Οι κρατήσεις που επιβάλλονται είναι: 1. Κράτηση για υγειονομική περίθαλψη 2. Φόρος μισθωτών υπηρεσιών 3. Εισφορά αλληλεγγύης 4. Προσωπική διαφορά (για παλαιούς συνταξιούχους)
Η Εφορία και οι κρατήσεις, μαζί με τη μεγάλη ακρίβεια, επιδεινώνουν τη δύσκολη οικονομική κατάσταση των συνταξιούχων, με τις συνολικές κρατήσεις στις συντάξεις να φτάνουν έως και το 22%. Μάλιστα, φόροι και κρατήσεις μειώνουν και τα ποσά που καταβάλλονται με τα αναδρομικά.
Οι τέσσερις κρατήσεις που επιβάλλονται στις συντάξεις είναι οι εξής: κράτηση για υγειονομική περίθαλψη, φόρος μισθωτών υπηρεσιών, εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων (ΕΑΣ) και προσωπική διαφορά (για παλαιούς συνταξιούχους πριν από το 2016), η οποία θα καταργηθεί το 2027.
Η κράτηση υπέρ υγείας παραμένει στο 6% και επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις, ενώ από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπεται αντίστοιχη παρακράτηση 6% και στις επικουρικές συντάξεις για όσους καλύπτονται για παροχές ασθένειας σε είδος από τον ΕΟΠΥΥ. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένας συνταξιούχος που δεν πληρώνει ΕΑΣ βλέπει σταθερή μείωση κάθε μήνα μόνο από την κράτηση για την περίθαλψη.
Το δεύτερο βάρος είναι η ΕΑΣ. Για το 2026 η επιβάρυνση παραμένει για κύριες μεικτές συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ, με ποσοστά που κινούνται από 3% έως 14%, ενώ στις επικουρικές άνω των 300 ευρώ εφαρμόζονται ποσοστά από 3% έως 10%. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, μόνο το 2026 οι κρατήσεις από την ΕΑΣ εκτιμάται ότι θα αφαιρέσουν συνολικά 888 εκατ. ευρώ από περίπου 400.000 συνταξιούχους ή τους κληρονόμους τους.
Στην πράξη, οι απώλειες είναι αισθητές. Σε μια κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ η κράτηση υπέρ υγείας φτάνει τα 60 ευρώ τον μήνα, δηλαδή 720 ευρώ τον χρόνο. Σε κύρια σύνταξη 1.500 ευρώ η παρακράτηση για υγεία είναι 90 ευρώ και η ΕΑΣ 45 ευρώ, άρα η συνολική μηνιαία απώλεια φτάνει τα 135 ευρώ ή 1.620 ευρώ ετησίως. Σε κύρια σύνταξη 1.800 ευρώ, μόνο από τις δύο αυτές κρατήσεις το ποσό μπορεί να φτάσει τα 216 ευρώ τον μήνα. Αντίστοιχα, σε σύνταξη 2.500 ευρώ η απώλεια ανεβαίνει στα 375 ευρώ κάθε μήνα, εκ των οποίων 150 ευρώ αφορούν την υγεία και 225 ευρώ την ΕΑΣ. Οι υπολογισμοί αυτοί προκύπτουν από τους ισχύοντες συντελεστές κρατήσεων.
Οι επικουρικές
Η επιβάρυνση μεγαλώνει ακόμη περισσότερο όταν υπάρχει και επικουρική σύνταξη. Για παράδειγμα, σε επικουρική 350 ευρώ, η κράτηση υπέρ υγείας αντιστοιχεί σε 21 ευρώ τον μήνα, ενώ η ΕΑΣ επικουρικής ξεκινά από 3%, δηλαδή περίπου 10,5 ευρώ. Ετσι, ένας συνταξιούχος με κύρια και επικουρική σύνταξη μπορεί να χάνει κάθε μήνα ένα επιπλέον ποσό άνω των 30 ευρώ μόνο από την επικουρική του.
Επισημαίνεται ότι στον προϋπολογισμό του 2027 θα προβλέπεται η χορήγηση πλήρους αύξησης για 670.000 συνταξιούχους που έχουν υπόλοιπο από την προσωπική διαφορά. Για το 2026 πήραν τη μισή αύξηση και η άλλη μισή συμψηφίστηκε, κατεβάζοντας κι άλλο την προσωπική διαφορά. Στην πράξη, το 2026 καταργήθηκε ο μηχανισμός της προσωπικής διαφοράς κατά το ήμισυ και από το 2027 καταργείται οριστικά, οπότε οι συνταξιούχοι θα παίρνουν ολόκληρη την αύξηση στη σύνταξη. Το δε υπόλοιπο ποσό της προσωπικής διαφοράς θα συνεχίσει να καταβάλλεται ως ξεχωριστό ποσό από τη σύνταξη, αλλά δεν θα παίρνει καμία αύξηση και θα μένει σταθερό για πάντα.
Τα αναδρομικά
Την ίδια ώρα, κρατήσεις και φόροι ψαλιδίζουν ακόμη και τα αναδρομικά που καταβάλλονται στους συνταξιούχους. Το ψαλίδι στα αναδρομικά προκύπτει από έξι βασικές κρατήσεις και φόρους, που εφαρμόζονται πριν φτάσουν τα χρήματα στον δικαιούχο:
1. Κράτηση 6% για ασθένεια στο κύριο ποσό των αναδρομικών (χωρίς τους τόκους).
2. Αυτοτελής φορολόγηση 20% στην πηγή, αφού πρώτα αφαιρεθεί η εισφορά ασθένειας.
3. Φόρος 15% στους τόκους.
4. Χαρτόσημο 3% πάνω στους τόκους.
5. Χαρτόσημο υπέρ ΟΓΑ 0,6%, επίσης στους τόκους.
6. Νέα φορολόγηση με τροποποιητική δήλωση, για το έτος που «ανήκουν» τα αναδρομικά, με τους σημερινούς συντελεστές.