Συναγερμός για τα σουβλάκια κοτόπουλου: Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές – Πού «κρύβεται» η σαλμονέλα
Ανεπαρκές ψήσιμο και διασταυρούμενη επιμόλυνση αποτελούν βασικούς κινδύνους, όπως δείχνουν πρόσφατα περιστατικά σε Ελλάδα και Ολλανδία.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην προετοιμασία και το ψήσιμο του κοτόπουλου, καθώς η σαλμονέλα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μικροβιολογικούς κινδύνους που συνδέονται με τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
Το ζήτημα επανέρχεται στην επικαιρότητα με αφορμή αναφορές για ανακλήσεις προϊόντων αλλά και περιστατικά σαλμονέλωσης, αναδεικνύοντας τη σημασία του σωστού ψησίματος και, κυρίως, της αποφυγής της διασταυρούμενης επιμόλυνσης μέσα στην κουζίνα.
Στην Ελλάδα, μάλιστα, ο ΕΦΕΤ έχει προχωρήσει μέσα στο 2026 σε ανακλήσεις διαφορετικών προϊόντων στα οποία εντοπίστηκε Salmonella spp., μεταξύ των οποίων μπιφτέκι κοτόπουλου και γεμιστό ρολό κοτόπουλου.
Για να μειώσουμε όσο γίνεται τον κίνδυνο σαλμονέλας από κοτόπουλο, ο ΕΦΕΤ και ο ΕΟΔΥ δίνουν μερικές πολύ συγκεκριμένες οδηγίες:
- Ψήνουμε πολύ καλά το κοτόπουλο. Ο ΕΦΕΤ συστήνει εσωτερική θερμοκρασία 74°C, ιδανικά ελεγμένη με θερμόμετρο τροφίμων.
- Δεν πλένουμε το ωμό κοτόπουλο, γιατί τα πιτσιλίσματα μπορούν να μεταφέρουν μικρόβια στον νεροχύτη και στις γύρω επιφάνειες.
- Πλένουμε τα χέρια μας με σαπούνι για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα πριν και μετά τον χειρισμό ωμού κοτόπουλου.
- Άλλη σανίδα και σκεύη για το ωμό κοτόπουλο. Δεν βάζουμε ποτέ ψημένο κοτόπουλο ή σαλάτα σε πιάτο/επιφάνεια όπου προηγουμένως υπήρχε ωμό κοτόπουλο.
- Στο ψυγείο το ωμό κοτόπουλο μπαίνει χαμηλά, καλά κλεισμένο, ώστε τα υγρά του να μην πέσουν πάνω σε άλλα τρόφιμα. Το ψυγείο πρέπει να βρίσκεται στους 4°C ή χαμηλότερα.
- Τα περισσεύματα μπαίνουν γρήγορα στο ψυγείο: μέσα σε 2 ώρες ή μέσα σε 1 ώρα όταν η θερμοκρασία περιβάλλοντος ξεπερνά τους 32°C.
- Σε σουβλατζίδικο ή εστιατόριο, αν το κοτόπουλο φαίνεται ανεπαρκώς ψημένο, δεν το τρώμε και ζητάμε να ψηθεί περισσότερο.
Και κάτι σημαντικό: δεν μπορούμε να καταλάβουμε αν ένα τρόφιμο έχει σαλμονέλα από την όψη, τη μυρωδιά ή τη γεύση του. Μπορεί να φαίνεται απολύτως φυσιολογικό.
Αν εμφανιστούν μετά από ύποπτο φαγητό διάρροια, πυρετός, κοιλιακός πόνος, ναυτία ή εμετός, ειδικά αν τα συμπτώματα είναι έντονα ή υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό.
Τι είναι η σαλμονέλα
Η σαλμονέλα είναι βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει τη λοίμωξη που ονομάζεται σαλμονέλλωση.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, βρίσκεται στον εντερικό σωλήνα ανθρώπων, ζώων και πτηνών και η μετάδοση στον άνθρωπο γίνεται συχνότερα μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, κυρίως:
- ωμό ή ανεπαρκώς ψημένο κοτόπουλο και άλλα πουλερικά,
- ωμό ή ανεπαρκώς μαγειρεμένο κρέας,
- ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα αυγά και τρόφιμα που τα περιέχουν,
- μη παστεριωμένο γάλα και προϊόντα του.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο αυτά. Η σαλμονέλα μπορεί να μεταφερθεί και σε άλλα τρόφιμα μέσω επιμόλυνσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι έχουν συνδεθεί με μετάδοση ακόμη και λαχανικά όταν έχουν προηγουμένως μολυνθεί.
Γιατί το κοτόπουλο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Ένα από τα βασικότερα λάθη είναι το ανεπαρκές ψήσιμο.
Ένα σουβλάκι κοτόπουλου μπορεί να φαίνεται ψημένο εξωτερικά, χωρίς αυτό να εγγυάται ότι έχει ψηθεί επαρκώς και στο εσωτερικό του. Γι’ αυτό χρειάζεται πλήρες και ομοιόμορφο μαγείρεμα.
Ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι η σαλμονέλα καταστρέφεται σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 70°C όταν διατηρηθούν για τουλάχιστον δύο λεπτά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επομένως το κέντρο του κρέατος και όχι απλώς η εξωτερική του εμφάνιση.
Ο «αόρατος» κίνδυνος της διασταυρούμενης επιμόλυνσης
Ακόμη και ένα σωστά ψημένο κοτόπουλο μπορεί να γίνει επικίνδυνο εάν μετά το ψήσιμο έρθει ξανά σε επαφή με αντικείμενα ή επιφάνειες που είχαν χρησιμοποιηθεί για το ωμό κρέας.
Για παράδειγμα, ένα μαχαίρι ή μια επιφάνεια κοπής που χρησιμοποιήθηκε για ωμό κοτόπουλο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στη συνέχεια για σαλάτα ή έτοιμο φαγητό χωρίς προηγουμένως να καθαριστεί σωστά.
Το ίδιο ισχύει για πιάτα, λαβίδες και άλλα μαγειρικά σκεύη.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει διαφορετικά μαχαίρια, σκεύη και επιφάνειες κοπής για τα ωμά και τα μαγειρεμένα τρόφιμα, καθώς και να διατηρούνται τα μαγειρεμένα τρόφιμα χωριστά από τα ωμά.
Τι πρέπει να προσέξουμε στο σπίτι
Πριν και μετά τον χειρισμό ωμού κοτόπουλου απαιτείται σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό. Οι επιφάνειες και τα σκεύη που ήρθαν σε επαφή με ωμό κρέας πρέπει επίσης να καθαρίζονται προσεκτικά.
Το ωμό κοτόπουλο πρέπει να φυλάσσεται χωριστά από τρόφιμα που πρόκειται να καταναλωθούν χωρίς επιπλέον μαγείρεμα, ώστε υγρά από τη συσκευασία του να μην έρθουν σε επαφή με άλλα τρόφιμα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη διατήρηση των τροφίμων στις κατάλληλες θερμοκρασίες ψύξης.
Ποια είναι τα συμπτώματα της σαλμονέλωσης
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν διάρροια, πυρετό, κοιλιακό πόνο, ναυτία, εμετούς, πονοκέφαλο και μυϊκούς πόνους.
Συνήθως εμφανίζονται από 6 έως 72 ώρες μετά την έκθεση, ενώ οι περισσότεροι ασθενείς εκδηλώνουν συμπτώματα μέσα σε 12 έως 36 ώρες.
Η πλειονότητα αναρρώνει χωρίς ειδική θεραπεία μέσα σε περίπου 4 έως 7 ημέρες. Ωστόσο, η αφυδάτωση μπορεί να αποτελέσει σημαντική επιπλοκή, ιδιαίτερα για μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.
Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρότερης νόσησης αντιμετωπίζουν επίσης άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Τι έχει ανακληθεί στην Ελλάδα το 2026
Οι έλεγχοι του ΕΦΕΤ έχουν ήδη οδηγήσει μέσα στο 2026 σε ανακλήσεις προϊόντων λόγω ανίχνευσης Salmonella spp.
Στις 21 Μαΐου ανακοινώθηκε ανάκληση κατεψυγμένου προϊόντος με την ονομασία «Μπιφτέκι Κοτόπουλου χωρίς γλουτένη», έπειτα από εργαστηριακό έλεγχο.
Στις 8 Ιουλίου ο ΕΦΕΤ ανακοίνωσε επίσης την ανάκληση συγκεκριμένης παρτίδας του προϊόντος «Γεμιστό Ρολό Κοτόπουλο – Υφαντής», καθώς σε δείγμα διαπιστώθηκε παρουσία Salmonella spp.
Οι ανακλήσεις αυτές αφορούν συγκεκριμένα προϊόντα και παρτίδες και δεν σημαίνουν ότι όλα τα προϊόντα κοτόπουλου μιας εταιρείας ή όλα τα κοτόπουλα της αγοράς είναι μολυσμένα.
Τι πρέπει να κάνει ο καταναλωτής
Όταν ανακοινώνεται επίσημη ανάκληση, οι καταναλωτές πρέπει να ελέγχουν προσεκτικά την εμπορική ονομασία, την παρτίδα και την ημερομηνία που αναφέρονται στην ανακοίνωση του ΕΦΕΤ.
Εφόσον το προϊόν που έχουν στο σπίτι ταυτίζεται με εκείνο της ανάκλησης, πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες της αρμόδιας αρχής και να μην το καταναλώνουν.
Το σημαντικότερο μήνυμα, πάντως, είναι ότι η ασφάλεια δεν σταματά στο σούπερ μάρκετ. Η σωστή ψύξη, ο διαχωρισμός ωμών και μαγειρεμένων τροφίμων, η καθαριότητα της κουζίνας και κυρίως το επαρκές ψήσιμο αποτελούν βασικές γραμμές άμυνας απέναντι στη σαλμονέλα.
