Η νέα έρευνα για μια συσκευή που υπάρχει σχεδόν σε κάθε κουζίνα εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την καθημερινή έκθεση σε μικροπλαστικά και όσα καταλήγουν τελικά στο νερό που πίνουμε.
Μια επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ στην Αυστραλία φέρνει στο προσκήνιο ένα ακόμη πιθανό σημείο καθημερινής έκθεσης των καταναλωτών σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά: τους πλαστικούς ηλεκτρικούς βραστήρες νερού.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το βράσιμο νερού σε καινούργιους πλαστικούς βραστήρες μπορεί να απελευθερώσει τεράστιες ποσότητες πλαστικών σωματιδίων στο νερό που καταναλώνουμε καθημερινά μέσω τσαγιού, καφέ ή άλλων ροφημάτων.
Η μελέτη εξετάζει για πρώτη φορά με τόσο μεγάλη λεπτομέρεια τη συμπεριφορά των πλαστικών υλικών στο εσωτερικό των βραστήρων κατά τη διαδικασία του βρασμού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η πρώτη χρήση ενός καινούργιου πλαστικού βραστήρα είναι και η πιο επιβαρυντική. Οι επιστήμονες κατέγραψαν περίπου 12 εκατομμύρια νανοπλαστικά σωματίδια ανά χιλιοστόλιτρο νερού μετά το πρώτο βράσιμο. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε σχεδόν 3 δισεκατομμύρια πλαστικά σωματίδια σε ένα μέσο φλιτζάνι τσαγιού.
Επικεφαλής της έρευνας ήταν ο δρ Έλβις Οκόφο, ο οποίος τόνισε ότι ο βρασμός νερού σε πλαστικούς βραστήρες αποτελεί καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Όπως ανέφερε, η έρευνα παρέχει σαφείς ενδείξεις ότι οι πλαστικοί βραστήρες μπορούν να αποτελέσουν σημαντική πηγή καθημερινής ανθρώπινης έκθεσης σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά. Παρότι η ποσότητα των σωματιδίων μειώθηκε μετά από επαναλαμβανόμενες χρήσεις, το φαινόμενο δεν εξαφανίστηκε. Ακόμη και μετά από 150 κύκλους βρασμού, οι ερευνητές εντόπισαν περίπου 820.000 νανοπλαστικά σωματίδια ανά χιλιοστόλιτρο νερού, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 200 εκατομμύρια σωματίδια ανά φλιτζάνι.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το εύρημα σχετικά με το λεγόμενο «σκληρό» νερό, δηλαδή το νερό με αυξημένη περιεκτικότητα σε μέταλλα όπως ασβέστιο και μαγνήσιο. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η χρήση σκληρού νερού μείωσε σημαντικά την απελευθέρωση πλαστικών σωματιδίων. Η εξήγηση που δίνουν είναι ότι τα μεταλλικά στοιχεία δημιουργούν ένα προστατευτικό στρώμα στο εσωτερικό του βραστήρα, περιορίζοντας τη φθορά του πλαστικού κατά τη θέρμανση.
Η έρευνα επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά, δύο κατηγορίες σωματιδίων που εντοπίζονται πλέον σχεδόν παντού: στο νερό, στα τρόφιμα, στον αέρα, ακόμη και στο ανθρώπινο σώμα. Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών ορίζει ως μικροπλαστικά τα πλαστικά σωματίδια μικρότερα από 5 χιλιοστά, ενώ τα νανοπλαστικά είναι ακόμη μικρότερα, με διαστάσεις κάτω από 1 μικρόμετρο, γεγονός που τα καθιστά αόρατα με γυμνό μάτι.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτών των σωματιδίων στην ανθρώπινη υγεία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες. Αν και πλήθος ερευνών εξετάζει ήδη πιθανές επιδράσεις στο πεπτικό σύστημα, στο ανοσοποιητικό και στη λειτουργία των κυττάρων, δεν υπάρχουν ακόμη οριστικά συμπεράσματα για το επίπεδο κινδύνου που συνεπάγεται η καθημερινή έκθεση.
Τι πρέπει να κάνουν οι καταναλωτές
Ωστόσο, οι ειδικοί προτείνουν ορισμένα απλά μέτρα προφύλαξης για τους καταναλωτές. Ένα από αυτά είναι να πραγματοποιούνται αρκετοί κύκλοι βρασμού σε έναν καινούργιο πλαστικό βραστήρα πριν από την πρώτη κανονική χρήση, απορρίπτοντας κάθε φορά το νερό. Σύμφωνα με τον δρ Οκόφο, το απλό ξέπλυμα του βραστήρα δεν αρκεί για να απομακρύνει την ίδια ποσότητα σωματιδίων.
Παράλληλα, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι η επιλογή βραστήρων από ανοξείδωτο ατσάλι ή γυαλί μπορεί να μειώσει περαιτέρω την έκθεση σε πλαστικά σωματίδια, ιδιαίτερα για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά ηλεκτρικούς βραστήρες πολλές φορές μέσα στην ημέρα.
Η νέα μελέτη αναδεικνύει ακόμη μία πτυχή της ολοένα αυξανόμενης παρουσίας μικροπλαστικών στην καθημερινότητά μας και ενισχύει τις εκκλήσεις της επιστημονικής κοινότητας για περαιτέρω έρευνα, αυστηρότερες προδιαγραφές στα καταναλωτικά προϊόντα και μεγαλύτερη ενημέρωση του κοινού γύρω από τις πιθανές πηγές έκθεσης.