Η νόσος Αλτσχάιμερ λαμβάνει διαστάσεις επιδημίας, με τα κρούσματα της νόσου να αυξάνονται ανησυχητικά σε παγκόσμιο επίπεδο. Ποιοι κινδυνεύουν να εμφανίσουν τη νόσο; Τι έδειξε μία νέα μελέτη.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, μπορεί να έχετε περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξετε Αλτσχάιμερ αν η μητέρα σας έχει διαγνωστεί με τη νόσο.

Ωστόσο σύμφωνα με το oloygeia.gr όσοι έχουν πατέρες που διαγνώστηκαν νωρίς με την εκφυλιστική πάθηση -πριν από την ηλικία των 65 ετών- μπορεί επίσης να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου από τον μέσο ασθενή.

Οι ερευνητές από τη Μασαχουσέτη έκαναν την ανακάλυψη μετά την ανάλυση εγκεφαλικών τομογραφιών 4.400 ενηλίκων με μέση ηλικία 70 ετών και χωρίς γνωστικές διαταραχές. Τα αποτελέσματα της μελέτης τους δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό JAMA Neurology.

Κάθε εγκέφαλος σαρώθηκε για πλάκες αμυλοειδούς – μια συσσώρευση τοξικής πρωτεΐνης που θεωρείται πρόδρομος της νόσου Αλτσχάιμερ, της πιο συχνής μορφής άνοιας.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι εκείνοι με υψηλότερα επίπεδα πλακών στον εγκέφαλο έτειναν να έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου από την πλευρά της μητέρας τους.

Ωστόσο, υψηλότερα του μέσου όρου επίπεδα αμυλοειδούς παρατηρήθηκαν και στους εγκεφάλους εκείνων που είχαν πατέρες που διαγνώστηκαν με Αλτσχάιμερ στα 65 τους χρόνια ή νεότεροι.

Οι πλάκες αμυλοειδούς πιστεύεται ότι πυροδοτούν τη νόσο διαταράσσοντας την επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και σταματώντας τη σωστή λειτουργία του οργάνου. Συσσωρεύονται αθόρυβα με την πάροδο του χρόνου και μπορεί να βρίσκονται στον εγκέφαλο για χρόνια πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα της νόσου.

Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι οι ασθενείς με μητέρες που είχαν άνοια διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω συγκεκριμένων μιτοχονδρίων, μικροσκοπικών δομών στα κύτταρα που παράγουν ενέργεια.

Αυτά κληρονομούνται μόνο από τη μητέρα αλλά φέρουν το δικό τους DNA, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μεταλλάξεων που μπορεί να τα προδιαθέτουν να μην λειτουργούν σωστά.

Οι ερευνητές θεωρούν επίσης ότι ο κίνδυνος έχει να κάνει με ελαττώματα στο χρωμόσωμα Χ, το οποίο κληρονομείται πάντα από τη μητέρα.

Οι πατέρες μπορούν επίσης να μεταβιβάσουν ένα χρωμόσωμα Χ, καθιστώντας τους απογόνους τους θηλυκούς, ωστόσο, αυτό συμβαίνει μόνο στο 50% των νεογέννητων.

Οι πατέρες με πρώιμη εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ μπορεί επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο για τα παιδιά τους, επειδή μπορεί να έχουν ισχυρή γενετική προδιάθεση για τη νόσο, δήλωσαν οι ερευνητές.

Ο Δρ Hyun-Sik Yang, νευρολόγος στο Mass General Brigham, επικεφαλής της έρευνας, δήλωσε: «Η μελέτη μας διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες που είχαν οικογενειακό ιστορικό από την πλευρά της μητέρας τους, παρουσίαζαν υψηλότερο επίπεδο αμυλοειδούς».

Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι συναρπαστικά επειδή η νόσος Αλτσχάιμερ τείνει να είναι πιο διαδεδομένη στις γυναίκες, τόνισε η νευρολόγος Δρ Mabel Seto, η οποία επίσης συμμετείχε στη μελέτη και πρόσθεσε πως «Αν ο πατέρας σας είχε πρώιμα συμπτώματα, κι αυτό συνδέεται με αυξημένα επίπεδα στους απογόνους».

Η πάθηση θεωρείται ότι είναι σε μεγάλο βαθμό κληρονομική ασθένεια, με το 60 – 80% των ασθενών να έχει οικογενειακό ιστορικό.

Όσοι έχουν γονέα ή συγγενή με τη νόσο θεωρείται ότι έχουν δύο έως 15 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν την πάθηση, ανάλογα με τον αριθμό των συγγενών που πάσχουν.

Συμβουλές για πρόληψη του Αλτσχάιμερ

Οι νευροεπιστήμονες εκτιμούν ότι η διατήρηση της σωματικής δραστηριότητας και η ενασχόληση με άλλες δραστηριότητες, όπως το πλέξιμο, το σκάκι, το παζλ και η κηπουρική, μπορούν να αποτρέψουν τη γνωστική παρακμή.

«Οι δραστηριότητες αναψυχής, συμπεριλαμβανομένου του διαβάσματος, έχουν συσχετιστεί με καλύτερη μνήμη και χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε ηλικιωμένους ενήλικες» δήλωσε στη DailyMail.com ο Δρ Zaldy Tan, καθηγητής νευρολογίας στο Cedars-Sinai Medical Center.

«Συνιστώ στους ανθρώπους να προκαλούν το μυαλό τους διαβάζοντας κάτι καινούργιο για αυτούς» τόνισε ο ίδιος. Δεν είναι σαφές αν η πραγματική πράξη του διαβάσματος -η έκθεση σε νέες ιδέες, η συσσώρευση νέων γνώσεων, η εκμάθηση νέων γεγονότων- ή απλώς η άσκηση ελεύθερης δραστηριότητας είναι το κλειδί για τη μείωση του κινδύνου άνοιας.

Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι κάθε φορά που μαθαίνουμε κάτι νέο, τα εγκεφαλικά μας κύτταρα ξεφυτρώνουν και δημιουργούν νέες συνδέσεις.

Η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ αρχίζουν να αναπτύσσονται 10 έως 20 χρόνια πριν το άτομο αρχίσει να εμφανίζει συμπτώματα, γεγονός που καθιστά σημαντικό να σκέφτεστε την υγεία σας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σας, αντί να περιμένετε μέχρι να εμφανιστούν τα συμπτώματα.

Η σχέση της διατροφής με την καλή λειτουργία του οργανισμού και την πρόληψη ασθενειών έχει επιβεβαιωθεί από δεκάδες μελέτες.

Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα υπάρχουν δύο τύποι διατροφής που μπορούν να συμβάλλουν στην πρόληψη του Αλτσχάιμερ. 

Είναι γνωστό για ότι τα μούρα ενισχύουν τη γνωστική λειτουργία και ότι τα συμπληρώματα ιχθυελαίου μπορούν να βελτιώσουν τη μνήμη ,Όμως οι «μαγικές» επιπτώσεις ορισμένων τροφίμων που είναι διάσπαρτες στο διαδίκτυο δεν είναι αρκετές για να πει κανείς με βεβαιότητα ότι υπάρχει «διατροφή κατά του Αλτσχάιμερ».

Ωστόσο πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι αυτό που τρώμε επηρεάζει την ικανότητα του γερασμένου εγκεφάλου να σκέφτεται και να θυμάται. Αυτά τα ευρήματα σύμφωνα με το oloygeia.gr οδήγησαν σε έρευνα σχετικά με τα γενικά πρότυπα διατροφής και το κατά πόσο η διατροφή ενός ατόμου μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Σήμερα, περίπου 944.000 άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο και περίπου 7 εκατομμύρια στις ΗΠΑ, πιστεύεται ότι ζουν με άνοια, ενώ η νόσος Αλτσχάιμερ επηρεάζει περίπου έξι στους 10 ανθρώπους με άνοια.

Η καθηγήτρια June Andrews OBE FRCN FCGI, ειδική στη φροντίδα ηλικιωμένων με άνοια, τονίζει ότι πολλοί την ρωτούν εάν υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές ή δίαιτες που μπορούν να αποτρέψουν την πάθηση.

Η απάντησή της είναι ότι πως «δεν υπάρχει συγκεκριμένη δίαιτα κατά του Αλτσχάιμερ» αλλά πως «ό,τι είναι καλό για την καρδιά σας είναι καλό και για τον εγκέφαλό σας».

«Οι έρευνες έχουν δείξει ότι όσοι πάσχουν από καρδιακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση, παχυσαρκία και διαβήτη, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν γνωστική εξασθένηση που σχετίζεται με την ηλικία. Όταν αντιμετωπίσεις αυτές τις ασθένειες, μειώνεις και τις πιθανότητες να εμφανίσεις άνοια» υπογραμμίζει η June Andrews.

Η έρευνα έχει εστιάσει στα οφέλη δύο συγκεκριμένων διατροφών που μπορούν να προσφέρουν κάποια προστασία έναντι της γνωστικής έκπτωσης. Τη μεσογειακή διατροφή και τη δίαιτα MIND (παρόμοια με τη δίαιτα Med, αλλά με λιγότερες τροφές ζωικής προέλευσης).

Μεσογειακή διατροφή και Αλτσχάιμερ

Το κοινό χαρακτηριστικό τους, είναι ότι ενθαρρύνουν την κατανάλωση μη επεξεργασμένων τροφίμων, φυτών και σπόρων και την αποφυγή ή τον περιορισμό του αλκοόλ.

Οι τροφές που αξίζει να προσθέσετε στην καθημερινής ας διατροφή για να δώσετε στον εαυτό σας μια υπεροχή απέναντι στη μάχη κατά της άνοιας είναι το άφθονο λάχανο, το σπανάκι και το μπρόκολο. Επίσης, τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πολύ σημαντικά λόγω των αντιοξειδωτικών που περιέχουν και της βιταμίνης C.

Μια αμερικανική μελέτη πέρυσι διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που ακολούθησαν τη δίαιτα MIND και έδωσαν προτεραιότητα στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι, το λάχανο, θα μπορούσαν να έχουν λιγότερες πρωτεΐνες στον εγκέφαλό τους που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Neurology, και διαπιστώθηκε ότι όσοι έτρωγαν επτά ή περισσότερες μερίδες τέτοιων τροφών την εβδομάδα είχαν «νεότερο εγκέφαλο» κατά σχεδόν 19 χρόνια.

Εκείνη την εποχή, ο Puja Agarwal, συγγραφέας της μελέτης και επίκουρος καθηγητής που ειδικεύεται στον ρόλο της διατροφής σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, στο Πανεπιστήμιο Rush στο Σικάγο είχε χαρακτηρίσει τα αποτελέσματα «συναρπαστικά».

«Η διαπίστωση ότι η κατανάλωση περισσότερων πράσινων φυλλωδών λαχανικών συνδέεται από μόνη της με λιγότερα σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλο είναι αρκετά ενδιαφέρουσα ώστε οι άνθρωποι να σκεφτούν να προσθέσουν περισσότερα από αυτά τα λαχανικά στη διατροφή τους» ανέφερε ο Puja Agarwal.

Επίσης, τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τα όσπρια, όπως οι φακές και η σόγια, φαίνεται να έχουν επίσης οφέλη για την υγεία της καρδιάς και τη γνωστική λειτουργία. Το ελαιόλαδο, βασικό συστατικό τόσο της μεσογειακής όσο και της δίαιτας MIND, έχει ισχυρούς δεσμούς με την υγιή γνωστική γήρανση.

Μια μελέτη του 2022 σε περισσότερους από 92.000 ενήλικες στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι η υψηλότερη πρόσληψη ελαιόλαδου συσχετίστηκε με 29% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από νευροεκφυλιστική νόσο. Υπήρχε επίσης οκτώ έως 34% χαμηλότερος κίνδυνος θνησιμότητας συνολικά – σε σύγκριση με εκείνους που ποτέ ή σπάνια κατανάλωναν ελαιόλαδο.

Αλκοόλ και Αλτσχάιμερ

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε μια υγιεινή διατροφή που θα έχει ευεργετικά οφέλη για τον εγκέφαλο, όμως υπογραμμίζουν ότι μία μικρή λεπτομέρεια μπορεί να κάνει τη διαφορά: Η μη κατανάλωση αλκοόλ.

Μελέτες δείχνουν πλέον ότι η κατανάλωση αλκοόλ κάνει κακό στον εγκέφαλό σας, με έρευνες να αποδεικνύουν ότι οι όσοι θεωρούνται «γερά ποτήρια» είναι πολύ πιο πιθανό να αναπτύξουν Αλτσχάιμερ αργότερα στη ζωή τους από εκείνους που πίνουν λιγότερο.

Κι αυτή είναι μια συνήθεια που θα πρέπει να κανείς να αποκτήσει από νωρίς γιατί όσο πιο νέος κανείς μετριάσει το αλκοόλ τόσο καλύτερα θα γεράσει.

Η νόσος Αλτσχάιμερ, γνωστή απλά και ως το Αλτσχάιμερ είναι μια χρόνια νευροεκφυλιστική νόσος, η οποία αρχίζει με αργούς ρυθμούς και επιταχύνει με τα χρόνια.

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μη θεραπεύσιμη και θανατηφόρα αποτελώντας την αιτία του 60% με 70% των περιπτώσεων άνοιας. Η νόσος Αλτσχάιμερ περιγράφηκε αρχικά από τον Γερμανό ψυχίατρο και νευροπαθολόγο Αλοΐσιο Αλτσχάιμερ το 1906 (εξ ού και το όνομα).

Το πιο κοινό πρόωρο σύμπτωμα της νόσου είναι η δυσκολία στην ανάκληση πρόσφατων συμβάντων (απώλεια βραχυπρόθεσμης μνήμης). Καθώς η ασθένεια προχωρεί, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν προβλήματα στη γλώσσα, στον προσανατολισμό (συμπεριλαμβανομένης της εύκολης απώλειας προσανατολισμού), στις διακυμάνσεις της διάθεσης, στην απώλεια κινήτρων, στη μη αυτοεξυπηρέτηση και σε θέματα συμπεριφοράς.

Αν κάθε φορά που εσείς ή κάποιο κοντινό σας πρόσωπο που βρίσκεται σε προχωρημένη ηλικία ξεχνάει που έβαλε τα κλειδιά ή τα γυαλιά του, αυτό δεν σημαίνει ότι πάσχει από Αλτσχάιμερ.

Η έκπτωση της μνήμης σίγουρα αποτελεί την πιο κοινή ένδειξη της νόσου που διαταράσσει την καθημερινότητα. Υπάρχουν όμως και άλλα πρώιμα σημάδια που γίνονται πιο δύσκολα αντιληπτά και πρέπει να σας βάλουν σε υποψίες.

Εάν παρατηρήσετε τα παρακάτω συμπτώματα σε κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο, πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό προκειμένου να λάβετε σχετική βοήθεια ή να αποκλείσει άλλες πιθανές αιτίες.

Απάθεια

Ένας άνθρωπος που βρίσκεται στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ μπορεί να αρχίσει να αποσύρεται από κοινωνικές δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα τον έκαναν χαρούμενο, όπως η συναναστροφή με φίλους ή η ενασχόληση με τα εγγόνια του. Η απροθυμία για συμμετοχή σε δραστηριότητες μπορεί να αναπτυχθεί στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ σε πολύ πρώιμα στάδια της νόσου. Έρευνα έχει δείξει ότι η αδιαφορία στα άτομα με ήπια νοητική εξασθένηση μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη της νόσου.

Αλλαγές στην προσωπική υγιεινή ή την εμφάνιση

Η αδιαφορία και η απάθεια μπορεί να επηρεάσει και τις καθημερινές συνήθειες. Κάποιοι πάσχοντες από Αλτσχάιμερ μπορεί να φορούν τα ίδια ρούχα για πολλές μέρες ή ξαφνικά να σταματήσουν να κάνουν μπάνιο.

Στα πρώτα στάδια της νόσου, όταν αρχίζει η απάθεια, το άτομο αμελεί την εμφάνισή του και αδιαφορεί για την εικόνα του. Ο ρόλος της οικογένειας είναι πολύ σημαντικός σε αυτή τη φάση, καθώς τα μέλη της θα παρατηρήσουν τις αλλαγές στη ρουτίνα του πάσχοντος.

Άγχος και κατάθλιψη

Οι άνθρωποι που διαπιστώνουν ότι έχουν αρχίσει να ξεχνάνε, γίνονται ανήσυχοι. Είναι πολύ πιθανό να επαναλαμβάνουν τις ίδιες ερωτήσεις σχετικά με απλά πράγματα (Πού πάμε; Τι κάνουμε; Πότε φεύγουμε;), επειδή τα έχουν ξεχάσει. Η αλλαγή περιβάλλοντος είναι επίσης κάτι που τους προκαλεί άγχος.

Έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα με κατάθλιψη διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εκδηλώσουν άνοια και Αλτσχάιμερ αργότερα. Δεν είναι απολύτως σαφές αν η κατάθλιψη προκαλεί άνοια ή αποτελεί αντίδραση στην πάθηση, γι’ αυτό χρειάζεται περισσότερη έρευνα.

Αλλαγές στην όραση

Όσοι είναι σε προχωρημένη ηλικία και στα πρώτα στάδια της νόσου μπορεί να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για προβλήματα στην όρασή τους κατά την οδήγηση. Είναι όμως πιθανό το πρόβλημα να μην οφείλεται στην όραση, αλλά σε φθορά σημείων του εγκεφάλου λόγω του Αλτσχάιμερ. Οι αλλαγές στον εγκέφαλο μπορεί να οδηγήσουν ακόμη σε αλλαγές στην όσφρηση ή την ακοή.

Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών με Αλτσχάιμερ παρουσιάζει μεταβολές στη διάθεση και τη συμπεριφορά, όπως καταθλιπτικές τάσεις και άγχος.

Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρησηNeurologyυποδεικνύει ότι τέτοιου είδους μεταβολές αποτελούν στην πραγματικότητα πρώιμο σημάδι και όχι επακόλουθο της νευροεκφυλιστικής νόσου και μάλιστα εκδηλώνονται πολύ πριν την απώλεια μνήμης.

Οι ερευνητές μελέτησαν 2.416 άτομα άνω των 50 ετών, παρακολουθώντας την πορεία της υγείας τους για επτά χρόνια.

Κανένας από τους συμμετέχοντες δεν είχε εκδηλώσει προβλήματα γνωστικής φύσεως στο ξεκίνημα της μελέτης, όμως 1.218 από αυτούς εκδήλωσαν άνοια εντός της επταετίας.

Όσοι εκδήλωσαν άνοια φάνηκε να αντιμετωπίζουν διπλάσιο κίνδυνο κατάθλιψης και μάλιστα πολύ πριν αρχίσουν να εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα της νευροεκφυλιστικής νόσου.

Τα συμπτώματα φάνηκε να εκδηλώνονται με ένα σταθερό μοτίβο: πρώτα ευερεθιστότητα, καταθλιπτικές τάσεις και μεταβολές στη συμπεριφορά τις βραδινές ώρες, μετά άγχος, αλλαγές στην όρεξη, ευερεθιστότητα και απάθεια και τέλος κινητικές διαταραχές, παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις και μειωμένες αναστολές.

Οι ερευνητές κατέληξαν σε μια ισχυρή συσχέτιση, όμως δεν μπορούν να πουν με βεβαιότητα κατά πόσο οι αλλαγές στον εγκέφαλο που οδηγούν στις αλλαγές συμπεριφοράς είναι οι ίδιες αλλαγές που οδηγούν και στην απώλεια μνήμης.

Ωστόσο, όπως αναφέρει το σχετικό δημοσίευμα του ΤΙΜΕ, η βαθύτερη κατανόηση των προτύπων εκδήλωσης των συμπτωμάτων του Αλτσχάιμερ μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη παρέμβαση και κατ” επέκταση την αποτελεσματικότερη διαχείριση της νόσου.

Πηγή: onmed.gr

Στρεσογόνα γεγονότα στην παιδική ή μέση ηλικία (θάνατος αγαπημένου προσώπου, διαζύγιο) συνδέονται με βιολογικούς δείκτες Αλτσχάιμερ.

Η παιδική και η μέση ηλικία είναι περίοδοι όπου οι επιπτώσεις του στρες όσον αφορά τις χημικές ουσίες και τις αντιδράσεις στον εγκέφαλο είναι ιδιαίτερα έντονες.

Τα συνολικά αγχωτικά γεγονότα της ζωής συσχετίστηκαν με μειωμένη φαιά ουσία στις γυναίκες, αλλά όχι στους άνδρες. Άνδρες και γυναίκες ανταποκρίνονται στο στρες διαφορετικά τόσο ψυχολογικά όσο και βιολογικά.

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια εξουθενωτική νευροεκφυλιστική ασθένεια που διαταράσσει σε μεγάλο βαθμό τη ζωή τόσο του ασθενούς όσο και του κοινωνικού του περιβάλλοντος. Τώρα, νέα μελέτη αναδεικνύει άλλη πτυχή των παραγόντων που πιθανόν να αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου, που δεν είναι άλλη από ορισμένα γεγονότα στη ζωή ενός ανθρώπου.

Συγκεκριμένα, η μελέτη αναφέρει ότι μια συγκεκριμένη κατηγορία γεγονότων κατά την παιδική ή τη μέση ηλικία ενός ανθρώπου σχετίζεται με βιολογικούς δείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ.

Πιο αναλυτικά, η πρόσφατη μελέτη υποστηρίζει ότι τα στρεσογόνα γεγονότα της ζωής, όπως ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου ή το διαζύγιο, θέτουν ένα άτομο σε μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξει άνοια στη μετέπειτα ζωή του. Αυτό, όμως, ισχύει μόνο αν το αγχωτικό γεγονός συνέβη στην παιδική ηλικία ή στη μέση ηλικία.

Πώς διεξήχθη η μελέτη για τη σχέση στρεσογόνων γεγονότων και Αλτσχάιμερ

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Annals of Neurology, περιελάμβανε 1.290 άτομα με αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν νόσο  Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές εξέτασαν 18 στρεσογόνα γεγονότα της ζωής και πότε συνέβησαν στη ζωή των ανθρώπων. Πήραν δείγματα νωτιαίου υγρού μιας υποομάδας συμμετεχόντων (393) για να αναζητήσουν μη φυσιολογικές πρωτεΐνες -που ονομάζονται αμυλοειδές και tau- που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Αναζήτησαν επίσης σημάδια φλεγμονής του εγκεφάλου, που πιστεύεται ότι συμβάλλει στην ασθένεια, και εξέτασαν τον όγκο της φαιάς ουσίας. Η φαιά ουσία είναι ζωτικής σημασίας για τη σκέψη και την επεξεργασία πληροφοριών και τείνει να μειώνεται σε άτομα με Αλτσχάιμερ.

Αν και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα στρεσογόνα γεγονότα της ζωής στην παιδική και τη μέση ηλικία συσχετίστηκαν με «βιολογικούς δείκτες» του Αλτσχάιμερ (μη φυσιολογικό αμυλοειδές και tau), δεν βρήκαν καμία σχέση μεταξύ αγχωτικών γεγονότων και μείωσης της φαιάς ουσίας.

Γιατί παίζουν ρόλο στο Αλτσχάιμερ η παιδική και η μέση ηλικία

Η παρουσία δεικτών της νόσου Αλτσχάιμερ θα μπορούσε να υποδεικνύει ότι η παιδική και η μέση ηλικία είναι περίοδοι όπου οι επιπτώσεις του στρες όσον αφορά τις χημικές ουσίες και τις αντιδράσεις στον εγκέφαλο είναι ιδιαίτερα έντονες.

Η παιδική ηλικία είναι μια περίοδος σημαντικής ανάπτυξης του εγκεφάλου και οι ερευνητές πιστεύουν ότι το στρες αυτή τη στιγμή μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του κινδύνου για Αλτσχάιμερ. Η μέση ηλικία, αντίστοιχα, είναι η εποχή που οι βιοδείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ αρχίζουν να συγκεντρώνονται στον εγκέφαλο, επομένως αυτός θα μπορούσε να είναι ο λόγος για τον οποίο είναι και αυτή μια ευάλωτη περίοδος.

Τα συνολικά αγχωτικά γεγονότα της ζωής συσχετίστηκαν επίσης με βιοδείκτες αμυλοειδούς, φλεγμονή του εγκεφάλου και μειωμένη φαιά ουσία, αλλά μόνο σε άτομα με ιστορικό ψυχιατρικών διαταραχών.

Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τα άτομα με ψυχιατρικές διαταραχές είναι πιο επιρρεπή στις αρνητικές επιπτώσεις του στρες. Ή θα μπορούσε να είναι ότι όσοι βιώνουν ορισμένα στρεσογόνα γεγονότα της ζωής τους είναι πιο πιθανό να έχουν ψυχιατρική διαταραχή. Είτε έτσι είτε αλλιώς, υπάρχει δυνητικά αυξημένος κίνδυνος για όσους βιώνουν και τα δύο. Τα συνολικά αγχωτικά γεγονότα της ζωής δεν συνδέονταν με δείκτες του Αλτσχάιμερ για όλους.

Διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες στην σχέση στρεσογόνων γεγονότων και κινδύνου Αλτσχάιμερ

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στις σχέσεις μεταξύ αγχωτικών γεγονότων της ζωής και βιοδεικτών του Αλτσχάιμερ. Τα συνολικά αγχωτικά γεγονότα της ζωής συσχετίστηκαν με μειωμένη φαιά ουσία στις γυναίκες, αλλά όχι στους άνδρες. Αντίθετα, τα συνολικά αγχωτικά γεγονότα της ζωής συσχετίστηκαν με βιοδείκτες tau σε άνδρες αλλά όχι σε γυναίκες.

Αυτές οι διαφορές θα μπορούσαν να σχετίζονται με διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι άνδρες και οι γυναίκες αντιδρούν στο στρες. Άνδρες και γυναίκες ανταποκρίνονται διαφορετικά τόσο ψυχολογικά όσο και βιολογικά. Για παράδειγμα, ενώ οι άνδρες είναι πιθανό να εμπλακούν σε μια αντίδραση μάχης ή φυγής στο άγχος, οι γυναίκες έχουν αποδειχθεί ότι έχουν μια «φροντίδας και φιλίας» -φροντίζουν τα παιδιά και βασίζονται στα κοινωνικά δίκτυα.

Τα συμπεράσματα και οι περιορισμοί της μελέτης

Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι υπάρχουν ορισμένες περίοδοι ή καταστάσεις που αυξάνουν τις επιπτώσεις των αγχωτικών γεγονότων της ζωής στην ανάπτυξη εγκεφαλικών αλλαγών που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, τουλάχιστον σε εκείνους που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο της νόσου.

Η μελέτη παρέχει ένα αρκετά μεγάλο δείγμα ώστε να είναι σε θέση να λάβει υπόψη στρεσογόνα γεγονότα σε διαφορετικές περιόδους της ζωής και διαφορές μεταξύ των ομάδων, όπως το φύλο. Ο έγκαιρος εντοπισμός εκείνων που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θα μπορούσε να καταστήσει δυνατή την πρόληψη μέσω πρώιμων παρεμβάσεων, όπως αλλαγές στον τρόπο ζωής.

Υπάρχουν, όμως, ορισμένοι περιορισμοί στα ευρήματα. Οι ερευνητές βασίστηκαν στα λεγόμενα των συμμετεχόντων ως προς τι είδους στρεσογόνα γεγονότα συνέβησαν και πότε -μερικές φορές πολλά χρόνια αργότερα. Δεν υπάρχει επίσης κανένα μέτρο για το πόσο αγχωτικά βρήκαν οι άνθρωποιαυτά τα γεγονότα. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να επηρεάζονται διαφορετικά από αγχωτικά γεγονότα.

Επίσης, οι επιστήμονες δεν μπορούν να είναι σίγουροι για το ποιος εμφάνισε συμπτώματα Αλτσχάιμερ. Η μελέτη αναφέρει μόνο πρώιμους φυσικούς δείκτες της νόσου, όχι διάγνωση.

Το γεγονός αυτό μπορεί να φέρει αληθινή επανάσταση στην διάγνωση της νόσου, εκτιμούν ειδικοί. Πόσο μάλλον που η εξέταση διατίθεται ήδη για εμπορικούς σκοπούς και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προσυμπτωματικό (προληπτικό) έλεγχο όλων των ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών.

Η σχετική μελέτη έδειξε ότι η εξέταση είναι εξίσου ακριβής στη διάγνωση με τις παρακεντήσεις στη σπονδυλική στήλη. Είναι επίσης καλύτερη από πολλά άλλα αντίστοιχα τεστ που δοκιμάζονται.

Οι επιστήμονες τονίζουν πως η έγκαιρη διάγνωση έχει ζωτική σημασία για την αντιμετώπιση της νόσου. Και αυτό διότι οι υπάρχουσες θεραπείες είναι πιο αποτελεσματικές όταν αρχίζουν νωρίς στην πορεία της.

Η πρωτεΐνη ταυ

Η εξέταση αναλύει στο αίμα τα επίπεδα μιας ουσίας που λέγεται p-tau217. Η ουσία αυτή είναι παράγωγο της πρωτεΐνης ταυ, παθολογικές μορφές της οποίας συσσωρεύονται στον εγκέφαλο των ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ. Επομένως η ανίχνευσή της στο αίμα υποδηλώνει τις βιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκέφαλο όταν κάποιος έχει νόσο Αλτσχάιμερ.

Προγενέστερες μελέτες έχουν δείξει ότι τα επίπεδα της p-tau217 μπορεί να ξεχωρίσουν με ακρίβεια:

• Τη νόσο Αλτσχάιμερ από άλλες νευροεκφυλιστικές διαταραχές
• Τους ασθενείς με ήπια νοητική διαταραχή που έχει αρχίσει να εξελίσσεται σε Αλτσχάιμερ

Η νέα μελέτη

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύονται στην ιατρική επιθεώρηση JAMA Neurology. Στη σχετική μελέτη εντάχθηκαν 786 εθελοντές, μέσης ηλικίας 66 ετών. Το 64% ήταν γυναίκες.

Αναλόγως με τα επίπεδα της p-tau217 οι ερευνητές ταξινόμησαν τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες:

• Σε εκείνους που ήταν πιθανόν να εκδηλώσουν νόσο Αλτσχάιμερ
• Σε εκείνους που διέτρεχαν ενδιάμεσο κίνδυνο
• Σε εκείνους που ήταν απίθανο να εκδηλώσουν Αλτσχάιμερ

Αναλόγως με την κατηγορία, καθοριζόταν εάν οι συμμετέχοντες χρειάζονταν περαιτέρω, πιο επεμβατικό έλεγχο. Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα της p-tau217 στο πλάσμα, τόσο πιθανότερη ή πιο προχωρημένη ήταν η νόσος Αλτσχάιμερ.

Η εξέταση είχε επίσης υψηλή ακρίβεια. Έφθανε στο 97% στην ανίχνευση των ασθενών που παρουσίαζαν ήδη συσσώρευση παθολογικών πρωτεϊνών στον εγκέφαλό τους.

«Το εντυπωσιακό με αυτά τα ευρήματα είναι ότι η συγκεκριμένη αιματολογική εξέταση είναι εξίσου αποτελεσματική με προηγμένα τεστ, όπως οι αναλύσεις του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (παρακέντηση) ή οι τομογραφίες εγκεφάλου», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Nicholas Ashton, από το Τμήμα Νευροχημείας του Πανεπιστημίου του Gothenburg, στη Σουηδία.

Προληπτικός πληθυσμιακός έλεγχος

«Όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών θα μπορούν να εξετάζονται προληπτικά κάθε 1-2 χρόνια, όπως σήμερα εξετάζουν την χοληστερόλη τους. Με αυτό τον τρόπο θα ανιχνεύεται σε πολύ πρώιμο στάδιο η νόσος Αλτσχάιμερ», δήλωσε ο Dr. David Curtis, ομότιμος καθηγητής στο University College του Λονδίνου (UCL).

«Έτσι, οι θεραπείες θα χορηγούνται νωρίς, όταν μπορεί να είναι πιο αποδοτικές. Η αληθινή ελπίδα, όμως, είναι ότι με την πολύ πρώιμη διάγνωση μπορεί να αναπτυχθούν καλύτερες θεραπείες», πρόσθεσε.

Την εξέταση παράγει η εταιρεία ALZpath και ήδη διατίθεται για εμπορικούς σκοπούς, αναφέρει ο βρετανικός Independent.

Προγενέστερη μελέτη του UCL είχε δείξει ότι η εξέταση εντοπίζει τις πρώτες ενδείξεις της νόσου έως και 15 χρόνια πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων της.

Το τεστ με το ρολόι είναι ένα απλό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση νευρολογικών προβλημάτων, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας. Συχνά χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλες, πιο εμπεριστατωμένες εξετάσεις, αλλά ακόμα και όταν χρησιμοποιείται από μόνο του, μπορεί να προσφέρει μια χρήσιμη εικόνα για τη γνωστική ικανότητα ενός ατόμου.

Αλτσχάιμερ, άνοια και γνωστική εξασθένηση: Πώς γίνεται το τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι

Ο γιατρός (συχνά ψυχολόγος, ψυχίατρος, ή κοινωνικός λειτουργός) δίνει στον εξεταζόμενο ένα κομμάτι χαρτί με έναν προκαθορισμένο κύκλο πάνω του και του ζητά να σχεδιάσει τους αριθμούς στο ρολόι. Στη συνέχεια του λέει να ζωγραφίσει τους δείκτες του ρολογιού ώστε αυτοί να υποδεικνύουν κάποια συγκεκριμένη ώρα. Εδώ ο κάθε ψυχίατρος μπορεί να ζητήσει όποια ώρα επιθυμεί, αλλά επιλέγουν να ζητήσουν από τον εξεταζόμενο να ζωγραφίσει τους δείκτες του ρολογιού στα 10 λεπτά μετά τις 11.

Μια άλλη μέθοδος είναι να δώσουμε απλά στον εξεταζόμενο ένα κενό κομμάτι χαρτί και να ζητήσουμε από τον ίδιο να σχεδιάσει ένα ρολόι που να δείχνει την εν λόγω ώρα. Κάποιοι ψυχίατροι σκοπίμως παραλείπουν τη λέξη «δείκτες» στις οδηγίες τους για να αποφύγουν να δώσουν στον εξεταζόμενο κάποιο στοιχείο για το τι πρέπει να συμπεριληφθεί στο σχέδιο.

Τα κρίσιμα λάθη ενός εξεταζόμενου στο τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι

Πρόσθετη έρευνα προσδιόρισε έξι χαρακτηριστικά σε αυτό το τεστ, που ήταν σημαντικά για την επιτυχή αναγνώριση συμπτωμάτων από Αλτσχάιμερ ή/και τυχόν γνωστική εξασθένηση. Αυτά περιλαμβάνουν:

— Λάθος αποτύπωση της ώρας

— Απουσία δεικτών στο ζωγραφισμένο ρολόι

— Απουσία αναγραφόμενων αριθμών (ωρών) στο ρολόι

— Αλλαγή θέσεων στις θέσεις των αναγραφόμενων αριθμών (ωρών)

— Επανάληψη ίδιων αριθμών (ωρών) στο ρολόι

— Άρνηση να ζωγραφίσει το ρολόι και να αποτυπώσει την ώρα που του ζητήθηκε

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτά τα έξι σφάλματα ήταν προγνωστικά για τον εντοπισμό του Αλτσχάιμερ ή της άνοιας με βάση το τεστ του ρολογιού.

Τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι: Αποτελεσματικό στον εντοπισμό προβλημάτων εκτελεστικών λειτουργιών

Μια άλλη πολύ χρήσιμη πτυχή αυτού του τεστ, όπως δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Canadian Medical Journal Journal, είναι ότι μπορεί να ανιχνεύσει προβλήματα στην εκτελεστική λειτουργία. Αυτή μπορεί να υποβαθμιστεί στην σημασία της πριν εμφανιστούν οποιαδήποτε προβλήματα μνήμης και η έγκαιρη αναγνώρισή της επιτρέπει την έγκαιρη θεραπεία.

Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να έχει καλά αποτελέσματα σε άλλα τεστ για Αλτσχάιμερ και άνοια, πράγμα που θα έδειχνε ότι η μνήμη του είναι ακόμα άθικτη, η γλωσσικές και υπολογιστικές του ικανότητες παραμένουν λειτουργικές και ο προσανατολισμός του παραμένει αρκετά φυσιολογικός.

Μπορεί, ωστόσο, να παρατηρήσετε ότι οι αποφάσεις του δεν είναι πάντα κατάλληλες. Μπορεί να είναι σε θέση να ντυθεί, αλλά δεν είναι σε θέση να καθορίσει ότι θα πρέπει να φορέσει ένα ζεστό παλτό έξω εάν είναι κρύο έξω.

Συχνά, τα μέλη της οικογένειας είναι τα πρώτα που υποπτεύονται μια γνωστική δυσλειτουργία, επειδή θα δουν αυτά τα στοιχεία κακής εκτελεστικής λειτουργίας. Το τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι είναι ένας τρόπος να εντοπιστούν τα άτομα που μπορεί να βιώνουν τέτοια πρώιμα σημάδια Αλτσχάιμερ ή άνοιας, όπως η μειωμένη εκτελεστική λειτουργία, αλλά μπορεί να μην εμφανίζουν ακόμα διαταραχές στη μνήμη.

Γιατί αυτό θα ήταν χρήσιμο; Τα φάρμακα που είναι σήμερα διαθέσιμα για τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ είναι γενικά πιο αποτελεσματικά όσο πιο έγκαιρα χορηγηθούν στην εξέλιξη της νόσου.

Φαίνεται ότι μπορεί να διατηρήσουν την τρέχουσα λειτουργία για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Έτσι, αν μπορούμε να εντοπίσουμε την άνοια σε πρώιμα στάδια, μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε νωρίτερα και ελπίζουμε να επεκτείνουμε το χρονικό διάστημα που το άτομο λειτουργεί καλά.

Πόσο ακριβές είναι το τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι στην ανίχνευση της νόσου του Αλτσχάιμερ ή άλλης μορφής άνοιας;

Αρκετές ερευνητικές μελέτες δείχνουν ότι αυτό το τεστ είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για την εξέταση της γνωστικής εξασθένησης. Τα αποτελέσματά του συσχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με άλλες εξετάσεις διανοητικής κατάστασης και με πραγματικά στοιχεία γνωστικής εξασθένησης. Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, φαίνεται να έχει την ικανότητα να ανιχνεύει προβλήματα με την εκτελεστική λειτουργία που ενδέχεται να μην εντοπιστούν από άλλες εξετάσεις.

Ωστόσο, αν και το τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι είναι γενικά αρκετά αποτελεσματικό για τον εντοπισμό γνωστικών προβλημάτων, δεν υπάρχει συναίνεση στην ερευνητική κοινότητα ότι μπορεί να αναγνωρίσει με συνέπεια την ήπια γνωστική εξασθένηση ή να βοηθήσει στην διάκριση μεταξύ διαφορετικών μορφών άνοιας (όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ και η αγγειακή άνοια).

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΕΤΕ ΤΟ ΤΕΣΤ με το ρολόι στο πλαίσιο του διαβόητου Mini-Cog Test

Το τεστ Mini-Cog (από τις λέξεις «mini cognitive», δηλαδή «μίνι γνωστικό» τεστ) είναι ένα τεστ διάρκειας 3 λεπτών για την ανίχνευση γνωστικής δυσλειτουργίας σε ηλικιωμένους ενήλικες. Το τεστ Mini-Cog χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό άσκησης μνήμης και του τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι. Μην διστάσετε να το παρουσιάσετε ως «παιχνίδι» ή ως «άσκηση» σε κάποιον δικό σας άνθρωπο, που υποπτεύεστε ότι μπορεί να πάσχει από γνωστική εξασθένηση.

Πρώτο στάδιο: Α’ φάση του τεστ μνήμης με λέξεις (1 λεπτό)

Πείτε προφορικά στον εξεταζόμενο 6 λέξεις και ζητήστε του να τις επαναλάβει μαζί σας (πχ μήλο, πιρούνι, ψωμί, ποδήλατο, νόμισμα, πετσέτα)

Δεύτερο στάδιο: Το τεστ με το ζωγραφισμένο ρολόι (1 λεπτό)

Τι να πείτε στον εξεταζόμενο: Μέσα σε αυτόν τον κύκλο ζωγράφισε την ώρα σε ένα ρολόι, ώστε αυτό να δείχνει «10 λεπτά μετά τις 11»

Αλτσχάιμερ

Τρίτο στάδιο: Β’ φάση του τεστ μνήμης με λέξεις (1 λεπτό)

Ζητήστε από τον εξεταζόμενο αν θυμάται να σας πει τουλάχιστον 3 από τις 6 λέξεις της α’ φάσης.

Αποτέλεσμα

— Αν ο εξεταζόμενος ανακαλέσει και τις 3 λέξεις, τότε μπορείτε να σταματήσετε το τεστ, διότι σημαίνει ότι ΔΕΝ πάσχει από γνωστική εξασθένηση

— Αν ο εξεταζόμενος ανακαλέσει 1-2 λέξεις, τότε κοιτάξτε το ρολόι που ζωγράφισε. Αν η ώρα, οι αριθμοί και οι δείκτες είναι όλα σωστά, τότε ΔΕΝ πάσχει από γνωστική εξασθένηση και ίσως υπάρχει κάποια άλλη αιτία για την αδύναμη μνήμη του.

–Αν ο εξεταζόμενος ανακαλέσει 1-2 λέξεις και ταυτόχρονα το ρολόι που ζωγράφισε δεν είναι σωστό, τότε είναι πιθανό να πάσχει από γνωστική εξασθένηση και πρέπει να τον δει εξειδικευμένος γιατρός.

[iatropedia]