Η νέα πρέσβης του Ισραήλ στην Αθήνα και το μεγάλο γεωπολιτικό παιχνίδι – Γιατί ανησυχεί η Τουρκία
Η νέα πρέσβης του Ισραήλ δεν φτάνει στην Αθήνα σε μια συνηθισμένη διπλωματική περίοδο. Έρχεται ενώ Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος οικοδομούν μια όλο και βαθύτερη αρχιτεκτονική συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αθήνα και η Ιερουσαλήμ ενισχύουν θεαματικά τις σχέσεις τους και η Άγκυρα δηλώνει πλέον δημόσια ότι παρακολουθεί με ανησυχία το τριμερές σχήμα.
Η Πνινάτ Γιανάι διαθέτει ένα εξαιρετικά ιδιαίτερο βιογραφικό για την αποστολή: νομικός, στρατηγική σύμβουλος, με εμπειρία σε επιχειρήσεις άμυνας, ασφάλειας, κυβερνοασφάλειας και ενέργειας, αλλά και βαθιά εξοικείωση με τη δημόσια διπλωματία. Η επιλογή της λέει πολλά για το πόσο ψηλά έχει ανέβει η Ελλάδα στον στρατηγικό χάρτη του Ισραήλ.
Υπάρχουν διπλωματικές τοποθετήσεις που αποτελούν απλώς αλλαγή φρουράς.
Και υπάρχουν τοποθετήσεις που πρέπει να διαβαστούν μαζί με τον χάρτη.
Η άφιξη της Πνινάτ Γιανάι στην Αθήνα στις 17 Αυγούστου 2026 ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Η Ισραηλινή πρέσβης αναλαμβάνει σε μια στιγμή κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος μεταβάλλεται ταχύτατα. Οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας έχουν υποστεί βαθιά επιδείνωση, η Συρία εξελίσσεται σε νέο πεδίο ανταγωνισμού των δύο περιφερειακών δυνάμεων και η τριμερής συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ αποκτά όλο και πιο σαφή χαρακτηριστικά ασφάλειας, ενέργειας και στρατηγικής διασύνδεσης.
Και ίσως το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι δεν είναι πλέον μόνο οι αναλυτές που συνδέουν αυτά τα κομμάτια.
Η ίδια η Τουρκία το κάνει.
Τον Ιανουάριο του 2026, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ρωτήθηκε για τη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ και απάντησε ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά σχήματα που θεωρεί ότι μπορεί να οδηγήσουν σε πολιτική «περιορισμού» της Τουρκίας.
Τον Απρίλιο πήγε ακόμη μακρύτερα.
Απαντώντας σε Έλληνα δημοσιογράφο στο Antalya Diplomacy Forum, υποστήριξε ότι Ελλάδα, Ισραήλ και Κυπριακή Δημοκρατία έχουν αναπτύξει συγκεκριμένη στρατιωτική συνεργασία και δήλωσε ουσιαστικά ότι η Άγκυρα δεν μπορεί να την αγνοήσει.
Αυτό αλλάζει εντελώς την ανάγνωση της υπόθεσης.
Γιατί πλέον δεν έχουμε απλώς μια στενή ελληνοϊσραηλινή σχέση.
Έχουμε μια σχέση που η Τουρκία εντάσσει στους δικούς της υπολογισμούς εθνικής ασφάλειας.
Γιατί η Πνινάτ Γιανάι δεν είναι μια «συνηθισμένη» πρέσβης
Το βιογραφικό της νέας πρέσβεως παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η Γιανάι είναι δικηγόρος, στρατηγική σύμβουλος και αναλύτρια διεθνών και πολιτικών υποθέσεων. Σπούδασε Νομική στο Bar-Ilan και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Δημόσιο και Διεθνές Δίκαιο μέσω του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ σε συνεργασία με το Northwestern.
Το σημείο όμως που προκαλεί το μεγαλύτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται στην επαγγελματική της διαδρομή.
Από το 2012 έως το 2020 εκπροσώπησε ισραηλινές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνταν στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, καθώς και εταιρείες κυβερνοασφάλειας, εσωτερικής ασφάλειας και ενέργειας, ιδιαίτερα στην Αφρική.
Στο πλαίσιο αυτό απέκτησε επαφές με κυβερνήσεις, υπουργούς και ανώτερους αξιωματούχους και ασχολήθηκε με την προώθηση ισραηλινών οικονομικών και τεχνολογικών συμφερόντων.
Αργότερα δημιούργησε δική της εταιρεία στρατηγικών συμβούλων, με αντικείμενο μεταξύ άλλων τις κυβερνητικές σχέσεις, τη διαχείριση κρίσεων, τις διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου, τη στρατηγική επικοινωνία και την επιχειρηματική ανάπτυξη.
Πρόκειται, επομένως, για ένα προφίλ που ταιριάζει εντυπωσιακά με τα πεδία στα οποία σήμερα αναπτύσσεται η σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ: Αμυνα, ενέργεια, τεχνολογία, επενδύσεις και στρατηγική επικοινωνία.
Και αυτό δεν αποτελεί δική μας ερμηνεία ως προς τους τομείς προτεραιότητας.
Στην παρουσίαση της νέας πρέσβεως αναφέρεται ρητά ότι ο διορισμός της εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Ελλάδας και Ισραήλ ακριβώς σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, οι επενδύσεις, η καινοτομία και η τεχνολογία.
Το μήνυμα της ίδιας μόλις έφτασε στην Αθήνα
Η Γιανάι δεν έκρυψε τις προθέσεις της.
Με την άφιξή της χαρακτήρισε την Ελλάδα βασικό εταίρο του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο και δήλωσε ότι στόχος της είναι να οδηγήσει τις σχέσεις των δύο χωρών σε νέα επίπεδα.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Η Αθήνα για το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ευρωπαϊκή πρωτεύουσα με την οποία διατηρεί καλές σχέσεις.
Είναι μέρος του στρατηγικού σχεδιασμού του στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και εδώ αρχίζει η μεγάλη ιστορία.
Ελλάδα και Ισραήλ: Από την απόσταση στη στρατηγική σχέση
Όποιος κοιτάξει τη σχέση Ελλάδας–Ισραήλ σε βάθος δεκαετιών θα αντιληφθεί πόσο μεγάλη είναι η αλλαγή.
Για μεγάλο μέρος της μεταπολεμικής περιόδου, η Αθήνα διατηρούσε πολύ πιο προσεκτική πολιτική απέναντι στο Ισραήλ, επηρεασμένη μεταξύ άλλων από τις στενές ελληνικές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο.
Η σημερινή πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.
Η Ελλάδα έχει αποκτήσει στενή στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να διατηρεί ισχυρές σχέσεις με σημαντικές αραβικές χώρες.
Αυτό προσδίδει στην Αθήνα έναν ιδιαίτερο ρόλο.
Και το ελληνικό υπουργείο Άμυνας χρησιμοποιεί πλέον ανοιχτά τον όρο «στρατηγικές αμυντικές σχέσεις» για τη συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ.
Οι αριθμοί που αποκαλύπτουν πόσο βαθιά έχει γίνει η σχέση
Τον Ιανουάριο του 2026 ο Νίκος Δένδιας αποκάλυψε κάτι που πέρασε σχετικά απαρατήρητο έξω από τους κύκλους της άμυνας και της διπλωματίας.
Το πρόγραμμα αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ για το 2026 προβλέπει: 29 δράσεις στην Ελλάδα και 25 στο Ισραήλ.
Δεν πρόκειται επομένως για περιστασιακές συναντήσεις. Πρόκειται για θεσμοποιημένη και συνεχή συνεργασία. Το ελληνικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι αυτή καλύπτει από κοινές ασκήσεις και επιχειρησιακή συνεργασία μέχρι έρευνα, αμυντική τεχνολογία, καινοτομία και κυβερνοασφάλεια. Αυτό είναι το πραγματικό βάθος της σχέσης.
Μητσοτάκης–Νετανιάχου: Η άμυνα μπήκε στο κέντρο
Στις 30 Μαρτίου 2025, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρέθηκε στην Ιερουσαλήμ και συναντήθηκε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Το επίσημο ανακοινωθέν του Έλληνα πρωθυπουργού είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικό.
Οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν τη στρατηγική σχέση Ελλάδας–Ισραήλ και συμφώνησαν στην περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας, ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας.
Συζήτησαν επίσης για την Ανατολική Μεσόγειο, τη Συρία, τον Λίβανο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Δηλαδή ακριβώς τη γεωγραφική ζώνη στην οποία συγκρούονται σήμερα μεγάλα περιφερειακά συμφέροντα.
Και μετά ήρθε η 22α Δεκεμβρίου 2025
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο έγγραφο για να καταλάβει κανείς τι πραγματικά συμβαίνει.
Στις 22 Δεκεμβρίου 2025, Νετανιάχου, Μητσοτάκης και Χριστοδουλίδης συναντήθηκαν στην Ιερουσαλήμ για τη 10η Τριμερή Σύνοδο Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου.
Η κοινή διακήρυξη δεν περιορίζεται σε γενικόλογες αναφορές φιλίας.
Οι τρεις χώρες συμφωνούν:
- να ενισχύσουν τη συνεργασία σε ασφάλεια και άμυνα,
- να εμβαθύνουν τη συνεργασία για τη θαλάσσια ασφάλεια και την προστασία κρίσιμων υποδομών,
- να ενισχύσουν ενεργειακά έργα και ηλεκτρικές διασυνδέσεις,
- να προωθήσουν το σχήμα 3+1 με τις Ηνωμένες Πολιτείες,
- και να συνδέσουν την Ανατολική Μεσόγειο με ευρύτερα σχέδια διασύνδεσης μεταξύ Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Εδώ πλέον μιλάμε για γεωπολιτική αρχιτεκτονική.
Η λεπτομέρεια που ενδιαφέρει εξαιρετικά την Τουρκία
Στο ίδιο κείμενο υπάρχει μια παράγραφος τεράστιας σημασίας.
Οι τρεις χώρες επαναλαμβάνουν τη στήριξή τους σε κοινά ενεργειακά έργα και τονίζουν ότι αυτά πρέπει να βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και στα δικαιώματα των κρατών στις αντίστοιχες ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδες τους.
Όποιος γνωρίζει την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση αντιλαμβάνεται γιατί η διατύπωση έχει ιδιαίτερο βάρος.
Ελλάδα και Τουρκία έχουν διαφορετικές θέσεις για τη χάραξη θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Άρα όταν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ εντάσσουν το Δίκαιο της Θάλασσας στο κοινό τους στρατηγικό κείμενο, το μήνυμα αποκτά σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ υιοθετεί αυτομάτως κάθε ελληνική θέση έναντι της Τουρκίας.
Σημαίνει όμως ότι η στρατηγική πλατφόρμα στην οποία συμμετέχει με Ελλάδα και Κύπρο δομείται πάνω σε αρχές που έχουν άμεση σχέση με τα μεγάλα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Το Great Sea Interconnector
Και υπάρχει ακόμη ένα σημείο που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Η κοινή διακήρυξη Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ εκφράζει ισχυρή δέσμευση στο Great Sea Interconnector.
Το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης συνδέει στρατηγικά την Κύπρο με την Ελλάδα και εντάσσεται στο ευρύτερο όραμα διασύνδεσης της Ανατολικής Μεσογείου.
Η σημασία του δεν είναι μόνο οικονομική.
Κάθε μεγάλη ενεργειακή υποδομή στην Ανατολική Μεσόγειο έχει αναπόφευκτα και γεωπολιτική διάσταση, επειδή συνδέεται με θαλάσσιους χώρους, ενεργειακούς κόμβους και κρίσιμες υποδομές.
Από την Ινδία μέχρι την Ευρώπη
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η εικόνα αν προστεθεί το IMEC – India–Middle East–Europe Economic Corridor.
Στη διακήρυξη του Δεκεμβρίου του 2025, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ συμφώνησαν να συνεργαστούν για έργα περιφερειακής συνδεσιμότητας στο πλαίσιο αυτού του διαδρόμου.
Το πραγματικό παιχνίδι λοιπόν δεν αφορά μόνο το Αιγαίο.
Αφορά το ποιος θα αποτελέσει γέφυρα ανάμεσα στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
- Λιμάνια.
- Ενέργεια.
- Ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
- Εμπορικοί διάδρομοι.
- Δίκτυα δεδομένων.
- Ασφάλεια θαλάσσιων οδών.
Και σε αυτή τη νέα χαρτογράφηση η Ελλάδα επιχειρεί να αποκτήσει κεντρικό ρόλο.
Γιατί η Τουρκία παρακολουθεί
Η Τουρκία έχει τον δικό της τεράστιο γεωπολιτικό σχεδιασμό.
Θέλει να αποτελεί τον βασικό διάδρομο που συνδέει Ευρώπη, Καύκασο, Κεντρική Ασία και Μέση Ανατολή.
Για την Άγκυρα, επομένως, κάθε μεγάλο σχέδιο διασύνδεσης που δημιουργείται στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς την ίδια δεν είναι απλώς ένα εμπορικό πρόγραμμα.
Είναι στρατηγικό ζήτημα.
Και εδώ βρίσκεται το κλειδί για να κατανοήσουμε τις δηλώσεις Φιντάν.
Ο Φιντάν μίλησε για «containment»
Στις 15 Ιανουαρίου 2026, σε επίσημη συνέντευξη Τύπου, ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν ρωτήθηκε συγκεκριμένα για την εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου.
Η απάντησή του είχε εξαιρετική σημασία.
Είπε ότι η Τουρκία παρακολουθεί προσεκτικά χώρες ή ομάδες χωρών που εφαρμόζουν πολιτικές τις οποίες θεωρεί περιοριστικές για την ίδια.
Ανέφερε ότι η Άγκυρα διακρίνει ένα πρότυπο που δημιουργεί την εικόνα προσπάθειας «containment», δηλαδή περιορισμού ή ανάσχεσης της Τουρκίας, και σημείωσε ότι το θέμα αντιμετωπίζεται ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Προσέξτε τη διατύπωση. Δεν μιλά κάποιος σχολιαστής. Μιλά ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας.
Τρεις μήνες μετά έγινε ακόμη πιο σαφής
Στις 19 Απριλίου 2026, στο Antalya Diplomacy Forum, ο Φιντάν δέχθηκε ερώτηση από τον Έλληνα δημοσιογράφο Μανώλη Κωστίδη.
Η ερώτηση αφορούσε ακριβώς την αντίληψη ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ δημιουργούν σχήμα που «περικυκλώνει» την Τουρκία.
Ο Φιντάν απάντησε ότι η Άγκυρα θεωρεί πως οι τρεις χώρες έχουν δημιουργήσει συγκεκριμένη στρατιωτική συνεργασία και τόνισε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να παραβλέψει την εξέλιξη.
Παράλληλα σημείωσε ότι η τουρκική αντίδραση παραμένει συγκρατημένη λόγω του διαλόγου με την Ελλάδα.
Αυτή η τελευταία φράση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δείχνει ότι οι δύο πραγματικότητες λειτουργούν ταυτόχρονα: Αθήνα και Άγκυρα συνομιλούν.
Αλλά ταυτόχρονα: Η Τουρκία παρακολουθεί με επιφύλαξη τη στρατηγική σύγκλιση Αθήνας–Ιερουσαλήμ–Λευκωσίας.
Το μεγάλο τουρκοϊσραηλινό ρήγμα
Όλα αυτά δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από τη δραματική επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας και Ισραήλ μετά τον πόλεμο στη Γάζα.
Η Άγκυρα υιοθέτησε εξαιρετικά σκληρή πολιτική και ρητορική απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση.
Τον Μάιο του 2024 προχώρησε ακόμη και σε διακοπή των εμπορικών συναλλαγών με το Ισραήλ, οι οποίες προηγουμένως ανέρχονταν σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Οι δύο χώρες, που κάποτε είχαν εξαιρετικά στενή στρατηγική και στρατιωτική σχέση, βρέθηκαν έτσι σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους των διμερών τους σχέσεων.
Και μετά άλλαξε η Συρία.
Η Συρία μετατρέπει την κόντρα σε γεωπολιτικό ανταγωνισμό
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η Τουρκία απέκτησε ιδιαίτερα ισχυρή επιρροή στη νέα Συρία.
Το Ισραήλ από την άλλη αντιμετωπίζει την εξέλιξη αυτή μέσα από το πρίσμα της δικής του ασφάλειας.
Το αποτέλεσμα;
Τον Απρίλιο του 2025 Τουρκία και Ισραήλ χρειάστηκε να πραγματοποιήσουν τεχνικές συνομιλίες στο Αζερμπαϊτζάν για τη δημιουργία μηχανισμού αποφυγής ανεπιθύμητης στρατιωτικής σύγκρουσης στη Συρία.
Αυτό από μόνο του περιγράφει πόσο έχει αλλάξει η σχέση τους.
Δύο χώρες που κάποτε συνεργάζονταν στενά έφτασαν στο σημείο να χρειάζονται μηχανισμό ώστε οι δυνάμεις τους να μην συγκρουστούν κατά λάθος σε τρίτη χώρα.
Και η ένταση δεν έχει εξαφανιστεί
Η Συρία παραμένει και το 2026 κομβικό πεδίο της τουρκοϊσραηλινής αντιπαράθεσης.
Μόλις σήμερα, 18 Αυγούστου 2026, το Reuters μετέδωσε νέες ισραηλινές επιδρομές σε συριακή αεροπορική βάση, μέσα σε περιβάλλον αυξανόμενης έντασης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας γύρω από το μέλλον και τη στρατιωτική ανασυγκρότηση της Συρίας.
Αυτό σημαίνει ότι η Γιανάι φτάνει στην Αθήνα όχι αφού έχει τελειώσει μια περιφερειακή κρίση.
Φτάνει ενώ αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη.
Και κάπου εδώ μπαίνει πραγματικά η Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν πρόκειται να αντικαταστήσει την Τουρκία.
Ούτε είναι ρεαλιστικό να θεωρηθεί ότι το Ισραήλ θα οργανώσει ολόκληρη τη στρατηγική του με μοναδικό στόχο την Άγκυρα.
Η Τουρκία παραμένει τεράστια περιφερειακή δύναμη, χώρα του ΝΑΤΟ, με πληθυσμό δεκάδων εκατομμυρίων, μεγάλη οικονομία, σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και τεράστια γεωγραφική σημασία.
Ακριβώς γι’ αυτό το Ισραήλ έχει συμφέρον να αποφεύγει μια άμεση σύγκρουση μαζί της.
Οι συνομιλίες αποκλιμάκωσης για τη Συρία το αποδεικνύουν.
Όμως αυτό δεν αναιρεί το άλλο γεγονός:
Όσο η σχέση Ισραήλ–Τουρκίας γίνεται δυσκολότερη, η στρατηγική αξία αξιόπιστων εταίρων στην Ανατολική Μεσόγειο αυξάνεται.
Και δύο από αυτούς βρίσκονται ακριβώς δυτικά του Ισραήλ:
Κύπρος και Ελλάδα.
Η Ελλάδα προσφέρει κάτι που δεν είναι εύκολο να αντικατασταθεί
Ας κοιτάξουμε τον χάρτη. Το Ισραήλ βρίσκεται στην ανατολική άκρη της Μεσογείου. Η Κύπρος αποτελεί τον πρώτο ευρωπαϊκό γεωγραφικό κρίκο προς τα δυτικά.
Και η Ελλάδα αποτελεί τη συνέχεια προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Αυτό δημιουργεί μια φυσική αλυσίδα: Ισραήλ → Κύπρος → Ελλάδα → Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εάν επάνω σε αυτή τη γραμμή τοποθετηθούν ενεργειακές διασυνδέσεις, θαλάσσιες μεταφορές, εμπορικοί διάδρομοι, επενδύσεις, τεχνολογία και συνεργασία ασφάλειας, τότε η σημασία της Ελλάδας γίνεται πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθος της διμερούς οικονομικής σχέσης. Γίνεται γεωγραφική.
Υπάρχει και η Αμερική
Το τρίγωνο δεν σταματά σε Ελλάδα–Κύπρο–Ισραήλ. Το σχήμα 3+1 προσθέτει τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η κοινή διακήρυξη του Δεκεμβρίου 2025 επαναβεβαιώνει ρητά τη σημασία του και μάλιστα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συνεργασίας με άλλους ομοϊδεάτες εταίρους.
Ο Νίκος Δένδιας, από την πλευρά του, έχει χαρακτηρίσει το συγκεκριμένο σχήμα μέρος ενός «άξονα σταθερότητας» στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επομένως το παζλ έχει πλέον τέσσερα επίπεδα:
- Ελλάδα–Ισραήλ.
- Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ.
- Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ–ΗΠΑ.
Και γύρω από όλα αυτά η μεγάλη περιφερειακή σχέση με την Τουρκία.
Η εξαιρετικά λεπτή θέση της Αθήνας
Εδώ, όμως, χρειάζεται προσοχή. Η Ελλάδα δεν έχει συμφέρον να μετατρέψει τη σχέση της με το Ισραήλ σε μια απλή «αντιτουρκική συμμαχία». Πρώτον, επειδή η Αθήνα βρίσκεται σε απευθείας διάλογο με την Άγκυρα.
Δεύτερον, επειδή μια στρατηγική σχέση που βασίζεται μόνο στην ύπαρξη ενός κοινού αντιπάλου γίνεται εύθραυστη εάν αλλάξουν οι σχέσεις των άλλων δύο κρατών. Και τρίτον, επειδή το Ισραήλ διαμορφώνει πολιτική με βάση τα δικά του συμφέροντα.
Εάν αύριο υπάρξει μεγάλη επαναπροσέγγιση Ισραήλ–Τουρκίας, η Ιερουσαλήμ θα την επιδιώξει εφόσον θεωρεί ότι υπηρετεί την ασφάλειά της. Η Αθήνα επομένως χρειάζεται η σχέση της με το Ισραήλ να έχει αυτόνομη αξία.
Και φαίνεται ότι πλέον έχει.
- Άμυνα.
- Ενέργεια.
- Τεχνολογία.
- Εμπόριο.
- Επενδύσεις.
- Τουρισμός.
- Διασυνδέσεις.
- Έρευνα.
- Καινοτομία.
- Αυτά είναι πολύ ισχυρότερα θεμέλια από μια απλή κοινή δυσπιστία απέναντι στην Τουρκία.
Και εδώ εξηγείται καλύτερα η επιλογή Γιανάι
Εάν τοποθετήσεις όλα τα στοιχεία δίπλα δίπλα, το προφίλ της νέας πρέσβεως αρχίζει να αποκτά πολύ περισσότερο νόημα.
Η Πνινάτ Γιανάι γνωρίζει:
- νομικά και διεθνείς σχέσεις,
- στρατηγική επικοινωνία,
- επιχειρηματικές διαπραγματεύσεις,
- τον χώρο της ασφάλειας και της τεχνολογίας,
- την ενέργεια,
- τη δημόσια διπλωματία.
Δηλαδή σχεδόν ολόκληρη την ατζέντα που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι Ελλάδας–Ισραήλ. Αυτό είναι το στοιχείο που καθιστά την τοποθέτησή της τόσο ενδιαφέρουσα.
Όχι μια μη αποδεδειγμένη θεωρία ότι «το Ισραήλ έστειλε μια πρέσβη για να αντιμετωπίσει τον Ερντογάν». Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη – και ίσως πολύ πιο σημαντική.
Γιατί η Αθήνα αποκτά μεγαλύτερη αξία για το Ισραήλ
Η Ιερουσαλήμ χρειάζεται στην Ανατολική Μεσόγειο χώρες που μπορούν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα ως:
- ευρωπαϊκές πύλες,
- ενεργειακοί εταίροι,
- εταίροι ασφάλειας,
- κόμβοι μεταφορών και διασυνδέσεων,
- χώρες με πρόσβαση στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
- Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα παραπάνω.
- Και η Κύπρος συμπληρώνει το γεωγραφικό τόξο.
Αυτό ακριβώς είναι το πραγματικό γεωπολιτικό κεφάλαιο που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια.
Η αποστολή της Γιανάι
Η νέα πρέσβης λοιπόν δεν αναλαμβάνει απλώς να διαχειριστεί μια καλή διμερή σχέση.
Αναλαμβάνει να την εξελίξει σε μια περίοδο κατά την οποία:
η Τουρκία και το Ισραήλ βρίσκονται σε βαθιά πολιτική αντιπαράθεση,
η Συρία έχει δημιουργήσει ένα νέο μέτωπο ανταγωνισμού,
η Τουρκία δηλώνει δημόσια ότι εξετάζει το τρίγωνο Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ μέσα από το πρίσμα της εθνικής της ασφάλειας,
η αμυντική σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ βαθαίνει,
η ενεργειακή διασύνδεση αποκτά στρατηγική σημασία,
οι ΗΠΑ συμμετέχουν στο 3+1,
και το IMEC ανοίγει τη συζήτηση για έναν τεράστιο διάδρομο που θα μπορούσε να ενώνει Ινδία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη μέσω της Ανατολικής Μεσογείου.
Αυτό είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο πρέπει να διαβαστεί η άφιξη της Πνινάτ Γιανάι.
Το πραγματικό μήνυμα
Γι’ αυτό ίσως η σωστή ερώτηση δεν είναι:
«Έστειλε το Ισραήλ την Πνινάτ Γιανάι στην Ελλάδα εξαιτίας της Τουρκίας;»
Δεν υπάρχει δημόσιο στοιχείο που να αποδεικνύει κάτι τέτοιο και θα ήταν λάθος να παρουσιαστεί ως γεγονός.
Η σωστή ερώτηση είναι πολύ μεγαλύτερη:
Γιατί το Ισραήλ επενδύει τόσο πολύ στην Ελλάδα ακριβώς τη στιγμή που αναδιατάσσεται ολόκληρη η ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο;
Και εκεί η απάντηση είναι πολύ πιο καθαρή.
Επειδή η Ελλάδα έχει μετατραπεί από έναν απλό γείτονα της ευρύτερης περιοχής σε στρατηγικό εταίρο, ευρωπαϊκή πύλη, κόμβο διασύνδεσης και κρίσιμο κρίκο του άξονα Ισραήλ–Κύπρος–Ελλάδα.
Η Άγκυρα το έχει αντιληφθεί.
Η Αθήνα το γνωρίζει.
Και η Ιερουσαλήμ επενδύει πάνω σε αυτό.
Η Πνινάτ Γιανάι φτάνει, λοιπόν, στην Ελλάδα σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές για τις ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.
Και η αποστολή της δεν αφορά απλώς την παραδοσιακή διπλωματία.
Αφορά άμυνα, ενέργεια, τεχνολογία, επενδύσεις, δημόσια διπλωματία, περιφερειακές συμμαχίες και τη θέση της Ελλάδας στον νέο χάρτη που δημιουργείται από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ευρώπη.
Η Τουρκία δεν βρίσκεται έξω από αυτόν τον χάρτη.
Βρίσκεται ακριβώς δίπλα του.
Και ίσως αυτός να είναι ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο η θητεία της νέας Ισραηλινής πρέσβεως στην Αθήνα θα παρακολουθείται τόσο στενά όχι μόνο στην Ελλάδα και στο Ισραήλ, αλλά και στην Άγκυρα.