Η υπνική άπνοια είναι σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από επεισόδια διακοπής της αναπνοής κατά τον ύπνο.
Διακρίνεται σε κεντρική (σχετίζεται με διαταραχές του εγκεφάλου) και αποφρακτική (σχετίζεται με διαταραχές των κεντρικών αεραγωγών στο επίπεδο στοματοφάρυγγος κυρίως, αλλά και με άλλες καταστάσεις όπως σακχαρώδης διαβήτης, υποθυροειδισμός, μικρογναθία κ.λ.π.).
Η κλινική εικόνα του συνδρόμου της αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου χαρακτηρίζεται από ροχαλητό, πρωινούς πονοκεφάλους, συνεχή αίσθηση κούρασης, μειωμένη ενεργητικότητα, νυχτερινή ενούρηση, διαταραχές μνήμης, αδυναμία συγκέντρωσης, μειωμένη απόδοση στην εργασία, στυτική δυσλειτουργία στους άνδρες αλλά και υπνηλία, την ημέρα και ύπνος κατά την οδήγηση με αποτέλεσμα μετωπικές συγκρούσεις και θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα.
Η συχνότητα της αποφρακτικής άπνοιας αυξάνεται με την ηλικία. Στην ηλικιακή ομάδα 30 – 60 ετών πάσχει το 4% των ανδρών και το 2% των γυναικών. Το σύνδρομο παρατηρείται και στις βρεφικές ηλικίες. Στις παιδικές ηλικίες που η συχνότητα είναι 3% συνήθως συνδέεται με ύπαρξη υπερτροφικών αμυγδαλών,κυρίως υπερτροφικής μαλθακής υπερώας και υπερτροφικής σταφυλής,σπανιότερα.
Η συχνότερη αιτία της αποφρακτικής άπνοιας στους ενήλικες είναι η παχυσαρκία που προκύπτει από την υπερκατανάλωση τροφής, την κακή ποιότητα διατροφής και την έλλειψη άσκησης. Κατά την παχυσαρκία γίνεται εναπόθεση λίπους ενδοκοιλιακά αλλά και πέριξ του φάρυγγος. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πίεση των τοιχωμάτων του φάρυγγος προς τα μέσα (σύγκλιση) και ατροφία των διαστολέων μυών του φάρυγγος οι οποίοι υπολειτουργούν και διευκολύνεται έτσι η σύγκλιση του αυλού του φάρυγγος και κατά συνέπεια εκδήλωση άπνοιας.
Κατά την άπνοια, λόγω διακοπής της αναπνοής παρατηρείται υποξαιμία (κορεσμός αιμοσφαιρίνης SaO2<90%) και υπερκαπνία με αποτέλεσμα να προκαλούνται συστηματικές επιπτώσεις στον οργανισμό.
Αυτές είναι: Καρδιακές αρρυθμίες (έκτακτες κολπικές και κοιλιακές συστολές αλλά και κολπική μαρμαρυγή), συστηματική υπέρταση, εγκεφαλικό επεισόδιο, αύξηση του αριθμού των ερυθρών αιμοσφαιρίων δηλαδή του αιματοκρίτου (Ηt), γεγονός που αυξάνει ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, διαταραχές της στυτικής λειτουργίας στους άνδρες με ψυχολογικές προεκτάσεις στον ανδρικό πληθυσμό,καθώς και ισχαιμική καρδιοπάθεια και έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Οι παράγοντες που αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο ανάπτυξης του συνδρόμου είναι η μεγάλη ηλικία, το κάπνισμα, το νυκτερινό φαγητό και η κατανάλωση αλκοόλ.
Το σύνδρομο της αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου διακρίνεται σε ήπιο (5 – 14 άπνοιες την ώρα), μέτριο (15 – 29 άπνοιες την ώρα) και βαρύ (περισσότερες από 30 άπνοιες την ώρα).
Η θεραπεία είναι χειρουργική και συντηρητική.
Χειρουργική θεραπεία (παιδιά), Αμυγδαλεκτομή, Αδενοειδεκτομή.
Ενήλικες (μείωση πάχους βάσης γλώσσας, εκτομή μαλθακής υπερώας και σταφυλής, επιμήκυνση κάτω γνάθου).
Συντηρητική θεραπεία: Aπώλεια βάρους, αποφυγή ηρεμιστικών και αλκοόλ, διακοπή καπνίσματος, τοποθέτηση στοματικών ναρθήκων ώστε να συγκρατείται η γλώσσα εμπρός, εφαρμογή αντλίας θετικής πίεσης κατά τον ύπνο (AutoCPAP) που διατηρεί ανοικτούς τους αεραγωγούς. Με την εφαρμογή της C-PAP βελτιώνεται η ποιότητα του ύπνου θεαματικά αλλά και η πρωινή διάθεση. Επίσης μειώνεται το άγχος αλλά και η κατάθλιψη που συνήθως συνοδεύει το σύνδρομο της αποφρακτικής άπνοιας του ύπνου.
Με δεδομένο ότι η επιτυχία της χειρουργικής θεραπείας κυμαίνεται μεταξύ 40-60% η εφαρμογή Αuto C-PAP ίσως είναι η καλύτερη θεραπευτική παρέμβαση.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ