Συναγερμός για τον Ασωπό: Ανησυχητικά ευρήματα για βακτήρια σε 6 σημεία του ποταμού – Τι έδειξε η έρευνα του ΠΑΚΟΕ
Ανησυχία για την ποιότητα των νερών του Ασωπού ποταμού προκαλούν τα αποτελέσματα μικροβιολογικής έρευνας που δημοσιοποίησε το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ).
Πηγή φωτογραφίας: ΠΑΚΟΕ
Ανάπτυξη βακτηριακών αποικιών σε εκλεκτικό θρεπτικό υλικό για την ανίχνευση μικροοργανισμών του γένους Vibrio καταγράφηκε σε πέντε από τα δώδεκα σημεία δειγματοληψίας. Τα σημεία με θετικά αποτελέσματα βρίσκονται στα Οινόφυτα, στο Συκάμινο, στον Ωρωπό και στην εκβολή του Ασωπού. Το ΠΑΚΟΕ χαρακτηρίζει την κατάσταση ιδιαίτερα ανησυχητική και καλεί τις αρμόδιες αρχές να ελέγξουν τα συγκεκριμένα σημεία, να διερευνήσουν πιθανές εκροές λυμάτων και να λάβουν μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Πού εντοπίστηκαν τα θετικά δείγματα
Σύμφωνα με τον αναλυτικό πίνακα αποτελεσμάτων που δημοσίευσε το ΠΑΚΟΕ, θετικά αποτελέσματα καταγράφηκαν σε έξι από τα δώδεκα σημεία δειγματοληψίας στον Ασωπό ποταμό. Σε τέσσερα σημεία εντοπίστηκε αποκλειστικά ανάπτυξη πράσινων αποικιών, ενώ σε δύο σημεία στα Οινόφυτα καταγράφηκαν τόσο κίτρινες όσο και πράσινες αποικίες. Στα υπόλοιπα έξι σημεία δεν παρατηρήθηκε ανάπτυξη βακτηριακών αποικιών στο συγκεκριμένο θρεπτικό υλικό.
| Σημείο δειγματοληψίας | Αποτέλεσμα στο TCBS agar | Μορφολογία αποικιών |
|---|---|---|
| Οινόφυτα, κάτω από τη γέφυρα κοντά στην επιχείρηση ΓΛΑΡΟΣ Α.Β.Ε.Ε. (σημείο 2) | Θετικό | Κίτρινες και πράσινες |
| Οινόφυτα, κάτω από τη γέφυρα στην περιοχή των Μύλων Ασωπού, στη Νέα Εθνική Οδό Αθηνών–Θεσσαλονίκης (σημείο 4) | Θετικό | Κίτρινες και πράσινες |
| Οινόφυτα, κάτω από τη γέφυρα στην περιοχή των Μύλων Ασωπού, στην Παλαιά Εθνική Οδό Αθηνών–Θεσσαλονίκης (σημείο 5) | Θετικό | Πράσινες |
| Συκάμινο, γέφυρα στην επαρχιακή οδό Αυλώνα–Σκάλας Ωρωπού (σημείο 6) | Θετικό | Πράσινες |
| Ωρωπός, περίπου 200 μέτρα μετά τη γέφυρα της οδού Ειρήνης, προς τη ροή του ποταμού, στην περιοχή της οδού 25ης Μαρτίου (σημείο 9) | Θετικό | Πράσινες |
| Σκάλα Ωρωπού, εκβολή του Ασωπού (σημείο 10) | Θετικό | Πράσινες |
Πηγή: ΠΑΚΟΕ, Δελτίο Τύπου 1171, 13/10/2026. Οι περιγραφές των θέσεων αποδίδονται συνοπτικά από τον πίνακα της ανακοίνωσης. Τα θετικά αποτελέσματα αφορούν την ανάπτυξη αποικιών στο TCBS agar και όχι οριστική ταυτοποίηση συγκεκριμένου παθογόνου είδους.
Στα υπόλοιπα σημεία, δηλαδή σε δύο ακόμη θέσεις στα Οινόφυτα, σε δύο θέσεις στον Ωρωπό και στα δύο σημεία της παραλίας Χαλκουτσίου που εξετάστηκαν, δεν καταγράφηκε ανάπτυξη αποικιών στο συγκεκριμένο υπόστρωμα. Αυτό δεν αποτελεί, από μόνο του, απόδειξη ότι τα νερά είναι απαλλαγμένα από κάθε παθογόνο μικροοργανισμό ή άλλη μορφή ρύπανσης. Η εικόνα που προκύπτει από τη δειγματοληψία αφορά συγκεκριμένα σημεία και τη χρονική στιγμή κατά την οποία συλλέχθηκαν τα δείγματα. Για να αποτιμηθεί με ακρίβεια η έκταση και η διάρκεια του κινδύνου, απαιτούνται επαναληπτικές δειγματοληψίες και συμπληρωματικές αναλύσεις.
Τι εξέτασε το ΠΑΚΟΕ και τι σημαίνουν τα αποτελέσματα
Σύμφωνα με την περιγραφή της μεθοδολογίας στην ανακοίνωση, τα δείγματα νερού συλλέχθηκαν σε αποστειρωμένα φιαλίδια και μεταφέρθηκαν υπό ψύξη στο εργαστήριο του ΠΑΚΟΕ, όπου αναλύθηκαν εντός έξι ωρών από τη λήψη τους. Για την εξέταση χρησιμοποιήθηκε το TCBS agar, ένα εκλεκτικό θρεπτικό υλικό που χρησιμοποιείται για την απομόνωση βακτηρίων του γένους Vibrio. Μετά τον εργαστηριακό εμπλουτισμό των δειγμάτων, το υλικό επιστρώθηκε στα τρυβλία και αξιολογήθηκε η ανάπτυξη αποικιών.
Η εμφάνιση κίτρινων ή πράσινων αποικιών συνδέεται με τη συμπεριφορά των βακτηρίων ως προς τη ζύμωση της σακχαρόζης. Οι κίτρινες αποικίες υποδηλώνουν ζύμωση της σακχαρόζης, ενώ οι πράσινες υποδηλώνουν ότι δεν πραγματοποιείται η συγκεκριμένη διαδικασία υπό τις συνθήκες της εξέτασης. Ωστόσο, τα χρώματα των αποικιών δεν αποτελούν μοναδικό χαρακτηριστικό ενός συγκεκριμένου είδους. Στην ανακοίνωσή του, το ΠΑΚΟΕ αναφέρει ότι οι κίτρινες αποικίες θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε είδη όπως τα Vibrio cholerae, Vibrio alginolyticus και Vibrio fluvialis, ενώ οι πράσινες θα μπορούσαν να αντιστοιχούν, μεταξύ άλλων, στα Vibrio parahaemolyticus και Vibrio vulnificus.
Για την επιβεβαίωση του Vibrio cholerae απαιτούνται πρόσθετες εργαστηριακές εξετάσεις. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η επιβεβαίωση της χολέρας βασίζεται σε ειδικές εξετάσεις, όπως η καλλιέργεια σε συνδυασμό με ορολογική ταυτοποίηση ή μοριακές μέθοδοι, όπως η PCR. Για την επιβεβαίωση στελεχών που προκαλούν επιδημίες χολέρας, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ορότυποι O1 και O139 και η δυνατότητα παραγωγής της χολερικής τοξίνης.
Χάρτης θέσεων δειγματοληψίας από ποταμό Ασωπός – Πηγή: ΠΑΚΟΕ
Ποια βακτήρια του γένους Vibrio μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες
Το γένος Vibrio περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά είδη βακτηρίων, τα οποία απαντώνται κυρίως σε θαλάσσια και υφάλμυρα περιβάλλοντα. Ορισμένα είναι παθογόνα για τον άνθρωπο και μπορούν να προκαλέσουν διαφορετικές λοιμώξεις, ανάλογα με το είδος, το στέλεχος και τον τρόπο έκθεσης.
| Είδος βακτηρίου | Πιθανές επιπτώσεις στην υγεία | Συνήθης τρόπος μετάδοσης |
|---|---|---|
| Vibrio cholerae | Χολέρα, με έντονη υδαρή διάρροια και κίνδυνο σοβαρής αφυδάτωσης | Κατανάλωση νερού ή τροφίμων που έχουν μολυνθεί με το παθογόνο βακτήριο |
| Vibrio parahaemolyticus | Γαστρεντερίτιδα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λοιμώξεις τραυμάτων | Κυρίως κατανάλωση ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων θαλασσινών |
| Vibrio vulnificus | Σοβαρές λοιμώξεις τραυμάτων και, σε ευάλωτα άτομα, λοίμωξη της κυκλοφορίας του αίματος | Έκθεση ανοιχτών πληγών σε μολυσμένο θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό ή κατανάλωση μολυσμένων ωμών θαλασσινών |
Η παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάποιος θα νοσήσει, ούτε ότι κάθε είδος προκαλεί χολέρα. Η αξιολόγηση του κινδύνου εξαρτάται από την ακριβή ταυτότητα του μικροοργανισμού, τις ιδιότητές του, τη συγκέντρωσή του και το είδος της έκθεσης.
Η χολέρα είναι οξεία διαρροϊκή νόσος που προκαλείται από συγκεκριμένα στελέχη του Vibrio cholerae. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω νερού ή τροφίμων που έχουν μολυνθεί με το βακτήριο. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει μεγάλη απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών, με ταχεία αφυδάτωση, εάν δεν υπάρξει έγκαιρη θεραπεία. Η διάγνωση και η αντιμετώπισή της απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.
Γιατί ζητούνται άμεσοι έλεγχοι στον Ασωπό
Το ΠΑΚΟΕ καλεί τις αρμόδιες αρχές και τους δήμους της περιοχής να ελέγξουν τα σημεία στα οποία καταγράφηκε ανάπτυξη αποικιών και να διερευνήσουν ενδεχόμενες εκροές λυμάτων. Ζητά επίσης καθαρισμό των επίμαχων σημείων και συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του νερού. Στην ανακοίνωσή του, το Κέντρο συνδέει την παρουσία βακτηρίων του γένους Vibrio με τις περιβαλλοντικές συνθήκες του Ασωπού, αναφερόμενο στη διαχρονική βιομηχανική επιβάρυνση, στις αγροτικές απορροές, στη θερμοκρασία και στις συνθήκες αλατότητας του νερού. Παράλληλα, διατυπώνει ανησυχίες για πιθανή ανάπτυξη ανθεκτικότητας σε βαρέα μέταλλα και αντιβιοτικά.
Οι αναφορές αυτές περιγράφουν πιθανούς περιβαλλοντικούς μηχανισμούς και κινδύνους, αλλά δεν αποτελούν από μόνες τους αποδείξεις ότι στα συγκεκριμένα δείγματα εντοπίστηκαν βαρέα μέταλλα σε συγκεκριμένες συγκεντρώσεις, ανθεκτικά στελέχη ή λύματα συγκεκριμένης προέλευσης. Για την τεκμηρίωσή τους χρειάζονται οι αντίστοιχες χημικές, μικροβιολογικές και επιδημιολογικές αναλύσεις.
Η ανάγκη για επίσημη διερεύνηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα αποτελέσματα αφορούν φυσικό υδάτινο σύστημα που δέχεται διαχρονικές περιβαλλοντικές πιέσεις. Οι επαναληπτικοί έλεγχοι από τις αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να αποσαφηνίσουν αν τα ευρήματα επιβεβαιώνονται, ποια είδη βακτηρίων υπάρχουν και αν απαιτούνται περιορισμοί στην πρόσβαση ή σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες
Το ΠΑΚΟΕ συνιστά την αποφυγή δραστηριοτήτων στα σημεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα των θετικών αποτελεσμάτων, έως ότου ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι. Συνιστάται επίσης να μην χρησιμοποιείται το νερό από τα συγκεκριμένα σημεία για πόση ή για την προετοιμασία τροφίμων. Οι πολίτες δεν θα πρέπει να θεωρούν ότι το νερό είναι ασφαλές μόνο επειδή ένα γειτονικό σημείο της δειγματοληψίας είχε αρνητικό αποτέλεσμα. Αντίστοιχα, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι όλα τα νερά της ευρύτερης περιοχής έχουν την ίδια μικροβιολογική επιβάρυνση. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με βάση τα αποτελέσματα των επίσημων ελέγχων και τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών. Σε περίπτωση που κάποιος εμφανίσει έντονη υδαρή διάρροια μετά από πιθανή έκθεση σε μολυσμένο νερό, πρέπει να αναζητήσει άμεσα ιατρική συμβουλή, ιδιαίτερα εάν παρουσιάζει σημεία αφυδάτωσης.
Το ζητούμενο είναι η εργαστηριακή επιβεβαίωση και η επίσημη ενημέρωση
Η ανακοίνωση του ΠΑΚΟΕ θέτει ένα σοβαρό ζήτημα περιβαλλοντικής και υγειονομικής επιτήρησης, καθώς σε πέντε από τα δώδεκα σημεία που εξετάστηκαν καταγράφηκε ανάπτυξη αποικιών συμβατών με βακτήρια του γένους Vibrio. Το εύρημα δικαιολογεί περαιτέρω διερεύνηση, χωρίς όμως να επιτρέπει το συμπέρασμα ότι έχει επιβεβαιωθεί η παρουσία του βακτηρίου της χολέρας.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι να δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα των ειδικών εξετάσεων που θα προσδιορίσουν την ταυτότητα των μικροοργανισμών, καθώς και τα ευρήματα των ελέγχων από τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες. Παράλληλα, χρειάζεται να διευκρινιστεί εάν εντοπίστηκαν πηγές ρύπανσης και εάν απαιτούνται συγκεκριμένα μέτρα προστασίας.