Μια ακαδημαϊκή διαδρομή που ξεπερνά τα όρια μιας διδακτορικής διατριβής – Η νοηματική γλώσσα, η έρευνα και η μάχη απέναντι στα εμπόδια πρόσβασης στη γνώση
Μια ξεχωριστή σελίδα για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση αναμένεται να γραφτεί τη Δευτέρα 31 Αυγούστου στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος πρόκειται να υποστηρίξει δημόσια τη διδακτορική του διατριβή.
Εφόσον ολοκληρώσει επιτυχώς τη διαδικασία, θα γίνει, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ο πρώτος Κωφός διδάκτορας στον χώρο των Θεωρητικών Επιστημών στην Ελλάδα, καθώς και ένας από τους ελάχιστους Κωφούς διδάκτορες στην Ευρώπη.
Η δημόσια υποστήριξη της διατριβής έχει προγραμματιστεί για τις 11:00, στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Παιδαγωγικού Τμήματος Ειδικής Αγωγής.
Πέρα, όμως, από την απόκτηση ενός ακαδημαϊκού τίτλου, η πορεία του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου αναδεικνύει ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: πόσο προσβάσιμη είναι στην πράξη η ανώτατη εκπαίδευση για τους Κωφούς και πόσα εμπόδια εξακολουθούν να υπάρχουν για όσους επιθυμούν να ακολουθήσουν τον δρόμο της έρευνας.
Δείτε το βίντεο:
Μια ακαδημαϊκή πορεία απέναντι σε πολλαπλά εμπόδια
Για έναν Κωφό ερευνητή, η ολοκλήρωση μιας διδακτορικής διατριβής μπορεί να συνοδεύεται από πρόσθετες δυσκολίες που δεν συνδέονται με το επιστημονικό αντικείμενο καθαυτό.
Πρόκειται για ζητήματα γλωσσικής πρόσβασης, πρόσβασης στην πληροφορία, τεχνικά και τεχνολογικά εμπόδια, αλλά και κοινωνικά ή ακαδημαϊκά στερεότυπα.
Διεθνώς, αυτές οι πρόσθετες επιβαρύνσεις έχουν περιγραφεί και με τον όρο «Deaf Tax» («φόρος της κώφωσης»). Ο όρος αναφέρεται στον επιπλέον χρόνο, την προσπάθεια και την ενέργεια που συχνά απαιτούνται από Κωφούς φοιτητές, ερευνητές και ακαδημαϊκούς προκειμένου να εξασφαλίσουν συνθήκες ισότιμης συμμετοχής.
Από την ανάγκη συνεχούς διεκδίκησης εύλογων προσαρμογών μέχρι την αντιμετώπιση προκαταλήψεων και την έλλειψη Κωφών μεντόρων και ακαδημαϊκών προτύπων, η διαδρομή μπορεί να γίνει σημαντικά πιο απαιτητική.
Από την πρόσβαση στη γνώση στην παραγωγή της
Η περίπτωση του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο.
Για πολλά χρόνια, η συζήτηση γύρω από την αναπηρία και την εκπαίδευση επικεντρωνόταν κυρίως στο πώς ένας φοιτητής θα μπορέσει να αποκτήσει πρόσβαση στη γνώση.
Η συγκεκριμένη ακαδημαϊκή πορεία πηγαίνει τη συζήτηση ένα σημαντικό βήμα παραπέρα: ο Κωφός επιστήμονας δεν είναι απλώς αποδέκτης της υπάρχουσας γνώσης. Είναι ερευνητής και παραγωγός νέας γνώσης.
Αυτό σημαίνει συμμετοχή στην επιστημονική διαδικασία, διατύπωση νέων ερευνητικών ερωτημάτων, ανάπτυξη μεθοδολογιών και παρουσίαση αποτελεσμάτων στην ελληνική και διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα.
Η νοηματική γλώσσα στο επίκεντρο της έρευνας
Στην καρδιά της διδακτορικής έρευνας του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου βρίσκεται η διδασκαλία της νοηματικής γλώσσας, με ιδιαίτερη έμφαση σε πτυχές που συνδέονται με την οπτικοχωρική αντίληψη.
Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ευρήματα από την έρευνά του έχουν ήδη παρουσιαστεί και δημοσιευθεί στον ελληνικό και διεθνή επιστημονικό χώρο, σε συνεργασία με την επιβλέπουσα της διατριβής του, Γαλήνη Σαπουντζάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής.
Η επιλογή της νοηματικής γλώσσας ως πεδίου επιστημονικής έρευνας έχει ξεχωριστή σημασία.
Η νοηματική αποτελεί ολοκληρωμένη φυσική γλώσσα με τη δική της γραμματική και δομή και δεν περιορίζεται σε έναν βοηθητικό τρόπο επικοινωνίας.
Η έρευνα του Γεωργοκωστόπουλου επιχειρεί να φωτίσει τόσο ζητήματα γλωσσικής εκπαίδευσης όσο και τον τρόπο με τον οποίο η οπτικοχωρική διάσταση της νοηματικής μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της γλώσσας και της διαδικασίας της μάθησης.
Όταν η διαφορετική εμπειρία γίνεται επιστημονικό πλεονέκτημα
Μία από τις σημαντικότερες διαστάσεις της συγκεκριμένης πορείας είναι ότι η κώφωση δεν αντιμετωπίζεται ως στοιχείο που αποκλείει ή περιορίζει εκ των προτέρων την επιστημονική δραστηριότητα.
Αντίθετα, μια διαφορετική βιωματική και γλωσσική εμπειρία μπορεί να προσφέρει ένα διαφορετικό επιστημονικό βλέμμα και να αναδείξει πτυχές ενός ερευνητικού αντικειμένου που ενδεχομένως δεν γίνονται αντιληπτές με τον ίδιο τρόπο από όλους.
Αυτή η προσέγγιση αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπίζεται η αναπηρία μέσα στο πανεπιστήμιο.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να προσαρμόζεται ο φοιτητής σε ένα ήδη διαμορφωμένο εκπαιδευτικό περιβάλλον, αλλά και το ίδιο το πανεπιστήμιο να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε άνθρωποι με διαφορετικές εμπειρίες και ανάγκες να μπορούν να σπουδάζουν, να ερευνούν και να εξελίσσονται ισότιμα.
Ο ρόλος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Σημαντικό ρόλο στην ακαδημαϊκή διαδρομή του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου έχει διαδραματίσει και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Το Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής αναφέρει ότι αναγνώρισε τις ανάγκες του υποψήφιου διδάκτορα και υποστήριξε την πορεία του.
Παράλληλα, σημαντική ήταν η συμβολή της Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης, με στόχο την άρση εμποδίων και τη δημιουργία ισότιμων συνθηκών συμμετοχής στην ερευνητική και ακαδημαϊκή διαδικασία.
Η πραγματική προσβασιμότητα ενός πανεπιστημίου, άλλωστε, δεν περιορίζεται στην εισαγωγή ενός φοιτητή σε αυτό.
Περιλαμβάνει την παρακολούθηση των μαθημάτων, την πρόσβαση στις επιστημονικές πηγές, τη συμμετοχή σε συνέδρια και ερευνητικές ομάδες, την επικοινωνία με καθηγητές και συναδέλφους, αλλά και τη δυνατότητα δημοσίευσης επιστημονικού έργου και ακαδημαϊκής εξέλιξης.
Ένα ισχυρό μήνυμα για την επόμενη γενιά
Η πορεία του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για νεότερους Κωφούς και βαρήκοους φοιτητές που επιθυμούν να ακολουθήσουν ακαδημαϊκή σταδιοδρομία.
Παράλληλα, στέλνει ένα ευρύτερο μήνυμα προς την εκπαιδευτική κοινότητα: η ισότιμη πρόσβαση δεν ολοκληρώνεται με το άνοιγμα της πόρτας ενός πανεπιστημίου.
Χρειάζεται να παραμένει ανοιχτός και ο δρόμος που οδηγεί στην έρευνα, στην επιστημονική δημιουργία, στη δημοσίευση και τελικά στην ακαδημαϊκή εξέλιξη.
Η 31η Αυγούστου μπορεί, επομένως, να αποτελέσει ένα σημαντικό ορόσημο όχι μόνο για τον ίδιο τον Χρήστο Γεωργοκωστόπουλο, αλλά και για την ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα.
Εφόσον η διαδικασία της δημόσιας υποστήριξης ολοκληρωθεί επιτυχώς, ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος θα κατακτήσει τον διδακτορικό τίτλο και, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, θα γίνει ο πρώτος Κωφός διδάκτορας στις Θεωρητικές Επιστήμες στην Ελλάδα και ένας από τους ελάχιστους στην Ευρώπη.
Μια προσωπική ακαδημαϊκή επιτυχία που ταυτόχρονα υπενθυμίζει ότι η γνώση και η επιστημονική δημιουργία μπορούν και πρέπει να είναι προσβάσιμες σε όλους.