Τρεις θάνατοι, δεκάδες βλάβες και καταστροφές στους προσφυγικούς συνοικισμούς είχαν προκληθεί όταν η θερμοκρασία στην Αθήνα έφτασε τους -10,4°C.
Η Αθήνα έχει γνωρίσει πολλούς χιονιάδες, όμως κανένας δεν χαράχτηκε τόσο βαθιά στη συλλογική μνήμη όσο εκείνος της 16ης του Φεβρουαρίου του 1934.
Ήταν τότε που η πρωτεύουσα βίωσε τη χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ, με το θερμόμετρο να κατρακυλά σε επίπεδα αδιανόητα για τα δεδομένα της πόλης.
Ένα πρωινό, η Αθήνα ξύπνησε στους -10,4 βαθμούς Κελσίου, ζώντας τη σκληρότερη δοκιμασία του χειμώνα της σύγχρονης ιστορίας της.
«Σκι εις την καρδιά της Αθήνας»
Οι εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν με δραματικούς τόνους το πρωτοφανές φαινόμενο. «Σκι εις την καρδιά της Αθήνας», έγραφε χαρακτηριστικά λεζάντα κάτω από φωτογραφία που δεν προερχόταν από τις Άλπεις ή την Πάρνηθα, αλλά από την οδό Σταδίου.
Στο θολωμένο από τη σφοδρή χιονόπτωση καρέ, τρεις φιγούρες με παγοπέδιλα στέκονταν μπροστά από την Παλαιά Βουλή, αποτυπώνοντας με τρόπο εμβληματικό το μέγεθος του φαινομένου.
Το ημερολόγιο έδειχνε Φεβρουάριο του 1934 και η πόλη είχε ντυθεί στα λευκά. Σύμφωνα με τις μετρήσεις, ο μετεωρολογικός σταθμός του Ζαππείου κατέγραψε -7°C, ενώ στη Γεωπονική Σχολή σημειώθηκε το ιστορικό -10,4°C. Το χιόνι στο κέντρο της Αθήνας έφτασε σε πάχος τα 40 εκατοστά, αριθμός αδιανόητος ακόμη και για σύγχρονες χιονοπτώσεις.
Μια πόλη σε παράλυση
Το κύμα της κακοκαιρίας διήρκεσε περίπου δύο εικοσιτετράωρα, όμως οι συνέπειές του ήταν βαριές.
Η Αθήνα των περίπου 811.000 κατοίκων βρέθηκε απροετοίμαστη. Σχολεία, καταστήματα και δημόσιες υπηρεσίες έκλεισαν, ενώ διακόπηκαν τηλεφωνικές και τηλεγραφικές γραμμές. Τα λεωφορεία και σε πολλές περιπτώσεις τα τραμ ακινητοποιήθηκαν, αφήνοντας την πόλη κυριολεκτικά παγωμένη.
Όσοι τόλμησαν να μετακινηθούν, συχνά εγκλωβίστηκαν στα οχήματά τους.
Οι εφημερίδες των επόμενων ημερών αφιέρωσαν εκτενή ρεπορτάζ στα «βάσανα των σοφέρ», περιγράφοντας μια Αθήνα χωρίς σχέδιο αντιμετώπισης ακραίων καιρικών φαινομένων.
Ανθρώπινες απώλειες
Ο χιονιάς άφησε πίσω του τρεις νεκρούς, ανάμεσά τους έναν άνθρωπο που πέθανε από ασφυξία λόγω χρήσης μαγκαλιού σε κλειστό χώρο.
Δεκάδες ήταν οι βλάβες και οι τραυματισμοί, άλλοι σοβαροί και άλλοι πιο… ανάλαφροι. Περισσότερα από 15 άτομα μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο με μώλωπες και πληγές από χιονοπόλεμο, ένα απρόσμενο επακόλουθο της κακοκαιρίας.
Η έλλειψη εμπειρίας ήταν εμφανής και στις κρατικές οδηγίες. Η εντολή προς την Πυροσβεστική να ρίξει νερό για να λιώσει ο πάγος επιδείνωσε την κατάσταση, μετατρέποντας τους δρόμους σε παγοδρόμια.
Καμία οργανωμένη επιχείρηση καθαρισμού δεν πραγματοποιήθηκε και η πόλη περίμενε απλώς να λιώσει το χιόνι από μόνο του.
Οι πρόσφυγες στο έλεος του χιονιά
Το μεγαλύτερο πλήγμα δέχθηκαν οι προσφυγικές συνοικίες.
Σε μια εποχή που δεν υπήρχαν ακόμη οργανωμένοι κρατικοί οικισμοί, χιλιάδες εκτοπισμένοι ζούσαν σε πλινθόκτιστα σπίτια και παραπήγματα.
Στη Δραπετσώνα, την Παλαιά Κοκκινιά και τα Αρμένικα της Νίκαιας, δεκάδες ή και εκατοντάδες κατασκευές κατέρρευσαν από το βάρος του χιονιού. Χωρίς επαρκή θέρμανση, νερό ή καύσιμα, οι κάτοικοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια πραγματική ανθρωπιστική κρίση.
Χαρά μέσα στο ψύχος
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, μόνο οι νέοι και τα παιδιά έδειχναν να απολαμβάνουν το σπάνιο φαινόμενο.
Φοιτητές συγκεντρώνονταν γύρω από το Πανεπιστήμιο και τη Βιβλιοθήκη, επιδιδόμενοι σε χιονοπόλεμο με περαστικούς κάθε ηλικίας.
Η χαρά, ωστόσο, δεν κράτησε για όλους: καταγγελίες οδήγησαν την αστυνομία σε παρεμβάσεις και προσαγωγές.
Στα πιο παράδοξα στιγμιότυπα του διημέρου συγκαταλέγεται και η ραγδαία αύξηση στις πωλήσεις οινοπνευματωδών, με την ελπίδα ότι το αλκοόλ θα προσέφερε λίγη ζεστασιά.