Μπορεί κάποιος να μου εξηγήσει επιστημονικά γιατί αυτό το εμβόλιο άφησε αυτό το σημάδι σε όλους μας;

Η επιστημονική εξήγηση για το πώς δημιουργείται αυτή η ουλή (εστιάζοντας στο εμβόλιο της ευλογιάς)

Έχετε παρατηρήσει ποτέ ένα χαρακτηριστικό, κυκλικό σημάδι στο μπράτσο μεγαλύτερων συγγενών σας, ή ίσως το έχετε και οι ίδιοι; Πρόκειται για μια μικρή, μόνιμη ουλή, η οποία συχνά μοιάζει με μικροσκοπικό κρατήρα με λεπτές ραβδώσεις που συγκλίνουν προς το κέντρο. Αυτό το σημάδι είναι ένα ιστορικό «παράσημο» της ιατρικής, αλλά πολλοί αναρωτιούνται: γιατί το συγκεκριμένο εμβόλιο άφηνε αυτό το τόσο χαρακτηριστικό αποτύπωμα;

Αυτό το χαρακτηριστικό σημάδι (ουλή) στο μπράτσο προέρχεται από παλαιότερα εμβόλια. Τις περισσότερες φορές, η συγκεκριμένη υφή και μορφή (στρογγυλό με μικρές ραβδώσεις προς το κέντρο) ανήκει στο εμβόλιο κατά της ευλογιάς (smallpox). Ένα παρόμοιο σημάδι αφήνει και το εμβόλιο BCG (κατά της φυματίωσης).

1. Η Μέθοδος Χορήγησης (Σκαριφισμός)

Σε αντίθεση με τα σύγχρονα εμβόλια που χορηγούνται με μια βαθιά ένεση (ενδομυϊκά) χρησιμοποιώντας μια κανονική βελόνα, το εμβόλιο της ευλογιάς χορηγούνταν επιφανειακά στο δέρμα. Ο γιατρός χρησιμοποιούσε μια ειδική διχαλωτή βελόνα (βελόνα με δύο αιχμές) την οποία βουτούσε στο υγρό του εμβολίου και στη συνέχεια τρυπούσε γρήγορα και πολλαπλές φορές το δέρμα σε μια μικρή περιοχή (σκαριφισμός).

2. Ο Ζωντανός Ιός

Το εμβόλιο δεν περιείχε νεκρό ιό, αλλά έναν ζωντανό ιό (τον ιό της δαμαλίτιδας – vaccinia virus), ο οποίος είναι συγγενικός με τον ιό της ευλογιάς, αλλά πολύ πιο ήπιος.

3. Η Τοπική Λοίμωξη και Αντίδραση

Ο πολλαπλός τραυματισμός του δέρματος σε συνδυασμό με τον ζωντανό ιό προκαλούσε μια ελεγχόμενη, τοπική λοίμωξη. Η διαδικασία επούλωσης περνούσε από τα εξής στάδια:

• Δημιουργία ενός μικρού, κόκκινου εξογκώματος.

• Μετατροπή του εξογκώματος σε φλύκταινα (φουσκάλα με υγρό).

• Στη συνέχεια, η φουσκάλα στέγνωνε και δημιουργούσε μια σκληρή κρούστα (εσχάρα).

4. Η Δημιουργία της Ουλής

Μετά από περίπου 2 με 3 εβδομάδες, η κρούστα έπεφτε μόνη της. Επειδή η τοπική φλεγμονή και ο τραυματισμός από την ειδική βελόνα κατέστρεφαν τις κατώτερες στοιβάδες του δέρματος, η επούλωση άφηνε πίσω της αυτή την αναγνωρίσιμη, μόνιμη ουλή. Το σχήμα της μοιάζει συχνά με μικρό κρατήρα ή έχει γραμμές που ξεκινούν από το κέντρο προς τα έξω, ακριβώς λόγω των πολλαπλών τρυπημάτων της βελόνας.

Η Διαδικασία της Επούλωσης

Ο οργανισμός αντιδρούσε άμεσα σε αυτή την τοπική λοίμωξη, ξεκινώντας μια διαδικασία που διαρκούσε αρκετές εβδομάδες:

1. Τις πρώτες ημέρες, στο σημείο εμφανιζόταν ένα μικρό, κόκκινο και σκληρό εξόγκωμα.

2. Το εξόγκωμα αυτό μεγάλωνε και μετατρεπόταν σε φλύκταινα (μια φουσκάλα γεμάτη με υγρό).

3. Σταδιακά, η φουσκάλα στέγνωνε, δημιουργώντας μια σκληρή, καφέ κρούστα (εσχάρα).

4. Μετά από περίπου δύο με τρεις εβδομάδες, η κρούστα έπεφτε φυσιολογικά.

Επειδή η μέθοδος των πολλαπλών τρυπημάτων και η τοπική φλεγμονή κατέστρεφαν τις βαθύτερες στοιβάδες του ιστού στο συγκεκριμένο σημείο, η φυσική επούλωση του σώματος δεν μπορούσε να επαναφέρει το δέρμα στην αρχική του λεία κατάσταση. Το αποτέλεσμα ήταν αυτή η μόνιμη ουλή, με το σχήμα της να αντανακλά ουσιαστικά τα επαναλαμβανόμενα τρυπήματα της διχαλωτής βελόνας.

Σήμερα, αυτό το σημάδι αποτελεί κάτι περισσότερο από μια απλή ατέλεια του δέρματος. Είναι η ζωντανή απόδειξη ενός από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στην ιστορία της ιατρικής: της οριστικής εξάλειψης της ευλογιάς, μιας ασθένειας που κάποτε μάστιζε την ανθρωπότητα.