Αναλυτικά τα τρόφιμα που εξετάστηκαν στην αγορά και στα σύνορα και οι μη συμμορφώσεις
Αναλυτικά τα στοιχεία των ελέγχων για υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης που διενεργήθηκαν κατά τον μήνα Δεκέμβριο 2025, δημοσιοποίησε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μέσω της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής και του Τμήματος Φυτοπροστατευτικών Προϊόντων.
Κατά τη διάρκεια του μήνα εξετάστηκαν συνολικά 274 δείγματα τροφίμων φυτικής προέλευσης. Από αυτά, 21 δείγματα προήλθαν από ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν σε Συνοριακούς Σταθμούς Ελέγχου, ενώ 253 δείγματα συλλέχθηκαν από την εσωτερική αγορά.
Οι έλεγχοι στην εσωτερική αγορά κατανέμονται ανά σημείο δειγματοληψίας ως εξής: 104 δείγματα ελήφθησαν από supermarket, 83 από σημεία διαλογής και μεταποίησης, 22 από λαχαναγορές, 17 από καταστήματα λιανικής, 15 από καταστήματα χονδρικής, 11 από λαϊκές αγορές και 1 δείγμα από αποθήκη παραγωγού. Ως προς την προέλευση των προϊόντων, το 79% των δειγμάτων αφορούσε εγχώρια προϊόντα, ενώ το 21% αφορούσε εισαγόμενα προϊόντα, τα οποία προήλθαν τόσο από ελέγχους στα σύνορα όσο και από την εσωτερική αγορά.
Κατά τον Δεκέμβριο 2025 εξετάστηκε μεγάλος αριθμός διαφορετικών τροφίμων φυτικής προέλευσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, μήλα, τομάτες, πορτοκάλια, ακτινίδια, ελαιόλαδο, πατάτες, ρεβύθια, αχλάδια, αγγούρια, επιτραπέζιες ελιές, λεμόνια, μανταρίνια, λάχανο, σπανάκι, ρόδια, πιπεριές, μπρόκολο, κουνουπίδι, κολοκύθια, καρότα, μαρούλια, σπανάκι baby, ρύζι, ελιές για παραγωγή λαδιού, καθώς και πλήθος άλλων λαχανικών, φρούτων, δημητριακών, οσπρίων, βοτάνων και μπαχαρικών. Για κάθε κατηγορία προϊόντων καταγράφηκε τόσο ο συνολικός αριθμός των δειγμάτων όσο και ο αριθμός των συμμορφούμενων και μη συμμορφούμενων δειγμάτων.
Στο σύνολο των ελέγχων καταγράφηκαν δύο δείγματα στα οποία ανιχνεύθηκαν μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες, πέντε δείγματα με υπερβάσεις ανώτατων ορίων υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων και δύο δείγματα με υπερβάσεις που αξιολογήθηκαν ως πιθανώς επικίνδυνα για τους καταναλωτές. Σε ό,τι αφορά τις μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες, εντοπίστηκαν σε τρόφιμα ελληνικής παραγωγής. Συγκεκριμένα, σε δείγμα μανταρινιών από λαχαναγορά ανιχνεύθηκε η δραστική ουσία chlorpyrifos, της οποίας η χρήση έχει απαγορευτεί από τις 17 Απριλίου 2020.
Επίσης, σε δείγμα τοματών από supermarket ανιχνεύθηκε η δραστική ουσία dimethomorph, για την οποία επιτρεπόταν η χρήση υφιστάμενων αποθεμάτων από επαγγελματίες χρήστες έως τις 20 Μαΐου 2025.
Οι υπερβάσεις ανώτατων ορίων υπολειμμάτων καταγράφηκαν σε τέσσερις κατηγορίες τροφίμων. Στα μανταρίνια, από πέντε δείγματα που εξετάστηκαν στη λαχαναγορά Ρέντη, ένα παρουσίασε υπέρβαση και αξιολογήθηκε ως δείγμα με πιθανή επικινδυνότητα.
Στα αχλάδια, από επτά δείγματα στη λαχαναγορά Ρέντη, ένα παρουσίασε υπέρβαση χωρίς να χαρακτηριστεί ως δυνητικά επικίνδυνο.
Στο σπανάκι, από τέσσερα δείγματα σε κατάστημα χονδρικής στη Σάμο, ένα παρουσίασε υπέρβαση και αξιολογήθηκε ως δείγμα με πιθανή επικινδυνότητα.
Στα ρόδια, από τέσσερα δείγματα που ελέγχθηκαν στον Συνοριακό Σταθμό Ελέγχου στο λιμάνι του Πειραιά, δύο παρουσίασαν υπερβάσεις χωρίς να χαρακτηριστούν ως επικίνδυνα.
Τα δείγματα που αξιολογήθηκαν ως πιθανώς επικίνδυνα αφορούσαν συγκεκριμένες περιπτώσεις. Το δείγμα μανταρινιών ελληνικής προέλευσης από τη λαχαναγορά Πειραιά παρουσίασε υπέρβαση της δραστικής ουσίας chlorpyrifos. Το δείγμα σπανακιού ελληνικής προέλευσης από κατάστημα χονδρικής στη Σάμο παρουσίασε υπερβάσεις των δραστικών ουσιών abamectin και deltamethrin. Τα δείγματα ροδιών ήταν αιγυπτιακής προέλευσης και εντοπίστηκαν μέσω ελέγχων στους Συνοριακούς Σταθμούς Ελέγχου, με υπερβάσεις των δραστικών ουσιών imidacloprid, acetamiprid και thiamethoxam. Τα συγκεκριμένα φορτία απορρίφθηκαν στο λιμάνι του Πειραιά και δεν εισήχθησαν στη χώρα.
Η αξιολόγηση της συμμόρφωσης των δειγμάτων έδειξε ότι το 77,8% του συνόλου αντιστοιχεί σε εγχώρια συμμορφούμενα δείγματα και το 20,4% σε εισαγόμενα συμμορφούμενα δείγματα. Τα μη συμμορφούμενα δείγματα ανήλθαν σε 1,1% για τα εγχώρια προϊόντα και σε 0,7% για τα εισαγόμενα προϊόντα. Συμμορφούμενα θεωρούνται τα δείγματα στα οποία οι συγκεντρώσεις υπολειμμάτων δραστικών ουσιών, λαμβάνοντας υπόψη την εργαστηριακή αβεβαιότητα, δεν υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 396/2005. Αντίστοιχα, μη συμμορφούμενα θεωρούνται εκείνα στα οποία καταγράφεται υπέρβαση των ανώτατων ορίων, γεγονός που αποδίδεται σε αποκλίσεις από την ορθή χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, όπως η μη τήρηση της ενδεδειγμένης δοσολογίας ή του απαιτούμενου χρόνου μεταξύ τελευταίου ψεκασμού και συγκομιδής.
Για την αξιολόγηση της ασφάλειας των μη συμμορφούμενων δειγμάτων εφαρμόστηκε το μοντέλο EFSA PRIMo, το οποίο εκτιμά τόσο τη βραχυπρόθεσμη όσο και τη μακροπρόθεσμη έκθεση των καταναλωτών σε υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων και τη συγκρίνει με τις τοξικολογικές τιμές αναφοράς. Σημειώνεται ότι τρόφιμα που περιέχουν δραστικές ουσίες για τις οποίες δεν έχουν οριστεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης τοξικολογικοί δείκτες θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνα για τους καταναλωτές έως ότου υπάρξουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν το αντίθετο.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων δείχνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των δειγμάτων τροφίμων φυτικής προέλευσης ήταν συμμορφούμενη με τα ισχύοντα ανώτατα όρια υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Οι περιπτώσεις υπερβάσεων και ανίχνευσης μη εγκεκριμένων δραστικών ουσιών ήταν περιορισμένες σε αριθμό σε σχέση με το σύνολο των ελέγχων που διενεργήθηκαν, ενώ τα δείγματα που κρίθηκαν με πιθανή επικινδυνότητα εντοπίστηκαν, αξιολογήθηκαν και αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών ελέγχου και προστασίας της δημόσιας υγείας.
