργήσεις απλές ρουτίνες.
-
Κράτα ένα σημειωματάριο ή ημερολόγιο για μικρά σχέδια.
-
Μην περιμένεις να νιώσεις άσχημα για να επικοινωνήσεις — τηλεφώνησε όταν νιώθεις καλά.
-
Τις μέρες που δεν έχεις ενέργεια, κάνε τα απολύτως απαραίτητα. Η συνέπεια είναι πιο σημαντική από την τελειότητα.
-
Θυμήσου: Το να ζητάς συντροφιά δεν είναι αδυναμία. Είναι σοφία.
Το να ζεις μόνος δεν χρειάζεται να σημαίνει θλίψη, παραμέληση ή κενό. Μπορεί να είναι ένας χώρος ηρεμίας, επανανακάλυψης και αυτοσεβασμού. Η μοναξιά δεν μετριέται από το πόσοι άνθρωποι σε περιβάλλουν, αλλά από την ποιότητα των σχέσεών σου και την καλοσύνη που δείχνεις στον εαυτό σου.
Η ζωή δεν εξελίσσεται πάντα όπως την περιμένουμε — αλλά μπορεί να είναι καλή. Πολύ καλή. Και όταν κλείνεις την πόρτα το βράδυ, παίρνεις μια βαθιά ανάσα και νιώθεις γαλήνη, καταλαβαίνεις ότι το να είσαι μόνος δεν σημαίνει ότι έχεις χαθεί. Μερικές φορές σημαίνει ότι, επιτέλους, έχεις βρει το σπίτι σου.