O διεθνής οίκος αξιολόγησης Scope αναβάθμισε την ελληνική οικονομία στο BBB+
Η Scope αναβάθμισε την Ελλάδα σε BBB+, επικαλούμενη τη δημοσιονομική βελτίωση, την αποκλιμάκωση του χρέους και τις ισχυρές αναπτυξιακές προοπτικές.
Οοίκος αξιολόγησης Scope Ratings αναβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στο BBB+ από BBB. Παράλληλα, αναθεώρησε τις προοπτικές (Outlook) σε σταθερές από θετικές.
Σύμφωνα με τον οίκο, η αναβάθμιση της Ελλάδας στο BBB+ αντανακλά:
– Η ταχεία αποκλιμάκωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ και η ενίσχυση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας της Ελλάδας στηρίζονται στα υψηλά και διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα, στις διαρθρωτικές βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση και τη φορολογική συμμόρφωση, καθώς και στη συνετή δημοσιονομική διαχείριση των τελευταίων ετών. Οι παράγοντες αυτοί έχουν ενισχύσει την ικανότητα του κράτους να αυξάνει τα δημόσια έσοδα και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους.
– Βελτίωση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των μεσοπρόθεσμων προοπτικών ανάπτυξης, με τη στήριξη της σταθερής υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων, της ισχυρής επενδυτικής δυναμικής και των σημαντικών επενδυτικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα καταγράφει σταθερά καλύτερες επιδόσεις από τη ζώνη του ευρώ, ενώ ενισχύονται οι ενδείξεις ότι η οικονομία της εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σύγκριση με την περίοδο πριν από την πανδημία.
Βασικοί παράγοντες αξιολόγησης
Ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους και ενίσχυση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Σύμφωνα με τον οίκο, οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές, χάρη στη δυναμική αύξηση των εσόδων, στις διαρθρωτικές βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση και τη φορολογική συμμόρφωση, καθώς και στη συνετή διαχείριση των δημόσιων δαπανών. Το 2025, η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης ύψους 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ.
Τα δημοσιονομικά αποτελέσματα παραμένουν ανθεκτικά το 2026, παρά το λιγότερο ευνοϊκό εξωτερικό περιβάλλον, γεγονός που αναδεικνύει την περαιτέρω ενίσχυση της δημοσιονομικής θέσης της Ελλάδας και τη συνεχιζόμενη προσήλωση των αρχών στη συνετή δημοσιονομική διαχείριση, προσθέτει η Scope. Ως αποτέλεσμα, η Scope εκτιμά ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας θα παραμείνουν μεταξύ των ισχυρότερων στην ΕΕ, με το δημοσιονομικό πλεόνασμα να προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στο 3,0% του ΑΕΠ το 2026 και το πρωτογενές πλεόνασμα περίπου στο 4,1% του ΑΕΠ.
Παρότι η Scope αναμένει σταδιακή υποχώρηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 3,7% του ΑΕΠ έως το 2027, λόγω μιας λελογισμένης δημοσιονομικής επέκτασης μέσω αυξημένων δαπανών για συντάξεις και προσωρινών μέτρων στήριξης για την ενέργεια, τα δημοσιονομικά ισοζύγια αναμένεται να παραμείνουν ισχυρά και να συμβάλλουν στη συνέχιση της μείωσης του δημόσιου χρέους.
Η διαρκής ενίσχυση της φορολογικής διοίκησης, συνεχίζει ο οίκος, με τη στήριξη θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της ψηφιοποίησης, έχει βελτιώσει σημαντικά την είσπραξη των δημοσίων εσόδων. Ως αποτέλεσμα αυτών των βελτιώσεων, η αναλογία των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ αυξήθηκε από 20,5% το 2009 σε περίπου 28,0% το 2025, ενώ τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν από 7,1% σε περίπου 9,5% του ΑΕΠ κατά την ίδια περίοδο. Η Scope εκτιμά ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα συνεχίσουν να στηρίζουν τη δημιουργία σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων, τα οποία προβλέπεται να διαμορφωθούν κατά μέσο όρο περίπου στο 3,0% του ΑΕΠ την περίοδο 2028-2031.
Τα διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα και η ευνοϊκή διαφορά μεταξύ του ρυθμού ανάπτυξης και του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους εξακολουθούν να στηρίζουν την ταχεία αποκλιμάκωση του λόγου του δημόσιου χρέους της Ελλάδας. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,1% την περίοδο 2023-2025, σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, που ανήλθε περίπου στο 1,0%, και προβλέπεται να παραμείνει ανθεκτική, στο 1,9% το 2026 και στο 1,7% το 2027.
Σε συνδυασμό με τη συνέχιση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων, η Scope εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει σε μείωση του δημόσιου χρέους στο περίπου 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025, με τη μείωση να ενισχύεται από περαιτέρω πρόωρες αποπληρωμές του υφιστάμενου δημόσιου χρέους. Η Scope προβλέπει περαιτέρω υποχώρηση του λόγου του χρέους, στο περίπου 110% του ΑΕΠ έως το 2031.
Παρότι ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει αυξημένος, στο 3,8% το 2026, πριν αρχίσει να αποκλιμακώνεται, η συνεχιζόμενη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ αναμένεται να προσφέρει πρόσθετη στήριξη στη μείωση του δημόσιου χρέους μεσοπρόθεσμα.
Η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους ενισχύεται περαιτέρω από την ιδιαίτερα ευνοϊκή διάρθρωσή του, η οποία χαρακτηρίζεται από μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής, χαμηλούς κινδύνους αναχρηματοδότησης, σημαντικά ταμειακά διαθέσιμα και υψηλό ποσοστό χρηματοδότησης από τον επίσημο τομέα με ευνοϊκούς όρους. Περίπου το 70% του δημόσιου χρέους της Ελλάδας οφείλεται σε πιστωτές του επίσημου τομέα και έχει συναφθεί με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους, ενώ η σταθμισμένη μέση διάρκεια του δημόσιου χρέους ανερχόταν σε 18,3 έτη τον Ιούνιο του 2026.
Παράλληλα, τα σημαντικά ταμειακά αποθέματα, ύψους περίπου 31 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 13% του ΑΕΠ, παρέχουν ένα σημαντικό απόθεμα ασφαλείας έναντι της μεταβλητότητας στις αγορές, ενώ οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες αναμένεται να παραμείνουν με άνεση κάτω από το 10% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα.
Οι δαπάνες για τόκους ως ποσοστό των κρατικών εσόδων προβλέπεται να παραμείνουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα τα επόμενα χρόνια, διαμορφούμενες κατά μέσο όρο στο 6,8% την περίοδο 2026-2031.
Σε συνδυασμό με την ενεργητική διαχείριση του δημόσιου χρέους, οι παράγοντες αυτοί ενισχύουν την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους και συγκρίνονται ευνοϊκά με την αντίστοιχη κατάσταση σε πολλές άλλες χώρες, οι οποίες εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερους δείκτες χρέους. Ως αποτέλεσμα, η βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους έχει ενισχυθεί σημαντικά, γεγονός που στήριξε την αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας στο BBB+, παρά το γεγονός ότι το επίπεδο του δημόσιου χρέους παραμένει υψηλό.
Βελτίωση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των μεσοπρόθεσμων προοπτικών ανάπτυξης, με τη στήριξη των επενδύσεων, των μεταρρυθμίσεων και των ευρωπαϊκών πόρων. Η οικονομική απόδοση της Ελλάδας έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, παρέχοντας όλο και περισσότερες ενδείξεις βελτιωμένης ανθεκτικότητας σε σύγκριση με την προ πανδημίας περίοδο. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ ανήλθε κατά μέσο όρο στο 2,1% κατά την περίοδο 2023-25, σε σύγκριση με περίπου 1,0% για την ΕΕ, και αναμένεται να παραμείνει ανθεκτική στο 1,9% το 2026 και στο 1,7% το 2027, παρά το πιο δύσκολο εξωτερικό περιβάλλον. Η ανάπτυξη έχει ευρεία βάση και στηρίζεται στην ισχυρή εγχώρια ζήτηση, στις υψηλές τουριστικές εισπράξεις, στην ενίσχυση των επενδύσεων, στη συνεχιζόμενη υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και στην αυξανόμενη απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Βασικός παράγοντας της βελτίωσης των οικονομικών προοπτικών υπήρξε η ανάκαμψη των επενδύσεων. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν επωφεληθεί περισσότερο από το Ταμείο Ανάκαμψης σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας τους, με τις σχετικές επενδύσεις να στηρίζουν τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, την ψηφιοποίηση και την πράσινη μετάβαση, προσθέτει ο οίκος.
Παράλληλα, οι μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, τη φορολογία και το επιχειρηματικό περιβάλλον έχουν βελτιώσει περαιτέρω τις συνθήκες για την πραγματοποίηση επενδύσεων. Έως τον Ιούνιο του 2026, η Ελλάδα είχε λάβει 24,6 δισ. ευρώ από το RRF, ποσό που αντιστοιχεί σε σχεδόν 70% των διαθέσιμων πόρων, γεγονός που αντανακλά την ισχυρή ικανότητα υλοποίησης και τη συνεχιζόμενη προσήλωση στην εφαρμογή των σχετικών πολιτικών.
Οι εξελίξεις αυτές οδηγούν σε μια πιο θετική εκτίμηση για την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας και τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές της προοπτικές. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει κάποια αβεβαιότητα ως προς τον βαθμό στον οποίο η πρόσφατη ενίσχυση των επενδύσεων θα μεταφραστεί σε διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας, μεγαλύτερη ανάπτυξη δραστηριοτήτων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών εξαγωγών.
Η Scope αναμένει επίσης ευρεία συνέχεια στην οικονομική πολιτική μετά τις βουλευτικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το 2027. Παρότι οι τρέχουσες δημοσκοπήσεις υποδηλώνουν ότι ο σχηματισμός κυβέρνησης ενδέχεται να καταστεί πιο σύνθετος, ο κίνδυνος σημαντικών αλλαγών ή ανατροπών στην τρέχουσα πολιτική φαίνεται περιορισμένος.
Οι ισχυρές δημοσιονομικές και οικονομικές επιδόσεις των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει την αξιοπιστία του υφιστάμενου πλαισίου οικονομικής πολιτικής, ενώ η ευρεία πολιτική συναίνεση ως προς τις βασικές δημοσιονομικές και οικονομικές προτεραιότητες στηρίζει τη συνέχεια της πολιτικής.
Παράλληλα, η συνεχιζόμενη υλοποίηση των επενδυτικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, καθώς και το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, λειτουργούν ως πρόσθετοι παράγοντες που ενισχύουν τη δέσμευση για την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και τη διατήρηση συνετής δημοσιονομικής πολιτικής.
Προκλήσεις για την πιστοληπτική αξιολόγηση: υψηλό ακόμη δημόσιο χρέος, διαρθρωτικοί περιορισμοί στην ανάπτυξη και επίμονες εξωτερικές ευπάθειες
Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στη ζώνη του ευρώ και εξακολουθεί να επιβαρύνει το πιστωτικό προφίλ της χώρας σε σύγκριση με κράτη που διαθέτουν υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση. Η ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους από τη Scope δείχνει ότι η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους θα συνεχιστεί με σταθερό ρυθμό, στηριζόμενη σε διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα που αναμένεται να διαμορφωθούν κατά μέσο όρο περίπου στο 3% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2031, στην ευνοϊκή σχέση μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων, καθώς και στην ευνοϊκή διάρθρωση του χρέους, η οποία διατηρεί το κόστος εξυπηρέτησης σε σχετικά χαμηλά επίπεδα.
Στο βασικό σενάριο, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να μειωθεί από 145,7% του ΑΕΠ το 2025 σε 110% το 2031. Ωστόσο, η Scope αναμένει ότι ο ρυθμός αποκλιμάκωσης του χρέους θα επιβραδύνεται σταδιακά, καθώς η ονομαστική ανάπτυξη θα μετριάζεται, το κόστος δανεισμού θα επανέλθει σε πιο φυσιολογικά επίπεδα και οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού θα εντείνονται.
Ως αποτέλεσμα, το επίπεδο του χρέους αναμένεται να παραμείνει υψηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες με αντίστοιχη πιστοληπτική αξιολόγηση για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας τα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας και καθιστώντας την Ελλάδα πιο ευάλωτη σε αρνητικές οικονομικές διαταραχές σε σχέση με χώρες που διαθέτουν υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση.
Ένας ακόμη παράγοντας που περιορίζει την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας είναι το σχετικά μέτριο αναπτυξιακό της δυναμικό, το οποίο εκτιμάται περίπου στο 1,3%. Διαρθρωτικές προκλήσεις, όπως η γήρανση του πληθυσμού, τα χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας, οι περιορισμοί στην αγορά εργασίας και η περιορισμένη διαφοροποίηση της οικονομίας, εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές.
Παρότι οι επενδύσεις έχουν ενισχυθεί σημαντικά, με τη στήριξη των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, της αυξημένης εισροής άμεσων ξένων επενδύσεων και της υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων, απαιτούνται περισσότερες ενδείξεις προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι οι επενδύσεις αυτές θα οδηγήσουν σε διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας, ενίσχυση της παραγωγικής δυναμικότητας της οικονομίας και μόνιμη άνοδο του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης, προσθέτει ο οίκος.
Τέλος, η εξωτερική θέση της Ελλάδας παραμένει αισθητά ασθενέστερη σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες της ίδιας κατηγορίας και εξακολουθεί να αποτελεί περιοριστικό παράγοντα για την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας. Τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να παραμείνουν υψηλά, περίπου στο 5%-6% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα, αντανακλώντας διαρθρωτικά χαμηλή εγχώρια αποταμίευση, ισχυρή ζήτηση για εισαγωγές που συνδέονται με τις επενδύσεις και τη συνεχιζόμενη εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας.
Ως αποτέλεσμα, η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση (NIIP) της Ελλάδας παραμένει μεταξύ των ασθενέστερων στη ζώνη του ευρώ, στο -142% του ΑΕΠ το 2025. Αυτό καθιστά την ελληνική οικονομία περισσότερο εξαρτημένη από την εξωτερική χρηματοδότηση και πιο ευάλωτη σε δυσμενείς μεταβολές των συνθηκών χρηματοδότησης από το εξωτερικό σε σύγκριση με χώρες που διαθέτουν υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση.
Μια διατηρήσιμη μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και η σταδιακή βελτίωση της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης θα ενίσχυαν την εξωτερική ανθεκτικότητα της Ελλάδας και θα στήριζαν ένα ισχυρότερο πιστωτικό προφίλ μεσοπρόθεσμα, τονίζει η Scope.
Οι σταθερές προοπτικές αντανακλούν την εκτίμηση της Scope ότι οι κίνδυνοι για την πιστοληπτική αξιολόγηση κατά τους επόμενους 12 έως 18 μήνες είναι ισορροπημένοι.
Παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναβάθμιση της αξιολόγησης και βελτίωση των προοπτικών είναι, μεμονωμένα ή συνδυαστικά, οι εξής:
– Μια διαρθρωτική ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της Ελλάδας, η οποία θα αποτυπώνεται στη συνεχή υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, στην ισχυρότερη επενδυτική δραστηριότητα και στην αύξηση της παραγωγικότητας.
– Μια διατηρήσιμη βελτίωση της εξωτερικής θέσης της χώρας και/ή
– Μια διατηρήσιμη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, η οποία θα οδηγούσε σε ουσιαστική περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους.
Παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υποβάθμιση της αξιολόγησης και επιδείνωση των προοπτικών είναι, μεμονωμένα ή συνδυαστικά, οι εξής:
– Μια ουσιαστική επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών, η οποία θα οδηγούσε σε διατηρήσιμη απόκλιση από την προβλεπόμενη πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους και σε επιδείνωση των δεικτών βιωσιμότητας του χρέους.
– Μια διατηρήσιμη αποδυνάμωση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των αναπτυξιακών προοπτικών, η οποία θα αποτυπωνόταν σε αναστροφή της προόδου στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, χαμηλότερες επενδύσεις και ασθενέστερη αύξηση της παραγωγικότητας και/ή
– Μια επιδείνωση της εξωτερικής θέσης της χώρας.
Στάθης Κετιτζιάν
Πηγή: skai.gr