Μετά την ηλικία των εβδομήντα, το σώμα εισέρχεται σε ένα μοναδικό στάδιο ζωής. Δεν πρόκειται απλώς για μια σταδιακή γήρανση.
Αντίθετα, πολλά συστήματα του οργανισμού αρχίζουν να αναδιοργανώνονται ταυτόχρονα. Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι οι αλλαγές εμφανίζονται σχεδόν ξαφνικά.
Ο ύπνος γίνεται πιο ελαφρύς. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος γίνεται πιο δύσκολη. Η πέψη λειτουργεί διαφορετικά. Η ισορροπία φαίνεται λιγότερο σταθερή. Οι μύες δείχνουν να εξασθενούν πιο γρήγορα από πριν.
Αυτές οι αλλαγές μπορεί αρχικά να προκαλούν ανησυχία. Ωστόσο, η κατανόησή τους δεν είναι λόγος φόβου. Η γνώση επιτρέπει την προετοιμασία. Η προετοιμασία διασφαλίζει την ανεξαρτησία. Και η ανεξαρτησία βοηθά στη διατήρηση μιας καλής ποιότητας ζωής για πολύ περισσότερο.
Μία από τις πρώτες αισθητές αλλαγές αφορά τον ύπνο.
Πολλοί ηλικιωμένοι διαπιστώνουν ότι ξυπνούν επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Το να αποκοιμηθούν παίρνει περισσότερο χρόνο. Και ακόμη και μετά από μια πλήρη νύχτα στο κρεβάτι, η κόπωση παραμένει. Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλος παράγει λιγότερη μελατονίνη, την ορμόνη που ευθύνεται για τον βαθύ ύπνο. Ταυτόχρονα, το εσωτερικό βιολογικό ρολόι γίνεται πιο ευαίσθητο στο φως και στους ήχους. Δεν πρόκειται για κλασική αϋπνία. Είναι μια φυσιολογική νευρολογική προσαρμογή της γήρανσης.
Μια άλλη σημαντική αλλαγή αφορά τη ρύθμιση της θερμοκρασίας.
Μετά τα εβδομήντα, το σώμα ανταποκρίνεται πιο αργά στη ζέστη και στο κρύο. Πολλοί ηλικιωμένοι νιώθουν κρύο όταν άλλοι αισθάνονται άνετα. Άλλοι υπερθερμαίνονται γρήγορα σε ζεστό περιβάλλον. Η εφίδρωση γίνεται λιγότερο αποτελεσματική, γεγονός που δυσκολεύει τη μείωση της θερμοκρασίας του σώματος. Αυτό δεν είναι απλώς ενόχληση. Αυξάνει τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης ή υποθερμίας. Το ντύσιμο σε στρώσεις, η αποφυγή ακραίων θερμοκρασιών και η επαρκής ενυδάτωση βοηθούν το σώμα να προσαρμοστεί.
Η πέψη επίσης αλλάζει με την ηλικία.
Το στομάχι παράγει λιγότερο οξύ. Η κινητικότητα του εντέρου επιβραδύνεται. Η απορρόφηση ορισμένων θρεπτικών συστατικών γίνεται λιγότερο αποτελεσματική. Ως αποτέλεσμα, οι άνθρωποι μπορεί να χορταίνουν πιο γρήγορα, να αντιμετωπίζουν δυσκοιλιότητα ή να εμφανίζουν ελλείψεις σε βιταμίνη Β12, σίδηρο ή ασβέστιο. Αυτά τα συμπτώματα συχνά αποδίδονται απλώς στη γήρανση, όμως αποτελούν ενδείξεις ότι το πεπτικό σύστημα χρειάζεται υποστήριξη. Μικρότερα γεύματα, τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες και τακτική ενυδάτωση βοηθούν σημαντικά.
Η ισορροπία είναι ένας ακόμη βασικός τομέας.
Η απώλεια σταθερότητας μετά τα εβδομήντα δεν οφείλεται μόνο στη μυϊκή αδυναμία. Το εσωτερικό αυτί, η όραση και ο χρόνος αντίδρασης επίσης αλλάζουν. Γι’ αυτό και οι πτώσεις γίνονται πιο συχνές. Τα καλά νέα είναι ότι η ισορροπία μπορεί να βελτιωθεί με εξάσκηση. Το να στέκεται κανείς στο ένα πόδι κρατώντας μια καρέκλα, το περπάτημα σε ευθεία γραμμή με φτέρνα–δάχτυλα ή ήπιες ασκήσεις αργής κίνησης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης. Δεν είναι μόνο θέμα δύναμης, αλλά και συντονισμού και επίγνωσης.
Η απώλεια μυϊκής μάζας επιταχύνεται στα προχωρημένα χρόνια, μια διαδικασία γνωστή ως σαρκοπενία.
Ακόμη κι αν οι διατροφικές συνήθειες παραμένουν ίδιες, η μυϊκή μάζα μειώνεται. Αυτό οδηγεί σε αδυναμία, κόπωση και μειωμένη ανεξαρτησία. Η λύση βρίσκεται στην τακτική κίνηση και στην επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης μέσα στη μέρα. Αυγά, ψάρι, γαλακτοκομικά, όσπρια και άπαχο κρέας αποτελούν καλές πηγές. Η κατανομή της πρωτεΐνης σε όλα τα γεύματα βοηθά τον οργανισμό να την αξιοποιεί καλύτερα.
Γιατί έχει σημασία να κατανοούμε αυτές τις αλλαγές
Αυτές οι βιολογικές αλλαγές συμβαίνουν σχεδόν σε όλους μετά τα εβδομήντα, ανεξάρτητα από τον τρόπο ζωής ή το υπόβαθρο. Δεν αποτελούν ένδειξη αποτυχίας. Είναι μέρος ενός φυσικού σταδίου της ζωής. Η διαφορά ανάμεσα σε μια εύθραυστη και σε μια ενεργή γήρανση δεν βρίσκεται στην αποφυγή αυτών των αλλαγών, αλλά στον τρόπο που ανταποκρινόμαστε σε αυτές.
Όταν οι άνθρωποι κατανοούν τι συμβαίνει στο σώμα τους, κοιμούνται καλύτερα. Προλαμβάνουν πτώσεις. Διατηρούν τη δύναμή τους. Πέπτουν πιο άνετα την τροφή. Διατηρούν την ενέργεια και την ανεξαρτησία τους.
Και αυτή η κατανόηση είναι ένα από τα πιο πολύτιμα εργαλεία που μπορεί να έχει κανείς σε κάθε ηλικία.