«Είσαι συναισθηματικός», απάντησε ο πρώην πρωθυπουργός στον πρώην αρχηγό ΓΕΕΘΑ όταν του είπε ότι είναι πολύ σοβαρό θέμα
Η κρίση των Ιμίων τον Ιανουάριο του 1996 αποτελεί σημείο καμπής της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας έφεραν τη χώρα σε απόσταση αναπνοής από ένοπλη σύγκρουση, ενώ η διαχείριση της υπόθεσης από την τότε κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη και τη στρατιωτική ηγεσία έχει συζητηθεί έντονα μέχρι σήμερα. Ο πρώην αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Χρήστος Λυμπέρης, δίνει μια εσωτερική ματιά στα γεγονότα, αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες από τις συζητήσεις με τους πολιτικούς της εποχής.
Δείτε το βίντεο:
Η ένταση, η οποία ξεκίνησε τη στιγμή που το τουρκικό σκάφος «Καρντάκ» αμφισβήτησε την ελληνική κυριαρχία στις βραχονησίδες Ίμια, προκαλώντας έντονη διπλωματική και στρατιωτική κινητοποίηση. Σύμφωνα με τον Χρήστο Λυμπέρη, οι στρατιωτικές και πολιτικές αποφάσεις έγιναν κάπως έτσι… «Ο πρωθυπουργός (σ.σ. ο Σημίτης) μου είπε “είναι σπουδαίο πράγμα να πάρουμε τη σημαία;”, του λέω “πολύ σοβαρό”. “Είσαι συναισθηματικός”, μου λέει».
Δείτε το βίντεο:
Η διαχείριση της σημαίας στα Ίμια
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά περιστατικά της κρίσης ήταν η σύγκρουση για τη συμβολική σημασία της ελληνικής σημαίας στα Ίμια. Ο κ. Λυμπέρης περιγράφει τη συζήτηση του πρωθυπουργού με τον πρώην υπουργό Εξωτερικών, Θεόδωρο Πάγκαλο. Όπως λέει, ο Σημίτης περίμενε τον Πάγκαλο να γυρίσει από το MEGA και του είπε: «Τι νέα έχουμε, Θόδωρα;», με τον δεύτερο να του απαντά: «Τούτο, εκείνο, θέλουν και να φύγει η σημαία». Τότε, η απάντηση του Σημίτη ήταν: «Ρε αρχηγέ μου, πες ότι την πήρε το κύμα, την πήρε ο αέρας, να τελειώνουμε τώρα, να φεύγουμε».
Δείτε το βίντεο:
Τα γεγονότα και ο θάνατος δύο Ελλήνων στρατιωτών
Η κρίση των Ιμίων, που ξέσπασε τον Ιανουάριο του 1996, ήταν μία από τις πιο σοβαρές στρατιωτικές και πολιτικές κρίσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας από το τέλος της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Η ένταση εκτυλίχθηκε γύρω από δύο βραχονησίδες στο Αιγαίο, τα Ίμια, που βρίσκονται κοντά στις ακτές της Δυτικής Τουρκίας και των Δωδεκανήσων.
Αφορμή στάθηκε ότι την περίοδο εκείνη, δύο Έλληνες έμποροι τοποθέτησαν μία ελληνική σημαία σε ένα από τα δύο βραχονήσια (το Μεγάλο Ίμιο). Η Τουρκία αντέδρασε αμέσως, ισχυριζόμενη ότι οι βραχονησίδες ανήκουν στο τουρκικό έδαφος. Η κατάσταση οξύνθηκε γρήγορα, καθώς και οι δύο χώρες απέστειλαν πλοία και στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Η ένταση κορυφώθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1996, Τούρκοι κομάντος αποβιβάστηκαν στο Ίμιο. Την ίδια μέρα, Έλληνες στρατιώτες επιχείρησαν να επιστρέψουν στο νησί, αλλά η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε τελικά να μην προχωρήσει σε ένοπλη αναμέτρηση, για να αποφευχθεί η στρατιωτική σύγκρουση.
Δείτε το βίντεο:
Τραγικός απολογισμός ήταν να χάσουν τη ζωή τους δύο Έλληνες στρατιώτες. Στις 31 Ιανουαρίου, οι δύο άνδρες σκοτώθηκαν όταν το ελικόπτερο που τους μετέφερε στο νησί συνετρίβη υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Ο θάνατός τους προκάλεσε έντονο σοκ στην Ελλάδα και οδήγησε σε μαζικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Ακολούθησε διπλωματική παρέμβαση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, για να αποτρέψουν την κλιμάκωση σε πολεμική σύγκρουση. Με διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν τελικά σε αποχώρηση από τα Ίμια, αφήνοντας τη βραχονησίδα ουδέτερη – δηλαδή χωρίς στρατιωτική παρουσία.
Δείτε το βίντεο:
Η κρίση των Ιμίων έδειξε τις αδυναμίες της ελληνικής κυβέρνησης του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη και οδήγησε σε έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις. Η Τουρκία διατήρησε την επιρροή της στην περιοχή, ενισχύοντας την παρουσία της στα Δωδεκάνησα και στο Αιγαίο γενικότερα. Παράλληλα, τα γεγονότα έδειξαν πόσο εύθραυστο ήταν το status quo στο Αιγαίο και οδήγησαν σε αναβάθμιση των διπλωματικών και στρατιωτικών μηχανισμών αποτροπής ατυχημάτων.