Τι είναι το φαινόμενο Βέρθερος και πώς συνδέεται με την Ηλιούπολη
Ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα που αφορά τη διαχείριση τραγικών περιστατικών και τον τρόπο που αυτά προβάλλονται δημόσια επανέρχεται στο προσκήνιο, με αφορμή την υπόθεση των δύο 17χρονων κοριτσιών από την Ηλιούπολη.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την ενημέρωση, αλλά και το πού σταματά η δημοσιότητα και πού ξεκινά η προστασία της ψυχικής υγείας των εμπλεκομένων και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η τοποθέτηση της ψυχιάτρου Άννας Μαρίας Φύτρου, η οποία μέσα από επιστημονική προσέγγιση εξηγεί γιατί οι ειδικοί ψυχικής υγείας είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στη διαρροή λεπτομερειών που αφορούν τέτοιες υποθέσεις. Όπως αναλύεται, ο βασικός προβληματισμός σχετίζεται με την επίδραση που μπορεί να έχει η υπερπροβολή σε ευάλωτες ομάδες, ειδικά σε εφήβους.
Δείτε το βίντεο:
@drfytrouannamaria
Κεντρικό σημείο της ανάλυσης αποτελεί το λεγόμενο φαινόμενο Βέρθερος, ένας όρος που περιγράφει τη μιμητική συμπεριφορά που μπορεί να εμφανιστεί μετά από εκτεταμένη δημοσιοποίηση αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών. Το όνομά του προέρχεται από τον αυτόχειρα ήρωα του Γκαίτε ο οποίος στα τέλη του 18ου αιώνα ενέπνευσε πολλούς αναγνώστες να αυτοκτονήσουν. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όταν ένα τέτοιο γεγονός προβάλλεται με έντονο τρόπο, χωρίς την απαραίτητη προσοχή στη λεπτομέρεια και στο πλαίσιο, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν συνθήκες ταύτισης σε άτομα που ήδη αντιμετωπίζουν ψυχολογική πίεση.
Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη όταν πρόκειται για εφήβους και σχολικές κοινότητες, όπου οι κοινωνικοί δεσμοί είναι πιο στενοί και η συναισθηματική επιρροή πιο έντονη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η δημόσια έκθεση μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής πίεσης, αντί να συμβάλει στην ενημέρωση με υπεύθυνο τρόπο.
Σύμφωνα με την επιστημονική προσέγγιση που παρουσιάζεται, η πρόθεση των ειδικών δεν είναι η απόκρυψη της πληροφορίας, αλλά η αποφυγή της υπερβολικής αναπαραγωγής της με τρόπο που μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω το περιβάλλον γύρω από τα περιστατικά. Η έμφαση δίνεται στη διατήρηση της ψυχραιμίας, στην προστασία της ιδιωτικότητας και κυρίως στην αποφυγή φαινομένων μίμησης.
Παράλληλα, τίθεται και ένα δεύτερο ζήτημα που αφορά τις οικογένειες και τους ανθρώπους που μένουν πίσω, οι οποίοι καλούνται να διαχειριστούν μια ήδη δύσκολη πραγματικότητα μέσα σε συνθήκες έντονης δημοσιότητας. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η υπερπληροφόρηση μπορεί να λειτουργήσει επιβαρυντικά, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη τη διαδικασία πένθους και αποκατάστασης της ψυχικής ισορροπίας.