«ΑΙΓΙΣ 2»: Το Λιμενικό αλλάζει επίπεδο – Νέα πλοία, drones και ταχύπλοα άνω των 60 κόμβων
Ένας νέος επιχειρησιακός σχεδιασμός βρίσκεται σε εξέλιξη σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Ιόνιο – OPV άνω των 80 μέτρων, υπερταχύτατα καταδιωκτικά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αυτόνομα συστήματα επιτήρησης αλλάζουν τις δυνατότητες της Ελληνικής Ακτοφυλακής.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να εντάξει ακόμη και ζητήματα περιβάλλοντος και θαλάσσιας προστασίας στην ευρύτερη στρατηγική της για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα προχωρά στην ουσιαστική αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
Η ελληνική απάντηση δεν περιορίζεται στην αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων σκαφών. Ο σχεδιασμός στρέφεται στη δημιουργία ενός σύγχρονου και τεχνολογικά προηγμένου μηχανισμού θαλάσσιας επιτήρησης, ικανού να έχει εικόνα σε πραγματικό χρόνο, να εντοπίζει ύποπτες κινήσεις από μεγάλη απόσταση και να αντιδρά μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ 2», ένα εκτεταμένο σχέδιο εξοπλιστικής ενίσχυσης του Λιμενικού, το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει σε σημαντικό βαθμό την επιχειρησιακή εικόνα του Σώματος.
Νέα πλοία ανοικτής θαλάσσης, παράκτια περιπολικά, ταχύτατα καταδιωκτικά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αυτόνομα σκάφη επιφανείας και υποβρύχια οχήματα συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο δίκτυο επιτήρησης που θα καλύπτει τις ελληνικές θάλασσες.
Ένας στόλος περίπου 230 σκαφών
Σήμερα, το Λιμενικό διαθέτει περίπου 230 σκάφη διαφορετικών κατηγοριών, από μεγάλα περιπολικά ανοικτής θαλάσσης μέχρι μικρότερα και ιδιαίτερα ευέλικτα καταδιωκτικά.
Στην κορυφή της επιχειρησιακής πυραμίδας βρίσκονται τα μεγάλα πλοία ανοικτής θαλάσσης.
Το Σώμα διαθέτει τέσσερις μεγάλες μονάδες, μεταξύ των οποίων ένα σύγχρονο Damen Stan Patrol 5509 και τρία ισραηλινής κατασκευής πλοία κλάσης Sa’ar, μήκους περίπου 58 μέτρων.
Πρόκειται για μέσα που μπορούν να παραμένουν για σημαντικό χρονικό διάστημα στη θάλασσα και να πραγματοποιούν αποστολές επιτήρησης, έρευνας και διάσωσης, ελέγχου συνόρων και αντιμετώπισης παράνομων δραστηριοτήτων.
Ωστόσο, το επόμενο βήμα είναι πολύ μεγαλύτερο.
Τέσσερα νέα OPV άνω των 80 μέτρων
Ο σχεδιασμός προβλέπει την απόκτηση τεσσάρων νέων Offshore Patrol Vessels (OPV) σε διάταξη 2+2.
Τα νέα πλοία αναμένεται να έχουν μήκος άνω των 80 μέτρων, ενώ το συνολικό κόστος του προγράμματος υπολογίζεται περίπου στα 360 εκατ. ευρώ.
Η απόκτησή τους θα αποτελέσει σημαντική αναβάθμιση για το Λιμενικό, καθώς οι συγκεκριμένες μονάδες θα μπορούν να επιχειρούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από τις βάσεις τους και υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται πυροβόλα των 30 ή 40 χιλιοστών, ενώ η ύπαρξη ελικοδρομίου θα διευρύνει ακόμη περισσότερο τις επιχειρησιακές δυνατότητες των πλοίων.
Με αυτόν τον τρόπο το Λιμενικό αποκτά μέσα με μεγαλύτερη αυτονομία και δυνατότητα συνεχούς παρουσίας στην ανοικτή θάλασσα.
Νέα περιπολικά και «κυνηγοί» των 60+ κόμβων
Η μεγάλη αλλαγή, όμως, δεν περιορίζεται στα μεγάλα πλοία.
Στα τέσσερα παράκτια περιπολικά ιταλικής κατασκευής Cantiere Navale Vittoria σχεδιάζεται να προστεθούν ακόμη έξι νέα σκάφη μήκους άνω των 30 μέτρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενίσχυση του στόλου των ταχύπλοων.
Το Λιμενικό διαθέτει ήδη περισσότερα από 60 σκάφη μήκους 15 έως 25 μέτρων, τα οποία αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία άμεσης επέμβασης στο Αιγαίο.
Παράλληλα, έχουν συμβασιοποιηθεί επτά νέα Watercat 2000 Patrol, με τις παραδόσεις να προβλέπεται να ξεκινήσουν τον Οκτώβριο και να ολοκληρωθούν σταδιακά μέχρι το επόμενο καλοκαίρι.
Το «ΑΙΓΙΣ 2» ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη.
Προβλέπει την απόκτηση 14 νέων σκαφών άνω των 18 μέτρων, τα οποία θα μπορούν να αναπτύσσουν ταχύτητες μεγαλύτερες των 50 κόμβων.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι προβλέψεις για δέκα νέα interceptors, σχεδιασμένα ώστε να ξεπερνούν τους 60 κόμβους.
Πρακτικά, πρόκειται για σκάφη άμεσης αντίδρασης που θα μπορούν να μετακινούνται με εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες και να καλύπτουν γρήγορα μεγάλες θαλάσσιες αποστάσεις.
Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο, με εκατοντάδες νησιά, βραχονησίδες και τεράστια ακτογραμμή, η ταχύτητα αντίδρασης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός παράγοντας.
Η επόμενη μεγάλη αλλαγή έρχεται από τον ουρανό
Το νέο Λιμενικό, όμως, δεν σχεδιάζεται μόνο γύρω από τα πλοία.
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της αναβάθμισης αφορά την εναέρια επιτήρηση.
Σήμερα το Σώμα διαθέτει τρία δικινητήρια αεροσκάφη F406 Caravan II, εξοπλισμένα με συστήματα όπως ραντάρ επιφανείας και θερμικές κάμερες.
Παράλληλα, διαθέτει έξι ελικόπτερα AS365 N3 Dauphin, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αποστολές έρευνας και διάσωσης, επιτήρησης και μεταφοράς προσωπικού.
Το επόμενο βήμα είναι η μαζική είσοδος των drones.
VTOL drones με αυτονομία άνω των δέκα ωρών
Το πρόγραμμα προβλέπει δύο συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL), τα οποία αντιστοιχούν συνολικά σε τέσσερα αεροσκάφη.
Το μεγάλο πλεονέκτημά τους είναι ότι δεν χρειάζονται συμβατικό διάδρομο.
Θα μπορούν να επιχειρούν από νησιά ή κατάλληλα πλοία και να παραμένουν στον αέρα για περισσότερες από δέκα ώρες, πραγματοποιώντας συνεχείς περιπολίες πάνω από μεγάλες θαλάσσιες περιοχές.
Ο εξοπλισμός τους αναμένεται να περιλαμβάνει ηλεκτροοπτικά συστήματα, θερμικούς αισθητήρες και εξειδικευμένα ραντάρ, ώστε να μπορούν να εντοπίζουν ακόμη και μικρού μεγέθους στόχους στη θάλασσα.
Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ένα drone μεγάλης αυτονομίας μπορεί να παρακολουθεί μια περιοχή για ώρες χωρίς να απαιτείται η συνεχής παρουσία επανδρωμένου αεροσκάφους ή πλοίου.
Δεκάδες μικρότερα drones
Ο σχεδιασμός δεν σταματά στα μεγάλα UAV.
Προβλέπονται ακόμη 20 μικρότερα τακτικά drones, τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιούνται από τοπικές υπηρεσίες και μονάδες του Λιμενικού.
Παράλληλα, προβλέπεται η απόκτηση τριών βαρέων πολυκόπτερων, με δυνατότητα μεταφοράς φορτίου περίπου 40 έως 50 κιλών.
Στο νέο δίκτυο αναμένεται να ενταχθούν και πέντε αυτοματοποιημένα drones, με δυνατότητα απογείωσης, επιστροφής στη βάση και επαναφόρτισης με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση.
Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει τη δημιουργία σταθερών «σταθμών επιτήρησης», από τους οποίους ένα drone μπορεί να απογειώνεται όταν απαιτείται, να πραγματοποιεί την αποστολή του και στη συνέχεια να επιστρέφει αυτόματα.
Παράλληλα, δρομολογείται η προμήθεια ακόμη τεσσάρων VTOL drones σταθερής πτέρυγας, προϋπολογισμού περίπου 30 εκατ. ευρώ, για αποστολές αυξημένης διάρκειας και εμβέλειας.
«Μάτια» και πάνω και κάτω από τη θάλασσα
Ίσως η πιο χαρακτηριστική ένδειξη της τεχνολογικής μετάβασης του Λιμενικού είναι η είσοδος αυτόνομων συστημάτων που θα επιχειρούν όχι μόνο στον αέρα αλλά και στη θάλασσα.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η προοπτική απόκτησης δύο συστημάτων μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV) και τριών συστημάτων αυτόνομων υποβρύχιων οχημάτων (AUV).
Η συνολική αξία τους εκτιμάται περίπου στα 50 εκατ. ευρώ.
Τα συστήματα αυτά ανοίγουν έναν εντελώς νέο επιχειρησιακό ορίζοντα, καθώς μπορούν να αξιοποιηθούν για επιτήρηση, συλλογή δεδομένων και αποστολές σε περιοχές όπου η συνεχής παρουσία επανδρωμένων μέσων είναι δύσκολη ή δαπανηρή.
Ένα ενιαίο «δίχτυ» επιτήρησης στις ελληνικές θάλασσες
Η ουσία του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ 2» βρίσκεται ακριβώς στον συνδυασμό όλων αυτών των μέσων.
Τα μεγάλα OPV θα μπορούν να παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην ανοικτή θάλασσα. Τα μικρότερα περιπολικά και τα interceptors θα προσφέρουν ταχύτητα και άμεση αντίδραση. Τα αεροσκάφη και τα drones θα παρέχουν εικόνα από τον αέρα, ενώ τα USV και AUV θα προσθέσουν νέες δυνατότητες επιτήρησης στην επιφάνεια και κάτω από αυτήν.
Έτσι δημιουργείται σταδιακά ένα πολυεπίπεδο επιχειρησιακό πλέγμα.
Ο στόχος είναι το Κέντρο Επιχειρήσεων να γνωρίζει τι συμβαίνει σε μια περιοχή πριν ακόμη χρειαστεί να σταλεί επανδρωμένο μέσο στο σημείο.
Ένα drone, για παράδειγμα, μπορεί να εντοπίσει ένα ύποπτο ταχύπλοο σε μεγάλη απόσταση. Η εικόνα μπορεί να μεταδοθεί στο κέντρο διοίκησης και, ανάλογα με το περιστατικό, να κινητοποιηθεί το πλησιέστερο περιπολικό ή interceptor.
Το κρίσιμο πλεονέκτημα επομένως δεν είναι μόνο η αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων μέσων.
Είναι η ταχύτητα με την οποία η πληροφορία μετατρέπεται σε επιχειρησιακή αντίδραση.
Η νέα εποχή του Λιμενικού
Οι ελληνικές θάλασσες αποτελούν ένα εξαιρετικά απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον. Η μεγάλη ακτογραμμή, το πλήθος των νησιών και η έντονη ναυσιπλοΐα απαιτούν παρουσία επί 24ώρου βάσεως.
Το Λιμενικό καλείται ταυτόχρονα να πραγματοποιεί επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, να επιτηρεί τα θαλάσσια σύνορα, να αντιμετωπίζει το οργανωμένο έγκλημα και το λαθρεμπόριο, να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα και να παρεμβαίνει σε έκτακτα περιστατικά.
Με το «ΑΙΓΙΣ 2», η λογική αλλάζει.
Από ένα μοντέλο που στηριζόταν κυρίως στην παρουσία περιπολικών και πληρωμάτων, το Λιμενικό επιχειρεί να περάσει σε ένα σύστημα όπου πλοία, αεροσκάφη, drones, αισθητήρες και αυτόνομα μέσα θα λειτουργούν ως τμήματα του ίδιου δικτύου.
Και αυτό ίσως αποτελεί τη μεγαλύτερη αλλαγή από όλες.
Γιατί το Λιμενικό της επόμενης ημέρας δεν θα χρειάζεται απλώς να βρίσκεται περισσότερο στη θάλασσα. Θα πρέπει να βλέπει μακρύτερα, να γνωρίζει νωρίτερα και να φτάνει ταχύτερα εκεί όπου απαιτείται.